Veel Nederlandse kinderen in het buitenland volgen Nederlands onderwijs via de Nederlandse school of het afstandsonderwijs. Kinderen kunnen hun moedertaal echter alleen goed blijven ontwikkelen als hun ouders hen hierin ondersteunen. Het is daarom belangrijk om naast de Nederlandse les in het gezin consequent en bewust aandacht te besteden aan de Nederlandse taal en cultuur.

Er zijn veel manieren waarop de Nederlandse taal een rol kan blijven spelen in uw gezinsleven in het buitenland. Allereerst is het belangrijk om thuis zo veel, of in ieder geval zo structureel mogelijk, de Nederlandse taal te spreken. Hierbij kunt u kiezen uit twee scenario’s; of tenminste een van de ouders spreekt altijd Nederlands, of het Nederlands wordt steeds in dezelfde situatie gebruikt. Dit wordt persoonsspecifiek en situatiespecifiek taalgebruik genoemd. Zo zijn er bijvoorbeeld gezinnen waar de moeder altijd Nederlands met de kinderen spreekt. Maar er zijn ook voorbeelden van ouders die elke dag in de auto op weg naar school Nederlands spreken, waar iedere avond wordt voorgelezen uit een Nederlands boek, of waar tijdens het avondeten altijd in het Nederlands de dag wordt besproken.
 
Speels Nederlands leren
Spelen met andere Nederlandstalige kinderen helpt ook goed bij het leren begrijpen en spreken van een taal. Dit kan bijvoorbeeld door kinderen speelafspraken te laten maken met Nederlandse vriendjes en vriendinnetjes in de buurt, maar ook door op vakantie te gaan naar Nederland. Misschien niet zo spannend als een safari, maar wel heel goed voor de taal- en cultuurontwikkeling van uw kinderen.
 
Vaak vallen de vakanties in het buitenland vroeger dan in Nederland, dus zijn de scholen in Nederland nog volop bezig als u aankomt. Laat kinderen dan eens een weekje met een neefje of nichtje meegaan naar school, of wellicht een bezoek brengen aan hun oude school. Stichting NOB organiseert ieder jaar een zomerkamp voor kinderen die in het buitenland Nederlands onderwijs volgen. Daarnaast kunt u uw kind ook laten deelnemen aan bijvoorbeeld voetbal- of paardrijdkampen in Nederland, afhankelijk van de interesses van uw kind. Tegenwoordig onderhouden kinderen veel contacten via het internet. Laat uw zoon of dochter ook eens via e-mail of MSN contact houden met familie, vriendjes of ex-klasgenootjes uit Nederland.
 
Geef het goede voorbeeld en stimuleer
Lezen is essentieel voor de ontwikkeling van het kind. Voor Nederlandse kinderen in het buitenland geldt dat de Nederlandse woordenschat toch vaak achterloopt bij die van hun leeftijdgenootjes in Nederland. Thuis aandacht besteden aan voorlezen en lezen in het Nederlands is daarom belangrijk. Boeken zijn rijk aan woorden, en de kinderen vergroten al lezend hun woordenschat.

Het kan soms lastig zijn om uw kinderen te motiveren om Nederlandstalige boeken te lezen. Het is daarom belangrijk om uw kinderen te laten zien dat u graag leest. Vertel hen ook eens wat u leest. Besteed ook veel aandacht aan het samen kiezen van een boek. Ga tijdens een vakantie in Nederland naar een mooie kinderboekenwinkel of kies samen een boek uit op internet. Er zijn volop leuke Nederlandse kinderboeken te bestellen op websites die ook kunnen leveren in het buitenland. Tegenwoordig zijn er ook veel boeken verkrijgbaar als luisterboek.
 
Ook Nederlandse media kunnen een goede invloed hebben op de Nederlandse taalvaardigheid. Laat uw kinderen daarom regelmatig via internet of de Wereldomroep kijken naar Nederlandse televisieprogramma’s, kies voor Nederlandstalige DVD’s (bijvoorbeeld films of series) en luister eens naar een leuke Nederlandstalige CD. Een abonnement op een kinder- of jeugdtijdschrift is ook een goed idee. Wellicht kunt u dit abonnement delen met andere Nederlandse gezinnen in de buurt of laten opsturen door vrienden of familie in Nederland.
 
Maak er een gewoonte van en houd het leuk
Een voorwaarde om ervoor te zorgen dat het Nederlands thuis een plekje krijgt, is om er een gewoonte van te maken en te zorgen dat het leuk blijft. Zodra je het te zwaar maakt, verliezen kinderen de interesse of krijgen zij een nare bijsmaak bij de Nederlandse taal. Kies bijvoorbeeld voor media of boeken die uw kinderen echt aanspreken en die gemaakt zijn voor hun specifieke leeftijdsniveau. Het is voor pubers bijvoorbeeld heel goed om Nederlandse programma’s die ook in Nederland door leeftijdsgenoten worden gekeken te bekijken via internet. Daardoor leren zij bovendien meer van de op dat moment in Nederland populaire mode-taal.
 
Iedere ouder moet zoeken naar de methode die het best bij zijn kind past, maar een aantal zaken zijn voor iedereen belangrijk. De motivatie om iets te leren valt of staat bij succeservaringen. Als iets je lukt, doe je in het vervolg harder je best dan als je telkens faalt. Met succeservaringen bouw je zelfvertrouwen op en dat heb je nodig om Nederlands te durven spreken. De omgeving speelt daarbij een belangrijke rol. Het is belangrijk dat u als ouder de tijd neemt om te luisteren, om te communiceren met elkaar. Een veilige sfeer is ook onmisbaar. Kinderen moeten weten dat ze fouten mogen maken. Nadrukkelijk verbeteren werkt remmend. Als kinderen geen fouten meer durven maken, heb je kans dat ze helemaal geen Nederlands meer durven spreken. Tenslotte gaat het om communicatie: het belangrijkste is of de boodschap overkomt. Het is mooi als dat vlekkeloos gebeurt, maar anders is er ook geen man overboord. Als het goed is, zullen de fouten langzaam verdwijnen. Oefening baart immers kunst.


Fred Adam is werkzaam bij de Stichting Nederlands Onderwijs in het Buitenland (NOB). Deze stichting ondersteunt, adviseert en subsidieert Nederlands onderwijs in het buitenland, in opdracht van het ministerie van OCW.

Meer interessante verhalen lezen? Word gratis abonnee van de WereldExpat nieuwsbrief