Zijn computerhackers nog wel de vrijgevochten, licht criminele eenlingen die we kennen uit boeken en films? Bij een internationale hackersconferentie in het Gelderse Vierhouten lijkt een rechtenstudie minstens zo belangrijk als het kunnen 'reverse engineeren' van de nieuwste Microsoft Word.

De eigen radiozender van Hacking at Random 2009 draait Pete Townshend en Level 42: muziek die in de jaren tachtig al niet echt hip was. Ondertussen praten studiogasten over een 'hackerspace' in Berlijn op de plek waar ooit een vliegende schotel zou zijn gecrasht, en over de vraag of je ook voedsel kunt hacken.

Bewogen gemeenschap
Rond de vierjaarlijkse hackersbijeenkomsten hangt zo'n sfeer van lichtgestoorde chaos dat de gemeente Boxtel in 2005 zelfs met een verbod dreigde. Uit angst voor ordeverstoringen. Maar volgens Brenno de Winter - één van de sprekers op Hacking at Random - is dat onzin.

"De hackersgemeenschap is vanaf het begin juist een heel bewogen gemeenschap geweest", zegt hij, "die zich druk maakt over de relatie tussen mens en technologie."

Wel is er de afgelopen jaren veel veranderd. Als hackers tegenwoordig in het nieuws komen, dan gaat het meestal niet meer om vrijgevochten eenlingen maar om goed georganiseerde digitale guerilla's uit landen als Rusland en China.

Zo legden Chinese hackers deze maand de kaartverkoop van een Australisch filmfestival plat, omdat daar een documentaire over de door Peking verketterde Oeigoerenleidster Rebiya Kadeer te zien was. En vorige week zetten Russische hackers Twitter en Facebook op zwart om 'Cyxymu' - een kritische Georgische blogger - het zwijgen op te leggen.

Ongekende bedreiging
Ook voor de hackers van Hacking at Random zijn de tijden veranderd. Dit keer hebben ze zelfs traditionele vijanden uitgenodigd op de conferentie, zoals vertegenwoordigers van de overheid en Tim Kuik, de baas van de digitale copyrightwaakhond BREIN.

"Wij werken ook heel goed samen met de autoriteiten", zegt Brenno de Winter. "Ik draai zelf het radiostation, en we regelen dan netjes alle licenties. En juist doordat bijvoorbeeld een Tim Kuik komt en doordat politie en justitie rondlopen ontstaat een dialoog. En dat betekent dat ook bij de overheid het inzicht soms echt verandert."

Dat is nodig omdat volgens de hackers momenteel sprake is van een ongekende bedreiging van de privacy. Door nieuwe technologie en nieuwe regelgeving in Europa, met name op het gebied van de zogeheten 'data-retentie'.

"Als we bijvoorbeeld kijken naar de OV-chipkaart, dan worden de gegevens zeven jaar lang bewaard", zegt De Winter. "Zo'n niveau van controle hebben we zelfs in de tijd van het IJzeren Gordijn niet gezien. Dan is het gezond als er een gemeenschap is die mensen dwingt tot nadenken."

Volwassen generatie
De Winter heeft om aan zulke Big Brother-praktijken te ontkomen een alternatief emailprogramma ontworpen, Small Sister. Maar om goedbeslagen ten ijs te komen verzamelen de hackers ook steeds meer uiterst complexe informatie over zaken als digitaal recht en privacybescherming. Hele wetboeken vol.

Hackers die zich het liefst verkleden als Klingon uit Star Trek zijn er nog genoeg, en Brenno de Winter geeft toe dat het aantal alleenstaanden zoals het cliché wil nog altijd bovengemiddeld is. Maar hij is het eens met de nieuwe naam die de initiatiefnemer van de bijeenkomst, Rop Gonggrijp, bedacht heeft voor de huidige, volwassen generatie.
 
'Digitale vrijheidsstrijders'.