Musea, paleizen, kerken, voodoo-heiligdommen, archieven. Ook het cultureel erfgoed van Haïti is zwaar beschadigd geraakt door de aardbeving. Het Nederlandse Prins Claus cultuurfonds wil dat deze gebouwen met cultuurschatten zo snel mogelijk worden beschermd, zelfs als ze al zijn ingestort.

Het presidentiële paleis in Port-au-Prince haalde de voorpagina's, direct na de aardbeving op 12 januari. Het witte, koloniale gebouw is als een plumpudding in elkaar gezakt. En nog veel meer cultureel erfgoed van de Haïtianen ligt in puin.

"We kunnen de schade niet financieel uitdrukken, maar wél zien we dat alle culturele instituten en gebouwen ernstig zijn beschadigd. Dat is natuurlijk in Port-au-Prince. Maar ook het historische stadje Jacmel, kandidaat voor de werelderfgoedlijst van UNESCO, is bijna helemaal ingestort. Het zijn houten bouwwerken, heel fragiel", aldus Els van der Plas, directeur van het Prins Claus Fonds.

In de straten van Jacmel

www.flickr.com

Identiteit
Het Prins Claus Fonds vraagt internationale aandacht voor de schade aan gebouwen en kunst in Haïti. "Natuurlijk. Eten, een dak boven het hoofd en gezondheid zijn essentieel voor de mens," zegt Van der Plas. "Maar wat mensen maakt en wat ze een plek geeft op de wereld, dat is hun culturele identiteit. En als dat allemaal wordt afgenomen, raak je je zekerheid kwijt, je vertrouwen in de toekomst."

Terwijl vermoedelijk nog tienduizenden doden geborgen moeten worden, is de VN-cultuurorganisatie UNESCO al bezig is met een inventarisatie van de schade. Het Prins Claus Fonds heeft contact met diverse Haïtianen en met de Fondation AfricAmérica. Deze stichting heeft vorig jaar nog vier voodooheiligdommen hersteld, die bij de orkanen van 2008 waren beschadigd. Het Prins Claus Fonds had daarvoor de opdracht gegeven en heeft de rekening betaald.   

Danser-choreograaf Jeanguy Saintus is een van de contacten in Haïti. In 2008 kreeg hij een prijs van het Prins Claus Fonds voor zijn werk. Door de aardbeving is zijn dansschool zo beschadigd, dat Jeanguy het gebouw niet kan gebruiken. Maar zijn prioriteit ligt bij zijn dansers en musici: "Ik ben blij dat de internationale gemeenschap aan ons erfgoed denkt, maar de dansers en drummers van mijn school denken nu vooral aan eten en een dak boven hun hoofd."  

Culturele noodhulp
Toch wil het Fonds snel mensen aan het werk zetten, vertelt de directeur. Want begin maart start de regentijd. En dan moet een zwaar beschadigde bibliotheek bijvoorbeeld afgedekt worden. Dat kost niet zoveel geld. En later kan dan bekeken worden hoe het gebouw gerestaureerd moet worden.

Het Prins Claus Fonds moet veel moeite doen de hulpverleners en regering zover te krijgen, dat ze ook rekening houden met het behoud van het cultureel erfgoed. erkent directeur Van der Plas. "Maar onze ervaring -ook na de tsunami en vele andere rampen- is eigenlijk dat mensen heel graag iets willen doen dat te maken heeft met de opbouw, met de toekomst. Gebouwen die tot het cultureel erfgoed behoren, hebben ook vaak een gemeenschappelijke functie. Scholen, kerken, moskeeën, waar mensen vaak samenkomen. Ze willen juist dat soort gebouwen herstellen om weer een plek te hebben waar ze elkaar kunnen zien en het verdriet met elkaar kunnen delen."   

Ook dansdocent Jeanguy Saintus zou er alles voor geven als zijn dansers en musici nu bij hem zouden kunnen komen repeteren. "Deze kinderen zijn niet rijk zijn en hebben geen ouders om ze op te halen. Ze waren hier de hele tijd aan het dansen en aan het dromen. Als je eenmaal in de studio bent met je dansers en drummers en de muziek, vergeet je al je problemen."

www.princeclausfund.org