De Nationale Ombudsman roept Nederlanders in het buitenland op klachten over het nieuwe paspoort te melden op zijn website. Uit onderzoek van de Wereldomroep blijkt dat veel mensen zich groen en geel ergeren aan de enorme afstanden die moeten worden afgelegd voor een nieuw paspoort. De kosten worden daardoor ook veel hoger. Nederlanders in het buitenland zijn daarnaast ontevreden over de serviceverlening. Deze week wordt in de tweede kamer gesproken over plannen van het ministerie van buitenlandse zaken met de ambassades.

Minister Verhagen wil flink bezuinigen op vertegenwoordigers in het buitenland. Na eerdere bezuinigingen kunnen volgens Verhagen nog een aantal consulaten dicht. Ook het werk op ambassades kan toe met honderd mensen minder wat 10 procent van het totaal uitmaakt.

Een Nederlandse ambassade of consulaat moet een 'ankerpunt' zijn voor Nederlanders in het buitenland. Dat is wat minister van buitenlandse zaken Maxime  Verhagen aan de Tweede Kamer schrijft. Dat is niet het enige, want Verhagen wil ook het accent verleggen in het werk dat wordt gedaan. Ambassades zouden steeds meer een steunpunt voor ondernemers in het buitenland moeten zijn – in zijn brief gebruikt de minister termen als 'economische diplomatie', 'BV Nederland' en 'lobbykantoren'. In ontwikkelingslanden zou het werkterrein zich moeten verleggen naar mensenrechten en ontwikkelingswerk.

Vingerafdrukken
Over serviceverlening aan Nederlanders in het buitenland is de minister van Buitenlandse Zaken een stuk minder uitgesproken. Maar dit is juist wat negentig procent van de Nederlanders elders bezighoudt, zo bleek zaterdag nog maar eens in het programma Expat On Air.

Sinds september is voor de aanvraag van een nieuwe Nederlands paspoort een officiële vingerafdruk nodig. De apparatuur om vingerafdrukken af te nemen, is op lang niet alle Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland aanwezig. Het gevolg hiervan is dat Nederlanders soms eindeloos moeten reizen om een vingerafdruk af te geven. Een paar weken later moet men vervolgens dezelfde weg afleggen om het paspoort op te halen. “Vroeger lukte het nog nabij, in een consulaat. Nu moet ik honderden kilometers reizen. Opnieuw een goede reden om het Nederlanderschap op te geven,” stelt een teleurgesteld lid van het Wereldpanel.

Ombudsman
De Katholieke Emigratie Centrale heeft de zaak aangekaart bij de Nationale Ombudsman in Den Haag. “Wanneer de Nederlanders in de landbouwkolonies in Parana (Brazilië) nu een nieuw Nederlands paspoort aanvragen, moeten zij naar Sao Paulo reizen. Dit betekent voor hen een reis van 1200 tot 1700 kilometer. Dit stuit op zeer grote bezwaren voor deze groep”, vertelt Nelly Schouw van de Emigratie Centrale. “Je moet dan met een nachtbus en dit is niet alleen gevaarlijk, maar ook duur omdat er hotelkosten bij komen.”

De Nationale Ombudsman, Alex Brenninkmeijer, zegt in Expat On Air dat hij deze klacht kent. Hij noemt zelf het ‘schrijnende geval’ van een hoogzwangere vrouw uit Noorwegen die direct na de bevalling naar Nederland moet omdat het niet goed gaat met een familielid. “Maar ze moet eerst nog allerlei praktische zaken regelen voor haar paspoort. Daar moet ze dus honderden kilometers extra voor reizen.” Brenninkmeijer doet een een oproep aan Nederlanders in het buitenland om soortgelijke klachten te melden op zijn website. “Ik ga de minister daar zeker over onderhouden.”

Het afnemen van vingerafdrukken is overigens in Nederland ook niet onomstreden. Er dreigt een juridisch gevecht omdat alle vingerafdrukken door de overheid in één databank worden opgeslagen. Tegenstanders vrezen dat daar vroeg of laat misbruik van gemaakt gaat worden. Brenninkmeijer snapt ook niets van deze centrale opslag. “Onze overheid is heel erg gulzig als het gaat om het verzamelen van persoonsgegevens.”

Vakantie
Gaat het in Brazilië om een klacht van een Nederlandse landbouwkolonie van een paar honderd mensen, in de Amerikaanse stad Atlanta worden juist grote Nederlandse bedrijven door de nieuwe werkwijze getroffen, schrijft Cor Tadema van de Atlanta Holland Club. Voorheen konden werknemers van Nederlandse bedrijven zoals Randstad, Rabobank, Van der Landen Industries en Stork gewoon op het Nederlandse consulaat in Atlanta terecht. Nu moeten ze naar Miami.

“U kunt zich voorstellen dat de kosten van een extra vliegreis naar Miami om daar een visum aan te vragen door deze bedrijven en hun werknemers niet in dank wordt afgenomen”, stelt Tadema. “Een vakantie naar Nederland is voor deze mensen al heel snel geen optie meer omdat een trip voor een gemiddeld gezin al snel 500 tot 1000 euro duurder wordt.”

Service
De Nederlanders in het buitenland zijn daarnaast niet altijd tevreden over de service die verleend wordt. “Eerst was het de dienstverlening die van 9 tot 12 werd gegeven. Kom niet 3 minuten over 12, want je komt er niet meer in. Nu is het dus voor alle zaken: Je moet een afspraak maken! Ik dacht altijd dat de ambassade er was voor dienstverlening aan Nederlanders in het buitenland”, schrijft Jan Hendrik Kliek vanuit Thailand.

Minder concreet, maar wel duidelijk merkbaar is de emotionele moeite die veel Nederlanders hebben met de serviceverlening op Nederlandse consulaten en ambassades. Een lid van het Wereldpanel maakt een vergelijking tussen de grote ambassade in Brussel en het veel kleinere consulaat in het Franse Toulouse waar “een persoon die zichzelf fantastisch belangrijk vindt bij de voorbereiding van je huwelijk meedeelt dat je huwelijk gedoemd is te mislukken. Te gek voor woorden!”

“De gastvrijheid is bij de Nederlandse vertegenwoordiging, ten opzichte van overige Europese vertegenwoordigingen, zeer slecht en erg onvriendelijk”, stelt een ander. Te zeggen valt dat uit het onderzoek ook blijkt dat veel mensen juist de vriendelijkheid van het ambassadepersoneel waarderen. “Zowel in Europa als in de US zijn ze moeilijk te bereiken. Zowel telefonisch als in persoon,” merkt een lid van het Wereldpanel op. “Het enige consulaat waar ik wel iemand kon bereiken, was Miami, Florida. Tevens was deze dame erg behulpzaam. Alsof zij mijn frustratie voelde. Heel fijn.”

Commentaar
De kogel is nog niet door de kerk. Of de bezuinigingen op de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland doorgaan, blijkt komende week. Kamerlid Mariko Peters van GroenLinks kondigt in Expat on Air aan dat ze de serviceverlening ter discussie wil stellen - vooral als het gaat om die verplichte afgifte van een vingerafdruk bij het aanvragen van een nieuw paspoort, maar ook de serviceverlening in het algemeen. “Ik vind dat je dienstverlening hoog in het vaandel moet hebben.” Ook vraagt ze zich af - net als de ombudsman - waarom je eigenlijk elke vijf jaar je Nederlands paspoort moet verlengen. “Ik ben ook Amerikaanse en daar is je paspoort tien jaar geldig. Ook in Duitsland en Engeland is het gewoon tien jaar. Waarom zou dat bij ons niet kunnen? Ik ga het zeker aan de minister voorleggen”, aldus Peters.

Emoties
Waar bijna alle criticasters van de plannen van Verhagen het in de uitzending over eens zijn is dat er veel te veel de nadruk wordt gelegd op het 'monitoren van een land' door ambassades en consulaten. Ook wordt er een tegenstelling opgeworpen tussen het 'economisch belang' en het emotionele dat veel Nederlanders toch hebben bij hun vertegenwoordiging in den vreemde, bij hun 'ankerpunt'. Brenninkmeijer noemt deze tegenstelling 'onzin'. Het is moeilijk te meten misschien, maar we vinden het gewoon fijn als er iemand in het buitenland is die Nederlands spreekt en je in het Nederlands helpt. Een teleurgestelde Jan Hendrik Kliek in Thailand: “na al deze dingen begin ik te geloven dat wij als Nederlanders in het buitenland gewoon niet meer meetellen.”

De Nationale Ombudsman ondersteunt Nederlanders, als ze een probleem hebben met de overheid. Bijvoorbeeld met het UWV, de Belastingdienst, een Nederlands consulaat of ambassade, de Sociale Verzekeringsbank (SVB), het College voor zorgverzekeringen (CVZ), een gemeente of ministerie. Op www.nationaleombudsman.nl staat  een lijst van overheidsinstanties.

Op deze website staat ook het digitale klachtenformulier waarmee u uw klacht kunt sturen aan de ombudsman. Dat kan ook per post naar: Nationale ombudsman, antwoordnummer 10870, 2501 WB Den Haag.
 
Meer verhalen lezen over Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine

Expat On Air is op zaterdag tussen 09.00 en 10.00 uur in heel Europa te beluisteren en wordt om 05.00 uur herhaald op satelliet. Het is ook beschikbaar als podcast en terug te luisteren via internet. Expat on Air behandelt elke week een nieuw thema. Komende zaterdag: Erfrecht. Heeft u een vraag of een bijdrage voor de discussie, mail het naar