Zijn Nederlanders echt zo goed in Engels?

Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar

Expertise

Taal

Expat expert Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar waren redacteur bij woordenboekmaker Van Dale. Samen begonnen zij tekst- en redactiebureau de Taalwerkplaats. Hun tekstbureau biedt ondersteuning bij alles wat met teksten heeft te maken, van het plaatsen van komma's tot het schrijven van webteksten, brochures en boeken. De Taalwerkplaats legt zich in het bijzonder toe op de begeleiding van auteurs en op het perfectioneren van teksten van schrijvers die zich niet (meer) honderd procent zeker voelen over hun Nederlands.

Heidi Aalbrecht schreef onder meer Parels voor de zwijnen en Pyter Wagenaar Handboek Taaletiquette. Samen zijn zij verantwoordelijk voor het zeer succesvolle Woordenboek van platte taal.

Meer informatie: www.taalwerkplaats.nl.

Wij Nederlanders hebben de reputatie dat wij onze talen goed spreken. We helpen Duitse toeristen graag op weg (‘Immer gerade aus.') en redden ons gemakkelijk bij de Franse bakker (‘Deux baguettes et quatre crossaints s'il vous plaît.'), maar we staan vooral bekend om onze beheersing van het Engels. Terecht, of niet?

De meeste Nederlanders hebben op school Engels geleerd. Bovendien worden we dagelijks overspoeld met die taal: in veel televisieseries en films wordt Engels gesproken, bedrijven meten zich ‘modieuze' Engelse slogans aan en regelmatig gaan er stemmen op om wetenschappelijk onderwijs in het Engels te geven of zelfs om Amsterdam tweetalig te maken. Engels is tegenwoordig een prestigieuze taal. Wie geen Engels spreekt of Engelse woorden gebruikt, hoort er niet bij.

Engels en Nederlands behoren tot dezelfde taalfamilie, waartoe verder nog het Fries, Duits, Zuid-Afrikaans en de Scandinavische talen behoren. De Engelse grammatica lijkt op die van het Nederlands en ook lijken sommige woorden op elkaar, denk maar aan goed-good, inkt-ink, papier-paper, pen-pen. Maar in die overeenkomsten schuilt een gevaar: Nederlands en Engels lijken soms juist minder op elkaar dan we denken. En dan gaan we de mist in.

Valse vrienden
Sommige woorden zien er in het Nederlands en het Engels ongeveer hetzelfde uit, maar betekenen iets anders. Zulke woorden worden valse vrienden genoemd: ze lijken leuk, maar ze zijn niet te vertrouwen. Het Engelse woord boot betekent bijvoorbeeld niet ‘boot', maar ‘laars'. Wie per ongeluk valse vrienden gebruikt, kan de vreemdste dingen zeggen. Een Engelsman staat natuurlijk vreemd te kijken als iemand hem vraag: ‘Excuse me sir, do you know what time the boot leaves?' Een paar andere voorbeelden:

u wilt zeggen:	u zegt:	maar dat betekent:	u had moeten zeggen:
actueel	actual	werkelijk	current
brutaal	brutal	gewelddadig	rude
directie	direction	richting	management
eventueel	eventually	uiteindelijk	possibly
globaal	global	mondiaal	rough
koek	cook	kok, koken	cake, cookie, biscuit
mening	meaning	betekenis	opinion
onderarm	underarm	oksel	forearm
recept	receipt	reçu	prescription, recipe
solliciteren	solicit	verzoeken, tippelen	apply (for)
zinvol	sinful	zondig	significant

Letterlijk of figuurlijk?
Uitdrukkingen zijn niet letterlijk bedoeld, maar figuurlijk. Als iemand zegt: ‘Ik wil eerst even de kat uit de boom kijken', bedoelt hij niet dat hij bij een boom gaat staan wachten tot er een kat naar beneden komt, maar dat hij afwacht hoe een situatie zich ontwikkelt. Heel veel uitdrukkingen die in het Nederlands worden gebruikt, bestaan helemaal niet in het Engels. Als u zo'n uitdrukking vertaalt, zal een Engelstalige die letterlijk nemen. ‘I want to look the cat out of the tree' is voor een Engelstalige klinkklare onzin. Hij zou zeggen: ‘I'm going to wait to see which way the wind blows.' Ander voorbeelden zijn:

vertaalde uitdrukking:	correcte Engelse uitdrukking:
it goes him before the wind	everything always goes his way
to get old cows out of the ditch	to open up old wounds
to lie as if it's printed	to lie through one's teeth
to show someone all the corners of the room	to wipe the floor with someone
to throw money over the beam	to waste money

Woord voor woord
Een derde kenmerk waarmee wij onze Nederlandse afkomst kunnen verraden, is de woordvolgorde. Die is in het Nederlands vaak anders dan in het Engels. Een Nederlandse zin woord voor woord vertalen in het Engels levert dan ook niet automatisch een goede Engelse zin op. ‘He says that he what later comes' is bijvoorbeeld geen goede vertaling van ‘Hij zegt dat hij wat later komt.' Een Engelstalige zou zoiets zeggen: ‘He says he's going to be a little late.' Nog meer voorbeelden:

u zegt:	u had moeten zeggen:
I have you through.	I'm on to you.
She had it a little bit difficult.	It was a bit difficult for her.
That gives you to think.	That makes you think.
We are a whole end.	We're well on our way.
You have to check it point for point.	You have to doublecheck each point.

Private parts
Wat bijzonder is aan Nederland, is dat zovéél mensen Engels spreken. Maar daarmee is niet gezegd dat iedereen de taal vlekkeloos beheerst. Veel Nederlanders overschatten hun eigen kennis. Denk maar aan politici die op internationale podia geen gebruik wensen te maken van een tolk, omdat ze denken goed genoeg Engels te spreken. Helaas valt dat in werkelijkheid nog wel eens tegen, waardoor ze zichzelf in hun hemd zetten en hun gastvrouw of -heer in verlegenheid kunnen brengen. Zoals Joop den Uyl eens deed, toen hij na een rondleiding door de privévertrekken van koning George VI in Buckingham Palace tegen de Britse koningin zei: ‘May we thank Your Majesty for showing us your private parts.' Of deze van een vrouwelijke staatssecretaris tijdens een toespraak voor een internationaal gezelschap: ‘I am the first woman state secretary for the inside and I am having my first period.' Toen een journalist haar later vroeg hoe de redevoering was verlopen, antwoordde ze opgewekt: ‘Quite well, I even got some applause.'

Meer lezen?
Het Engels van Nederlanders is dus vaak komisch, en niet zelden gênant. In september verschijnt bij uitgeverij Bzztôh in Den Haag We always get our sin too. Tips om bizar Engels te vermijden van Maarten Rijkens. Hierin worden talloze Engelse missers van Nederlandse hoogwaardigheidsbekleders behandeld: wat ging er fout en hoe moet het dan wel?

Ontvang je het gratis WereldExpat magazine nog niet?
Meld je dan nu aan. Dan sturen we het in het vervolg naar je e-mailadres.

Deze pagina opslaan of delen met anderen via de onderstaande internetdiensten: