Een omstreden villaproject in het Afrikaanse Mozambique, een prinses die sjoemelt met de belastingen en een steeds hoger inkomen terwijl het volk moet bezuinigen. Het Koninklijk Huis ligt onder vuur. Vandaag debatteert de Tweede Kamer over de begroting van het Koninklijk Huis. Zelfs Oranjeverenigingen roeren zich. Maar waar blijven de republikeinen in Nederland?

“Ik schrijf me rot,” antwoordt professor Hans Ulrich Jessurun d´Oliveira op de vraag wat hij de laatste weken doet om het republikeinse gedachtegoed te verspreiden. Ulli d´Oliveira is lid van het Republikeins Genootschap (RG) sinds de oprichting in 1996. 'Het lidmaatschap van het Republikeins Genootschap is het doel ervan' meldt de website van het genootschap weinig pretentieus. Het RG is dan ook geen georganiseerde vereniging maar vooral een losse ‘namenlijst´van mensen die de monarchie willen afschaffen.

Moordenaar
Het is duidelijk dat je de revolutie van deze toch wat elitaire club – men kan uitsluitend lid worden door coöptatie – niet hoeft te verwachten. “Het is niet zo dat ik hier met een bijl rondga en de moordenaar van Willem van Oranje als groot voorbeeld neem. De gedachte dat de republikeinse staatsvorm verre te verkiezen is boven een systeem met een koningshuis moet met het woord verbreid worden,” aldus de jurist en letterkundige. Bovendien vindt Jessurun d´Oliveira het opmerkelijk dat het Nederlandse volk, dat het doorgaans vrij aardig kan vinden met zijn vorstenhuis, vooral valt over geldkwesties. Die vindt hij zelf minder belangrijk, maar geërgerd heeft hij zich wel.

Overlast
“Mij stoort toch vooral die Mozambikaanse kwestie. Dat moet eens goed worden uitgezocht. De voetafdruk van de Oranjes neemt toch wel enorme vormen aan. Ze willen zo´n onderontwikkeld land een zetje geven, maar tegelijkertijd veroorzaken ze een enorme hoeveelheid overlast. Ze moeten worden bewaakt en ze vliegen telkens heen en weer. Dat vind ik beneden de maat.”

De vakantievilla die kroonprins Willem Alexander en prinses Maxima laten bouwen in Mozambique levert dus de nodige kritiek op. Niet alleen republikeinen, maar ook Tweede Kamerleden en zelfs de Oranjeverenigingen roepen het prinselijk paar op af te zien van deelname in het villaproject.

Belastingfraude
Maar er is meer. Op Prinsjesdag werd nog eens pijnlijk duidelijk dat de meeste Nederlanders financieel moeten inleveren, terwijl de inkomsten van het Koninklijk Huis juist stijgen. Vandaag debatteert de Kamer hierover. Dan is er kritiek op belastingconstructies die Prinses Christina gebruikte om haar vermogen veilig te stellen en die liepen via stichtingen op Paleis Noordeinde, het werkpaleis van koningin Beatrix. Alle reden voor republikeinse lieden om hard op de trom te slaan, zou je zeggen. Maar het blijft juist behoorlijk stil.

Volle kracht
In 1998 werd het Nieuw Republikeins Genootschap (NRG) opgericht. In tegenstelling tot het RG is het NRG een echte vereniging met statuten, een bestuur en leden (1400). Er is geen ballotage, iedereen kan in principe lid worden. Het was elf jaar geleden de bedoeling dat het NRG een actieve rol zou gaan spelen, maar zelfs in deze voor republikeinen gunstige tijd lees je in de media weinig over deze club.

Dat moet anders, erkent Hugo Beunder. Hij is voorzitter van het NRG sinds mei dit jaar. Na een interne reorganisatie is het genootschap er helemaal klaar voor: “We gaan de pers actiever benaderen, we krijgen zeer binnenkort een nieuwe website en we willen vaker lezingen organiseren. Het republikeinse geluid wordt te weinig gehoord. Feitelijke achtergronden worden nog te vaak over het hoofd gezien. We gaan met volle kracht vooruit.”

Luie kroonprins
Wordt Nederland ooit weer een republiek? Dat is natuurlijk de vraag waar het uiteindelijk om draait. De Republikeinse Genootschappen begrijpen ook wel dat de monarchie niet van vandaag op morgen verdwenen is. Een meer ceremonieel koningschap zou al een goed begin zijn, vinden zowel Jessurun d’Oliveira als Beunder. Vooral de NRG-voorzitter kijkt wat dat betreft reikhalzend uit naar de abdicatie van koningin Beatrix en de troonopvolging door Willem-Alexander, die volgens hem een stuk ‘minder werklustig’ is dan zijn moeder.

http://www.republikeinen.nl
http://www.republikeinsgenootschap.nl

Foto via Flickr c. charlesvanL.

Beluister de reportage van Marcel Decraene (06'30"):