De belangrijkste vragen over het H1N1-virus, continu bijgewerkt door onze griepredactie.

* Voor service-informatie, achtergrondverhalen en nieuws: ga naar ons Dossier Mexicaanse Griep
(Foto: Eneas via Flickr.com)
 
Wat is Mexicaanse griep?
Het nieuwe virus is afkomstig van varkens. Die vormen altijd al een groot reservaat van griepvirussen. Omdat ze genetisch gezien dicht bij de mens staan, komt uitwisseling tussen mensen en varkens vaker voor. Nu dit virus van mens op mens wordt overgedragen, is het feitelijk een 'mensenvirus' geworden. Het beruchte virus dat begin vorige eeuw de Spaanse griep veroorzaakte, ontstond in vogels en verspreidde zich via een varkensvariant op mensen. Omdat de overdracht van de Mexicaanse griep op grote schaal plaats vindt op alle continenten is er sprake van een pandemie.
 
Hoe wordt de ziekte overgedragen?
Via de lucht door bijvoorbeeld hoesten en niezen, maar ook via contact van mens op mens: handen schudden, zoenen. Het virus kan daarnaast via voorwerpen worden verspreid die door veel mensen worden aangeraakt: bijvoorbeeld een deurknop, een toetsenbord of een kraan. Om besmetting te voorkomen wordt aangeraden vaak handen te wassen en aanvullend daarop een desinfecterend middel te gebruiken met een alcoholpercentage van meer dan 60 procent. Verder is het aan te bevelen besmettingshaarden meerdere keren per dag schoon te maken met een desinfecterend middel.

Wat zijn de symptomen?
De symptomen zijn gelijk aan die van gewone griep: plotselinge hoge koorts (38,5 graden Celsius of hoger), spierpijn, moeheid, gebrek aan eetlust, hoesten. Veel grieppatienten hebben maagklachten als misselijkheid en diaree. Zonder behandeling kan daar een longontsteking bijkomen. In dat geval kan de afloop dodelijk zijn.
 
Wat moet ik doen als ik ziek wordt?
Medische diensten raden aan om bij de eerste griepverschijnselen niet naar de huisarts te gaan om eventuele verspreiding van het virus te voorkomen. Het wordt aangeraden om de arts te bellen. Omdat het aantal mensen dat nu Mexicaanse griep of heeft of dat denkt te hebben, te groot is geworden kunnen niet alle mensen een diagnose krijgen door middel van een test in het laboratorium. Alleen bij mensen uit de risicogroepen wordt nog daadwerkelijk op de Mexicaanse griep getest. Bij de ander mensen probeert de arts te bepalen om welke ziekte het gaat aan de hand van de symptomen die bij de patient optreden.
 
Is er voldoende vaccin?
De westerse landen hebben bij fabrieken die vaccin produceren al een optie genomen om hun eigen bevolking te beschermen. Lastiger is het voor ontwikkelingslanden die voor hun voorraden veelal afhankelijk zijn van anderen. De WHO en de Verenigde Naties pleiten voor afspraken dat westerse landen een deel van hun productiecapaciteit beschikbaar stellen voor arme landen. Volgens virologen kan een wereldwijde epidemie worden ingedamd als 30 procent van de wereldbevolking een vaccin krijgt. Zelfs in dat geval moeten er ruim twee miljard vaccins op de markt komen.
 
Wanneer kan ik me laten inenten tegen H1N1?
Nederland is op 9 november begonnen met het vaccineren van de risicogroepen en medisch personeel. Er is voor hen voldoende vaccin beschikbaar, hoewel Nederland pas tien miljoen van de bestelde 34 miljoen vaccins heeft gekregen.
 
De twee vaccins die door de Nederlandse overheid zijn besteld zijn inmiddels goedgekeurd. Het gaat om middelen van de producenten GlaxoSmithKline en Novartis. Voor optimale bescherming zijn twee prikken nodig.
 
Wie komt in aanmerking voor vaccinatie?
Vooralsnog wordt niet de hele Nederlandse bevolking ingeënt.
Onderstaande categorieën krijgen een oproep: 

• Personen met een medisch risico conform de indicatie voor de jaarlijkse seizoensgriepvaccinatie, en alle gezonde 60-plussers

   

• De Gezondheidsraad heeft het advies voor zwangere vrouwen aangepast. Nu komen alle zwangere vrouwen vanaf het tweede trimester van de zwangerschap, de vierde maand, in aanmerking

• Gezondheidszorgpersoneel met mogelijk direct contact met patiënten uit de eerder gedefinieerde medische risicogroepen

• Gezinsleden en mantelzorgers van mensen met een zeer hoog risico op ernstige ziekte en sterfte door griep.

• Jonge kinderen tussen de zes maanden tot en met vier jaar. Zij lopen groter risico op complicatie en leggen in geval van een ernstige epidemie grote druk op de intensieve zorg.

• Directe familieleden van kinderen jonger dan zes maanden. Voor hele jonge baby's is geen goedgekeurd vaccin op de markt. Om hen toch te beschermen kunnen hun ouders en de andere kinderen in het gezin zich laten vaccineren.

De oproep voor vaccinatie loopt via de huisarts.
 
Welke virusremmers zijn er?
De anti-virale middelen Tamiflu en Relenza zorgen ervoor dat de griepverschijnselen minder worden. Maar uiteindelijk moet iedere virusbesmetting zelf uitzieken. Tamiflu en Relenza zijn uitdrukkelijk geen vaccin. Het heeft geen zin het middel preventief te slikken, omdat dat moeten worden volgehouden tot de epidemie is afgezwakt. De ant-virale middelen worden wel aangeboden aan mensen die een patiënt met Mexicaanse griep in hun omgeving hebben om besmetting te voorkomen.

Is dit een nieuw virus?
Ja, volgens de WHO gaat het om een virusstam die niet eerder is voorgekomen. Hiertegen hebben mensen geen natuurlijke weerstand opgebouwd. Ook de jaarlijkse griepprik biedt geen bescherming. Daarom is het belangrijk dat de dokter vaststelt welke griep u onder de leden heeft. Bij een gewoon griepje wordt u vanzelf beter, omdat u weerstand heeft opgebouwd tegen de bekende virussen.

Wat kan ik zelf doen?
Mensen moeten extra opletten. Ook al bent u nu niet ziek. Er zit een korte tijd van 1 tot 4 tot maximaal 7 dagen tussen het moment dat u het virus oploopt en echt griep krijgt. Dat noemen artsen de incubatietijd. In die tijd kunt u het virus wel overdragen op anderen. Als u ziek bent, kunt u het beste thuisblijven en contact met anderen zoveel mogelijk vermijden. Raadpleeg de huisarts telefonisch over een eventueel bezoek aan de arts.

Welke voorzorgsmaatregelen kan ik nemen?

• In gebieden waar het griepvirus heerst, is het verstandig grote groepen mensen te mijden om besmetting te voorkomen.
• Wees terughoudend met zoenen en handen schudden. Bij een verkoudheidje zegt u tenslotte ook: blijf maar uit mijn buurt. Doe dat nu ook.
• Houd uzelf schoon: was de handen vaker dan gebruikelijk met zeep of een desinfecterend middel.
• Gewone mondkapjes geven weliswaar een gevoel van veiligheid, maar houden het virus uiteindelijk niet tegen. Alleen kapjes die ze in laboratoria gebruiken, beschermen echt.

Is er sprake van een hype rond het griepvirus?
De meeste patiënten krijgen een griepje met milde verschijnselen en knappen zonder medicijnen weer op. Alleen al bij de jaarlijkse griepgolf sterven wereldwijd 500.000 mensen. De huidige uitbraak is bijzonder, omdat het een nieuwe stam betreft. Ook in het verleden zijn nieuwe varianten van griep opgedoken, die weliswaar slachtoffers maakten, maar nooit leidden tot een pandemie.
Vergeleken met dertig jaar geleden (de laatste grote griepuitbraak) is veel meer bekend over medicijnen en verspreiding van de ziekte, maar er wordt ook veel meer gereisd. Er is dus reden om voorzichtig te zijn, maar geen reden tot paniek. 

(met medewerking van Robert Blom).

 
Wat was de grootste grieppandemie uit onze geschiedenis?
De Spaanse griep uit het begin van de vorige eeuw (1918-1919) kostte tussen de 20 en de 40 miljoen mensen het leven. De meeste mensen overleden overigens aan de gevolgen van het virus, zoals longontsteking. Tijdens de laatste officiële pandemie, de Hongkong-griep in 1968, overleden ongeveer een miljoen mensen.
 

Belangrijke websites:

• Wereldgezondheidorganisatie WHO: alles over Mexicaanse griep
   
• RIVM: dossier Mexicaanse griep
   
• Ministerie van Buitenlandse Zaken: reizadviezen in verband met H1N1
   
• Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding
   
• Waar is de griep vastgesteld? Bekijk de kaart van Health Maps
   
• De huis-aan-huis folder van de Nederlandse overheid (PDF bestand)
   

• Luister naar het speciale 'griepspotje' van de overheid, Grip op Griep: