Het grootste gevaar op internet zijn de gebruikers zelf. Voor ze er erg in hebben laten ze miljoenen mensen hun pikante vakantiefoto's zien, of hun creditcardgegevens. "Denk na voordat je iets online zet" is het motto van de zesde Europese Safer Internet Day.
 
Een werkneemster van de Friese zorginstelling Talant die haar werk vergeleek met oppassen in een dierentuin. En dertien stewards van het Britse Virgin Air die hun vliegtuigen "rammelkasten" noemden. Allemaal vlogen ze eruit nadat ze hun kritiek op internet hadden gezet. Voor privégebruik, dachten ze zelf.
 
Campagnes om gebruikers desnoods hardhandig 'op te voeden' zijn er in alle soorten en maten. Zo zette het Nederlandse ministerie van Justitie vorig jaar de Russische cybercrimineel 'Stanislav' in, die moeiteloos gegevens bleek te kunnen stelen van gebruikers van het sociale netwerk Hyves.

De nieuwste campagne in het kader van Safer Internet Day - waarvoor Digivaardig & Digibewust het Nederlandse deel verzorgt - spreekt jongeren dan ook niet vermanend toe. Met een online spel kunnen ze zien of ze echt zo verantwoord bezig zijn als 88 procent volgens Microsoft-onderzoek vindt van zichzelf.

Oproepen om helemáál geen gegevens te delen - zoals op de eerste Safer Internet Day - is geen optie meer, vindt Bonthuis. "Het grote verschil is de opkomst van sociale netwerken. Die zijn een digitale catwalk waar je laat zien wie je bent. En dat is ook helemaal niet erg, doe het alleen wel met je verstand."

Suicide Machine
Maar dat een al te succesvolle campagne ook niet altijd wordt gewaardeerd ondervond Moddr, het medialab van het Rotterdamse collectief Worm. Ze bedachten een 'Suicide Machine' waarmee je gegevens van netwerken als Facebook kan wissen. In één klap, in plaats van stap voor stap zoals officiëel hoort.

De Suicide Machine bleek ongekend populair. Maar al gauw viel Facebook over de Rotterdammers heen. "Hun advocaten hebben ons nu zelfs gesommeerd om onze eigen Facebook-account te sluiten", vertelt projectleider Walter Langelaar. "Dat is best wel een rare situatie."

De Suicide Machine begon als grap. Maar met het verlagen van de drempel om gegevens te verwijderen raakte Moddr blijkbaar een gevoelige snaar. "Mensen zijn vaak lid van zoveel sites dat ze niet meer weten wat ze waar hebben staan. Je ziet nu dat ze meer controle willen, en aan die discussie dragen wij bij."

Makke schapen?
Overheden die graag zien dat internetgebruikers terughoudend omspringen met hun gegevens, en bedrijven zoals Facebook die er belang bij hebben de drempel niet al te laag te maken: het is wel een beetje dubbel.

Maar de makke schapen die internetgebruikers zijn volgens de campagne van de Slowaakse overheid leren steeds beter op eigen benen staan.