Het fregat Hr.Ms. Evertsen is dinsdag in de thuishaven Den Helder aangekomen na een missie van meer dan vier maanden in de wateren rond Somalië.

Vanaf het schip werd tot 11 december leiding gegeven over 'Operatie Atalanta', de bijdrage van de Europese Unie bij het bestrijden van de piraterij rond Somalië.

De Evertsen zou al voor Kerstmis terugkeren, maar er kwam een kink in de kabel. Het schip had 13 Somalische piraten aangehouden, maar Nederland kon geen land vinden dat bereid was deze te berechten. De piraten mee terugnemen naar Nederland was geen optie: dat zou alleen zijn gebeurd indien er een Nederlands belang had meegespeeld, en dat was hier niet het geval.

Juridische problemen
De berechting van piraten is een probleem waarmee alle landen kampen die meedoen aan operaties tegen piraterij. En dat zijn er nogal wat. Rond Somalië varen schepen van de Europese Unie, de NAVO en van een coalitie onder leiding van de VS.

En dan zijn er nog de 'losse' marineschepen van een heel reeks landen; China, Japan, India, Iran en Zuid-Korea, om er maar een paar te noemen. Die landen beschermen in de eerste plaats hun eigen koopvaardijschepen, maar bieden in geval van nood ook hulp aan andere schepen.

Megaoperatie
Kenia en de Seychellen hebben zich bereid verklaard opgepakte Somalische piraten te berechten, maar dat zijn moeizame processen. Een nog veel groter probleem is dat het operatiegebied van de piraten. Dat is zo groot dat de kans om aanvallen op schepen te voorkomen vrij klein is. En dat geldt zeker voor de Indische Oceaan waar de piraten tot aan 1500 kilometer uit de kust opereren.

Alles bij elkaar opgeteld nemen er nu 30 tot 40 marineschepen en amper tien patrouillevliegtuigen deel aan de verschillende operaties. Wil men het relevante deel van de Indische Oceaan ook effectief kunnen controleren, dan zou minimaal een tienvoud van die middelen nodig zijn. Geen enkel land is daartoe bereid, al was het maar vanwege de kosten die zo'n megaoperatie met zich mee zou brengen.

Nieuwe kaping
Maar zelfs de controle in de relatief smalle Golf van Aden blijkt niet waterdicht te zijn. Nederland kon eerder deze maand nog melden dat er sinds juli in de 900 kilometer lange beveiligde corridor niet één groter schip was gekaapt. Maar deze week sloegen de piraten hier toch weer toe: een Britse tanker werd midden in de corridor gekaapt.

Veel schepen hebben internationaal aangeraden beschermingsmiddelen aangebracht. Die variëren van prikkeldraad rondom en brandslangen om piraten tegen te houden tot veilige ruimtes waarin een bemanning zich kan terugtrekken in geval van kaping.

De meest effectieve maar ook meest omstreden methode is het meesturen van gewapende bewakers. Voor zover bekend is er niet één 'bewapende koopvaarder' met succes aangevallen. Piraten kiezen doorgaans het hazenpad wanneer men vanaf de beoogde prooi terugschiet. Standaard openen de piraten zelf als eersten het vuur om een schip tot stilliggen te dwingen.

Op land
De vraag rijst of en wanneer landen op land tegen de piraten gaan optreden, in Somalië zelf dus. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft daartoe wel het groene licht gegeven, maar nog geen enkele staat heeft ook maar voorzichtig geopperd om die optie te overwegen.

Wat wél gebeurt zijn acties om de grote bazen in deze miljoenenbusiness op te sporen. Een Nederlandse woordvoerder zei dat acties tegen de leiders van de piratenbendes 'te verwachten' zijn. Maar door wie en waar, daarover wordt gezwegen.
 

Toelichting bij afbeelding: groen = de transitcorridor door de Golf van Aden. De rode lijnen geven ruwweg het gebied aan waarbinnen de Somalische piraten opereren.