Kiko un osean ta bal? Ekonomia mundial no por sín. Nos ta uza nos oseannan pa drel buska petróleo, piska makré i tuna, òf pa nabegá den tempu liber. Pa siglonan, e plasnan di awa ekstendé aki a parse di ta inagotabel, pero mientrastantu ta evidente k’e kapasidat aki tin un límite.
Rònt mundu, aktividat ekonómiko riba i rondó di oseannan ta produsí biónes. Direktamente, manera, por ehèmpel, mediante sakamentu di petróleo, peska i turismo, pero tambe indirektamente. E konsekuenshanan dje aktividatnan aki ta birando mas notabel. Famianan di piská ta muri bai, i e kontaminashon ta kuminsá kue forma alarmante, prinsipalmente den áreanan di kosta. Asina ta sosodé ku den e loke ta yama dead zones dilanti kostanan sur di Merka, bida no ta posibel mas.
Karchi di prèis
E siman aki, representantenan di gobièrnu, organisashonnan di naturalesa i ekonomístanan na Singapore lo papia tokant’e balor dje oseannan, i kon eksplotashon por tuma lugá di un forma mas durabel. Tur hende sa ku den añanan benidero, lo sigui eksplotá oseannan. E echo k’e kos aki por sigui solamente riba un manera durabel, tur partido ta realisá. Pero kon pa apliká esaki den práktika, esei t’un otro punto.
N’e momentu aki, niun hende no por pega un prèis riba un osean. E análisis mundial di mas resien ta di komienso di aña 2005. Ta opvio si ku, den añanan benidero, e konfliktonan tokant’e eksplotashon lo oumentá. Diskushonnan tokante peska i sakamentu di petróleo ta solamente e komienso. Pirateria kada dia ta birando un problema mas grandi. Ku bista riba esaki, e tratado di lèi di laman di Nashonnan Uní (UNCLOS) ta birando mas importante. E tratado ta stipulá e reglanan pa uzo di mineralnan natural, i kon pa resistí daño ambiental.
Dow Jones
Ademas, un grupo internashonal di sientífikonan a desaroyá un tipo di Dow Jones p’e oseannan. E Ocean Health Index aki ta mustra e situashon di un osean a base di datonan sientífiko; kemen dje manera mas ophetivo ku ta posibel. Pasobra, tur hende por primintí di dal bai di forma ‘durabel’, pero e término durabel ta muchu suphetivo. Hasiendo uzo di un desena di kategoria, e ‘Ocean Dow Jones’ mester duna un imágen transparente dje sanidat dje oseannan. Dje manera aki lo bira evidente kuantu mas por drel, piska i zèil.
Di un forma durabel.
Sigui lesa:
The Economist World Ocean Summit http://www.economistconferences.asia/event/world-oceans-summit
Ocean Sciences Meeting 2012: http://www.sgmeet.com/osm2012/
Ocean health Index: http://www.conservation.org/sites/marine/initiatives/ocean_health_index/Pages/ocean_health_index.aspx
Marine Industries Global Market Analysis (2005): http://www.marine.ie/NR/rdonlyres/B66FBE34-3859-4FA8-9ABF-8C8558CDB15E/0/ForesightSeries1_global_market_analysis.pdf

















Post new comment