Op 1 januari 1738 voltrok zich de grootste ramp in de Nederlandse slavernijgeschiedenis. 680 Afrikanen werden opzettelijk de dood ingejaagd, toen het slavenschip Leusden voor de monding van de Marowijnerivier verging. Leo Balai promoveert op vrijdag 21 oktober aan de Universiteit van Amsterdam op de geschiedenis van ‘het enige echte slavenschip’ van de West-Indische Compagnie.
Uit het verslag blijkt dat de bemanning de luiken had dichtgemaakt, omdat zij bang was dat de gevangenen naar het dek zouden komen om hen te vermoorden. Na bestudering van archiefstukken gelooft Balai hier niets van. De WIC heeft zich ook nooit afgevraagd of niet meer gevangenen konden worden gered. De ramp werd afgedaan als ‘een gevoelige schade voor de compagnie.’ De meeste aandacht ging uit naar de vraag of de bemanning bergloon moest ontvangen voor het redden van een kistje met goud.
De tiende en laatste reis van de Leusden begon op 19 november 1737 uit Elmina (Ghana) met aan boord 700 gevangen genomen Afrikanen. Het was de bedoeling om deze mensen als slaaf te verkopen in Suriname. Het schip was toen al 19 jaar oud en heeft zijn hele leven dienst gedaan als slavenschip voor de WIC. De tochten van de Leusden hadden als bestemming St. Eustatius, Berbice en Suriname.
Leusden was weliswaar een slavenschip, maar de mensen die er werden vervoerd noemt Balai bewust geen slaaf, maar gevangene. Ze waren immers nog niet in handen van een eigenaar.
Bomba’s
Balai stuitte tijdens zijn onderzoek op bomba’s: vrije Afrikanen die als begeleiders werden ingezet. Ze waren dienst van de WIC. Het is moeilijk te achterhalen wie de personen precies waren, omdat ze niet met hun echte naam werden vermeld. De inzet van bomba’s voor de begeleiding van gevangenen was alleen op Nederlandse schepen in gebruik, ontdekte Balai.
Het viel de onderzoeker tijdens zijn studie op dat er zowel in Nederland als in het buitenland, zeer weinig onderzoek is gedaan naar slavenschepen en de omstandigheden aan boord. Hij vindt dit opvallend, omdat zonder deze schepen de trans-Atlantische slavenhandel niet mogelijk zou zijn geweest.
Jammer, maar we zullen waarschijnlijk nooit te weten komen hoe de Leusden eruit zag. Zo zijn er geen bouwtekeningen of modellen van Nederlandse slavenschepen bewaard gebleven. Ook zijn er geen archeologische vondsten bekend. Om een beeld te krijgen, kan het VOC schip Amsterdam (dat aangemeerd ligt bij het Scheepvaartmuseum ) als voorbeeld dienen. Maar let op, zegt Balai. Het zag er hoogstwaarschijnlijk toch anders uit.
De manier waarop de gevangenen de dood vonden, vindt Balai het belangrijkste aspect van de ondergang van de Leusden. Dus niet zozeer dat het schip op een zandbank terecht kwam en verging. Een moeilijke klus is het zeker, en toch is het de wens van Balai dat de mensen die destijds verdronken zijn, alsnog ‘een behoorlijke’ begrafenis krijgen. Hij gaat door met onderzoek, zegt hij. De Surinaamse geschiedenis boeit hem zozeer, dat hij naast zijn bestuurswetenschappelijke achtergrond, hier verder mee zal gaan.
Auteur: Leo Balai
Uitgever: Walburg Pers
E-mail deze pagina
Print deze pagina
Sinds wanneer heet het opzettelijk de dood indrijven van honderden mensen een "ramp"? Ik dacht dat het woordenboek daarvoor het woord "massamoord", "massaslachting" of juridisch "meervoudige moord" aangeeft. We hebben als Nederlandse natie niet alleen een slavenhalersverleden, we hebben dat "heugelijke" landsbelang ook nog eens bekroond met een monsterlijke finale van een massaslachting. Dank, Dr. Leo Balai, voor deze geheugenoefening. Help ons asjeblieft met de verwerking van dit soort onheugelijke feiten, zelf zijn we daar niet toe in staat. We zien alleen maar overtreders van door ons zelf uitgeroepen Mensenrechten heel ver bij ons vandaan. We weten niet meer hoe dat moet, terugkijken in een collectief verleden, in een collectieve ziel. We doen wat lullig lacherig over het instampen van feiten op school (bijvoorbeeld over het onderwerp van uw onderzoek) maar ondertussen stampen we de Mensenrechten in het geweten van alle volken van de wereld. Help ons met dat dilemma asjeblieft. Elke tip is welkom. Dank.
De Middeleeuwen in De Lage Landen. Een kasteelheer met horigen en lijfeigenen. Plus de nar. Daaromheen de boeren enz. Dreigde er gevaar dan konden ze schuilen in het kasteel. Een kleine gemeenschap op zichzelf.
Dorpen en steden (een stad lag vaak aan het water) die ommuurd waren. Muren die in de nachtelijke uren bewaakt werden door de schout bij nacht. Zie De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn.
Straffen waren enkele eeuwen geleden niet mals: Voor Galg en Rad Opgroeien luidt het spreekwoord.
Men had De Schandpaal. Stond je buiten op de markt openlijk te kijk en kreeg eieren en rotte tomaten naar de kop gesmeten.
Ze konden je in een kerker vastklinken onder een steeds vallende druppel op je kop... werd je vanzelf gek.
Of ze rekten je ledematen uit.
Ze knipten je tong half af... kreeg je een spraakgebrek levenslang.
Sneden je archillesspier door... liep je mank.
Ze vierendeelden je met vier paarden werd je dan aan stukken gescheurd zoals de moordenaar van Willem van Nassau/Oranje.
Je ging op de brandstapel.
En tegenwoordig?.. krijg je 100 werkstraf in het park.
Tijden veranderen... behalve machtspolitiek en macht met geld.
Dan is huidskleur overbodig.
Ik hoop dat Cynthia Mac Leod dit proefschrift leest. Misschien kan de heer Balai haar nog als paranimf vragen. Ze denkt dat ze zoveel weet.
Is er eigenlijk bekend of er toch misschien nog overlevenden zijn geweest. Misschien zat Ronny's voorvader er wel bij.
(@Surinamer 21/10/2011-7:30 pm/Suriname):
Uit DNA onderzoek is gebleken, dat de de (voorvader) van Ronny uit de groep van de 16 Afrikanen afkomstig is.
Vertrouw een Hollander nooit! Die heeft immers altijd een verborgen agenda.
Altijd.
Nou ieder weldenkend mens met een heel laag iq zou het ook doen: de luiken dichttimmeren, want als die boot zou zinken en zeshonderd sterke boys komen naar boven, ze zouden als eerst hun onderdrukkers een kop kleiner gemaakt hebben en daarna de zee kiezen. of ze zouden de zee kiezen en hun onderdrukkers in zee in stukken scheuren. zeshonderd man is geen zes man.
dus meneer balai, no verdraai.
Het is maar hoe jij het bekijkt, ik snap wel dat jij het door de bril van een onderdrukker bekijkt toen zou het misschien niet erg zijn zo te denken omdat die gasten die mensen voor dieren zagen maar jij dat nu nog doet is je gevoel als mens onbeschrijflijk gevoelloos of sterker nog waardeloos. tip:neem IQ niet meer in de mond dat zou juist aan geven hoe slim je bent.
Historicus Balai en andere pseudo-historici moeten een valkuil vermijden. Je kunt het verleden niet beoordelen met de kennis en het inzicht van het heden. Wat vier eeuwen geleden heldenddaden waren, zijn nu oorlogsmisdaden. Maar je mag die daden van toen niet uit hun historische context halen. Hoe handelden andere volkeren destijds? Het weg-met-ons-denken is niet alleen altruïstisch maar pervers. Hollanders waren slavenhandelaren, maar Arabische en Afrikaanse landen deden dat ook,althans die boden de aankomende slaven te koop, om maar een voorbeeld te geven.
@madhuri:Typisch weer de emotionele reacties. Deze man is deskundig. Als hij een conclusie trekt, dan is dat toch op basis van argumenten??Lezen jullie z'n onderzoek eerst en kom dan met een analyse. Dat de Wic dus echt mensvriendelijk is geweest. Die emotionele reacties worden nu echt vervelend. Ook als je naar die andere dicussies kijkt.
Dat de Wic dus echt mensvriendelijk is geweest.?????
Uit het verslag blijkt dat de bemanning de luiken had dichtgemaakt, omdat zij bang was dat de gevangenen naar het dek zouden komen om hen te vermoorden. Na bestudering van archiefstukken gelooft Balai hier niets van.
Dit is objectief onderzoek.
Ik denk dat de heer Balai van origine een Surinamer is.....
ongetwijfeld zal in zijn proefschrift een duidelijke motivering hiervan niet ontbreken. het is en blijft overigens zijn persoonlijke opvatting en geen bewijs. wat Balai doet is wetenschappelijk verantwoord: onderzoek doen en vervolgens zijn conclusies duidelijk motiveren op zodanige wijze dat duidelijk is dat dit zijn mening/conclusie is en geen FEIT.
Ongetwijfeld.
Ik bedoelde met mijn posting dat blanke wetenschappers toch altijd een soort van selectieve waarneming hebben als ze dit onderwerp onderzoeken. Tenslotte hebben ze altijd een direct belang in het onderzoek.
wel, Madhuri, het staat elke zwarte vrij om hetzelfde onderzoek te doen en vervolgens de eigen conclusies en accenten te leggen. dat is namelijk het voordeel en zelfs een EIS van wetenschappelijk onderzoek: iemand anders moet hetzelfde onderzoek kunnen overdoen en zo verifiëren. dus in plaats van met jouw standaard dooddoener te komen, zou ik zeggen: ga aan het werk!
Inderdaad, ook jouw standaard dooddoener.
Je hoeft mij niet te vertellen aan welke eisen een wetenschappelijk onderzoek moet voldoen. Tijdens mijn studie leerde ik de definitie van selectieve waarneming en hoe dat je onderzoeksresultaten vertekent.
En check dit even bij "Henk de G. waarschijnlijk mishandeld in gevangenis".
Madhuri
22 oktober 2011 - 3:15 pm / Wereld
Inderdaad.
En volgens mij zegt dhr. Nanhoe "mishandelen" en niet "misbruiken".
Eric Beauchemin
22 oktober 2011 - 5:12 pm
U hebt gelijk. Ik heb dat verkeerd opgeschreven. De titel en quote zijn inmiddels aangepast.
Inderdaad, geen blanke dus......
Nieuwe reactie inzenden