Saharastroom voor Afrikaanse en Europese stopcontacten

Honderdduizenden spiegels verrijzen de komende jaren in de Sahara. Zij zetten de overvloedige zon in deze woestijn om in schone elektriciteit. De Nederlander Paul van Son, topman van dit 'Desertec-project', bereidt zich voor op een reusachtige operatie.

De omvang van het Desertec project is ongekend: Het project gaat 4 decennia duren, twee-en-een-half duizend vierkante kilometer woestijn moet bedekt worden met zonnespiegels, en rond 2050 moeten de landen rond de Sahara allemaal beschikken over betaalbare, schone elektriciteit.

Nóg ambitieuzer: tegen die tijd moet 'Sahara-stroom' 15% van het Europese verbruik dekken. Het betekent ook versterking van de hoogspanningsnetwerken in Noordelijk Afrika, en de aanleg van ultrakrachtige verbindingen onder de Middellandse Zee door naar het Europese vasteland.

Zo'n megaproject vergt een ongekende investering. Topman Paul van Son schuwt de grote bedragen niet:

"In een scenario van het Duitse luchtvaartinstituut (letterlijk: 'Deutsche Luft und Raumfart Institut') gaat het over zo'n 400 miljard euro aan kosten over 40 jaar. Maar dat is eigenlijk goed vergelijkbaar met de kosten die je zou hebben als je die stroom op een andere manier zou opwekken, bijvoorbeeld met conventionele middelen..."

Huishoudnaam
De Nederlander Van Son is voor het grote publiek een volslagen onbekende, maar in de wereld van schone energie is hij een 'huishoudnaam'. Opgeleid aan de TU Delft, heeft de elektrotechnisch ingenieur bij een reeks van bedrijven en instellingen wereldwijd gewerkt die zich bezig houden met energieproductie en -distributie. De laatste 6 jaar was hij 'managing director' van de Duitse tak van stroomgigant Essent. Sinds een paar weken is Paul van Son CEO van het Desertec project, met als thuisbasis München.

In de komende drie jaar moet Van Son een degelijk onderbouwd investeringsplan voor Desertec presenteren. Het is de bedoeling dat investeerders hun rendement dan simpelweg kunnen berekenen. Want laat het duidelijk zijn, de tientallen grote Europese industrieën die deelnemen - waaronder Siemens, energiereus DWE en Deutsche Bank - doen dat niet alleen uit liefde voor het milieu:

"Ik denk dat die bedrijven goed begrijpen dat de toekomst ligt in duurzame energie, en ook in de transitie naar schone energie waar we in Europa en misschien ook wereldwijd nu middenin zitten. En uiteraard zien die bedrijven daar ook hun eigen toekomst in."

Simpele techniek
De technologie van Desertec is beproefd; géén experimenten dus. Er komen windturbines en zonnepanelen, maar de hoofdmoot van de productie komt uit 'thermische zonne-energie'. Dat werkt als volgt: honderdduizenden spiegels gaan het zonlicht concentreren op één punt; een grote stoomketel. De stoom die daar ontstaat, drijft een turbine aan die stroom maakt. Het is een simpel concept en eenvoudig te onderhouden.

Veel lastiger is het om de Saharalanden op één lijn te krijgen. Libië en Algerije verdienen veel geld met hun olieproductie. Zij zitten mogelijk niet te wachten op wat zij beschouwen als concurrentie uit de hoek van de schone energieproductie. Aan de andere kant zien Tunesië, Marokko en Egypte het project als een goede kans, ook vanwege de duizenden manjaren aan werkgelegenheid die het gaat opleveren. Van Son maakt ontelbare vliegkilometers, en praat als Brugman:

"Eén van de belangrijkste uitdagingen is om de lokale bevolking, de lokale politiek ook, te laten zien wat daar mogelijk is. Ook moeten we duidelijk maken welke voordelen dat biedt voor hun landen. Dat is natuurlijk een enorme klus want het is een groot gebied, en die mensen daar hebben nog weinig ervaring met deze grootschalige wijze van elektriciteitsproductie."

Dat het gaat lukken weet de nieuwe topman zeker: "Het is voor het eerst dat de grootindustrie zich op deze schaal inzet voor een duurzaam energieproject. Daarom gaat het lukken; die bedrijven zien winst."

Volgens Van Son komt over tien jaar de eerste Saharastroom uit het Europese stopcontact.