Het criminaliteitsprobleem onder Antillianen kan alleen opgelost worden door middel van een robuust sociaal programma voor Antilliaanse moeders. Dit stelt Marion van San, hoogleraar Jeugd en Educatie van Antillianen aan de Universiteit Utrecht en de Universiteit van de Nederlandse Antillen, maandag 28 september in haar oratie De aantrekkingskracht van 'gevaarlijke' mannen.

Volgens Van San is er de afgelopen vijftien jaar nauwelijks verbetering gekomen in het probleem met Antilliaanse criminele jongeren. Ze promoveerde in 1998 op een proefschrift over criminaliteit onder Antilliaanse jongens. Uit later onderzoek bleek dat de vrouwen hierin een grote rol spelen. "Moeders, vrouwen, vriendinnen, minnaressen spelen altijd op de achtergrond een rol."

De aandacht gaat vooral uit naar de jongeren, maar er zou meer gekeken moeten worden naar vrouwen bij het oplossen van het probleem, aldus Van San. "Uiteindelijk zijn het bepaalde vrouwen uit de lagere sociaal-economische klassen, die zich aangetrokken voelen tot 'gevaarlijke' mannen." Deze vrouwen voeden hun zonen ook op tot 'gevaarlijke' mannen.

Oogluikend criminaliteit toestaan
Dat gebeurt grotendeels onbewust, voegt de onderzoekster er direct aan toe. Ze staan bijvoorbeeld oogluikend toe dat ze met gestolen spullen thuiskomen of dat ze geweld plegen. "Er is geen enkele moeder die dat stimuleert. Maar ze zijn in zekere zin medeverantwoordelijk als ze het gedrag oogluikend toestaan." Het criminele milieu waarin de gezinnen zitten maakt het extra moeilijk om zich daartegen te verweren.

De negatieve reacties van Antillianen op haar onderzoeken kan Van San zich voorstellen. "Ze herkennen zich er niet in." Want het gaat om een kleine groep en volgens de hoogleraar gaan haar conclusies ook op voor andere etnische en criminele groepen. "Overal zie je dat vrouwen betrokken zijn bij criminaliteit. Niet als daders, maar ze faciliteren het vaak."

Begeleiding moeders
Moeders moeten daarom betrokken worden bij de oplossing van de problemen, herhaalt ze nog eens nadrukkelijk. "Begeleid ze op het gebied van scholing en werk, zodat ze zelf voldoende inkomen kunnen vergaren en ze de jongens daarvoor niet nodig hebben." Als meisjes zwanger raken, worden ze van school gehaald. Maar ze zouden volgens Van San gestimuleerd moeten worden om hun opleiding af te maken. "Er moet een robuust sociaal programma voor de moeders komen in Nederland en op de Antillen."

Prof. dr. Marion van San houdt op 3 november haar oratie ter aanvaarding van het hoogleraarschap 'Jeugd en Educatie van Antillianen' ook op de Universiteit van de Nederlandse Antillen.

Luister naar Marion van San in gesprek met Scarlet Windster.