Cuba is de belangrijkste handelspartner van China in het Caribische gebied, een regio die verder sterk onder invloed staat van de VS. Maar de strategische positie van Washington in de Caraïben verzwakt langzaam maar zeker, als gevolg van opkomende economieën als China. De Aziatische reus ziet de relatie met Cuba als een mogelijkheid om zijn invloed in de regio te versterken.

door Iris Mir en Ana Rosales

De Cubaanse president, Raúl Castro, is in Beijing begonnen aan een rondreis door Azië, waarbij hij ook Vietnam zal aandoen, een ander communistisch land in de regio. Het is het eerste bezoek van Castro aan China. Hij is uitgenodigd door de Chinese president Hu Jintao, die de wederzijdse banden wil versterken. Er zullen een aantal verdragen getekend worden die Cuba moeten helpen bij de hervorming van de economie.

Experts denken dat als Cuba bereid is investeerders te ontvangen, dit beide landen nieuwe mogelijkheden zal bieden: in de landbouw, de energiesector en het toerisme. Dit betekent een verandering in de aard van de betrekkingen tussen beide landen, waarbij ook wordt geïnvesteerd in duurzame economische groei op lange termijn.

Winst voor iedereen
Bilaterale overeenkomsten zijn voor het Chinese politbureau heel belangrijk, omdat de Caraïben beschouwd worden als een strategisch doel. China koestert de strategische banden met ontwikkelingslanden die altijd gebaseerd zijn op wederzijds nut.

De directeur van het Instituut voor Latijns-Amerika Studies in Peking, Wu Guoping, legt uit dat men een nieuwe formule zoekt waarbij alle sectoren van de maatschappij profiteren van de handel tussen China en Latijns-Amerika.

Wu: “China wil niet alleen de eigen producten exporteren en grondstoffen importeren. Wij moeten ook producten van hoge toegevoegde waarde importeren uit Latijns-Amerika. Wij zijn op zoek naar nieuwe mogelijkheden."

Gemeenschappelijk doel
Cuba en China hebben meer gemeen dan alleen de communistische ideologie. Beiden landen zijn, hoewel op een verschillend niveau, verwikkeld in een economisch hervormingsproces, een onvermijdelijk proces, want hun communistische modellen moeten aangepast worden aan de behoeftes van het kapitalisme. Actief deelnemen aan de markteconomie door middel van strategische allianties is van het grootste belang om de economie nieuw leven in te blazen.

Strategisch tegenwicht
In Latijns-Amerika ligt voor China een mooie kans om te investeren in b.v. de ontwikkeling van infrastructuur. Cuba wordt een strategische haven. Met zijn politiek van niet inmenging in binnenlandse aangelegenheden, vormt China een tegenwicht voor de politiek van sancties van Washington tegen Havanna. Dit biedt mogelijkheden voor investeringen in sectoren die getroffen worden door de economische sancties en zo verstevigt China tegelijkertijd zijn positie in de regio.

Wu zegt dat het geen kwestie is van economisch belang, maar van mogelijkheden die geboden worden door de banden met verschillende landen. “We leven in een tijd van globalisering. Elk land bepaalt haar behoeftes aan de hand van de eigen ontwikkeling met als doel de relatie met andere landen te verbeteren of te verstevigen”, aldus Wu.

Tijdens het laatste bezoek van een Chinese politicus aan Cuba, vorig jaar, werd de basis gelegd voor Chinese financiële hulp aan het economische hervormingsproces op Cuba. Xi Jinping, naar alle waarschijnlijkheid de volgende president van China, bevorderde het toekennen van renteloze leningen aan Cuba en gaf economische hulp in de vorm van projecten met digitale televisie en op het gebied van communicatie.

Verwachting op Cuba
Op Cuba, zijn de verwachting hoog gespannen over het resultaat van het bezoek van president Raul Castro aan zijn commerciële bondgenoten China en Vietnam. Vooral in kringen van de oppositie is men in afwachting van eventuele nieuwe akkoorden.

“Het is niet het eerste bezoek van Raul Castro aan Aziatische landen. Hij bezocht ze een paar jaar geleden en dat bezoek genereerde hoop op veranderingen op Cuba naar het voorbeeld van Vietnam en China”, aldus Antonio Rodiles, directeur van “Estudios de Sats”, een organisatie die het politieke debat op Cuba wil bevorderen.

Rodiles, een tegenstander van het bewind, is niet erg optimistisch over de effecten van het bezoek van Castro aan zijn Aziatische vrienden. “Na het partijcongres van vorig jaar verscheen er een document, “Los lineamientos” (De hoofdlijnen) maar er is praktisch niets van uitgevoerd. Er zijn afspraken gemaakt over hervormingen, maar er is niet veel veranderd in de economische situatie van Cuba.

Rodiles ziet geen bereidheid bij de huidige Cubaanse leiders om op dit terrein grote veranderingen teweeg te brengen. “De investeringen in de meeste landen zijn gestopt, behalve in Venezuela, een land waarmee een intensieve uitwisseling bestaat. Maar met de rest van de landen is er niets bijzonders aan de gang”.
Het meest tastbare resultaat voor de bevolking is volgens Rodiles het openbaar vervoer, de aankoop van een groot aantal bussen. “Maar iedereen weet dat er geen reserveonderdelen zijn. Blijkbaar heeft de Cubaanse regering geen onderedelen gekocht om de bussen die al defect zijn, te repareren. Maar ik heb geen exacte cijfers.”