De dood van een hongerstaker heeft in Venezuela veel beroering veroorzaakt. Franklin Brito, een 49-jarige boer, protesteerde tegen onteigening van zijn grond door de socialistische regering van Hugo Chávez. Zijn dood is onderwerp geworden van de campagnes voor de parlementsverkiezingen eind deze maand.

Franklin Brito, boer en tegenstander van de regering van Hugo Chávez, was al maanden in hongerstaking uit protest tegen de onteigening van zijn land. In 2003 zou zijn bedrijf van 290 hectare zijn verdeeld onder landloze boeren in het kader van de Bolivariaanse revolutie. Sindsdien voerde hij een kafkaësk juridisch gevecht voor land dat volgens de autoriteiten helemaal niet was onteigend. Ten einde raad hakte Brito een deel van zijn pink af en ging meerdere malen in hongerstaking.

Eind vorig jaar bevestigde Chávez uiteindelijk de eigendomsrechten. Maar Brito ging opnieuw in hongerstaking omdat de autoriteiten de onteigening niet schriftelijk wilden annuleren. Ook eiste Brito een schadeloosstelling. Om internationale aandacht te krijgen bivakkeerde hij op straat voor het kantoor van de Organisatie van Amerikaanse Staten. Vervolgens werd hij tegen zijn wil meegenomen naar een militair ziekenhuis. Vorige week overleed hij, nog geen 40 kilo zwaar, aan bloedvergiftiging.

‘Vermoord’
Sindsdien houdt zijn dood de gemoederen bezig in Venezuela. Volgens de oppositie is Brito ‘vermoord’ door Chávez. ‘Hij is slachtoffer van het nietsontziende landbouwbeleid van de regering,’ zegt mensenrechtenactivist en oppositieleider Delsa Solorzano. Een oppositiekrant schrijft dat ‘alleen zij die Brito hebben laten sterven zo’n verziekte geest kunnen hebben om hun verantwoordelijkheid te ontkennen.'

De regering peinst er niet over verantwoordelijkheid te nemen. ‘Hij heeft er zelf voor gekozen,’ zegt een woordvoerder. Eerder had de regering al verklaard dat Brito geestelijk gestoord was. In een verklaring wordt de oppositie verweten zijn dood in een ‘macaber spektakel’ te hebben aangemoedigd: ‘Ze misbruiken de tragedie van een mens en zijn familie om stemmen te winnen en een legitieme en democratische regering te destabiliseren,’ zegt de woordvoerder: ‘Als aasgieren hebben ze op zijn dood gewacht.’

Martelaar
Hij verwijst daarmee naar de parlementsverkiezingen over enkele weken. Volgens de peilingen gaan de partijen die Chávez steunen het behoorlijk goed doen. De grote vraag is of de oppositie erin gaat slagen een meerderheid te halen. En zo is de dood van een boer een rol gaan spelen in de campagnes. Franklin Brito werd een martelaar van de oppositie, zijn begrafenis een politieke manifestatie.

Het is de vraag is of Brito dat zelf erg had gevonden. Zijn familie in elk geval niet. Het geeft zijn dood van hun vader en echtgenoot nog enige zin en per slot van rekening ging het fatale protest van Brito niet alleen over zijn eigen bedrijf. Het ging ook over de landhervorming, waarbij ook goedlopende bedrijven worden onteigend; over het privé-eigendom dat in Venezuela ‘in dienst moet staan van de revolutie.

Maar het zegt ook iets over de partijdigheid van justitie, waar de rechters in principe de regering gelijk geven en het tanende democratische gehalte van de Bolivariaanse revolutie. Kortom, zaken waarover in Venezuela al lang niet meer behoorlijk wordt gediscussieerd omdat de partijen zich hebben ingegraven in hun eigen gelijk.

‘De waarheid’
‘Het wijze Venezolaanse volk weet wat de waarheid is,’ zegt de woordvoerder van de regering. Het probleem is dat ‘de waarheid’ in het gepolariseerde Venezuela al lang niet meer ter zake doet. Het gaat om wie de werkelijkheid het best naar zijn hand kan zetten, en daarbij lijkt alles te zijn geoorloofd. Zelfs het slaan van politieke munt uit een hongerstaker. Of het bagatelliseren van zijn dood. Het land van Franklin Brito gaat niet naar zijn familie. Het wordt verdeeld onder de aanhangers van de regering die sinds 2003 officieel eigenaar zijn.