Het Nederlandse leger heeft Uruzgan verlaten. De grote vraag ‘hoe heeft Nederland het gedaan’, werd vooral door militairen beantwoord. Wat vinden de Afghanen er eigenlijk van, als er geen militairen bij zijn?

Toen ik na al die militaire succesverhalen in Tarin Kowt zat te luisteren naar wat Afghanen, bedacht ik: kan ik ergens een Afghaanse cameraman regelen en gewoon zelf een een debatje organiseren over het vertrek van Nederland?

Het was in een mum van tijd geregeld. De cameraman van Sabaa-televisie had plezier, al gebruikte hij niet altijd het statief voor stabiele beelden. Mijn chauffeur was bang nu ik mijn schrijfblokje had verruild voor een opvallend tv-team. Hij verbond zijn hoofd met een lap en op zijn ogen zette hij een enorme grote stofbril. Mijn vertaler belde allerlei potentiële sprekers.

Dat is niet zo gemakkelijk als in Nederland waar je overheidsvertegenwoordigers tegenover de oppositie kan zetten. Er zijn daar meer spelers, vooral buiten de overheid. Zoals de man in het filmpje: Haji Abdul Bari. Hij is lange tijd verdreven uit Uruzgan door zijn rivaal en oud-gouverneur Jan Mohammed. Nu is hij terug, wordt gesteund door Nederland, vooral zijn broer heeft goede banden met Nederland. Zij zijn belangrijk in een ‘koninkrijkje’, bijvoorbeeld. Op steenworp afstand van zijn gebied, zit er weer iemand anders.

Analyse
Naast de lokale BBC-journalist die een analyse gaf over de toekomst van Uruzgan, spraken we ook met aanhangers van de grootste opponent van Nederland. Dat is Matiullah. Zijn koninkrijk beslaat vele gebieden in Uruzgan. De gouverneur die hem probeerde te matigen is ontslagen en nu is zijn neef tijdelijk het hoofd van de provincie. Lokale conflicten worden inmiddels opgelost in zijn eigen shura. Zo’n dame als Nuria die optreedt in het filmpje, zit in de Provinciale Raad dankzij Matiullah. Net zoals de schoolmeester in het filmpje: hij geeft les in een schooltje dat Matiullah heeft opgezet.

Het was een grote klus om een locatie te vinden zonder een link met Matiullah. Dat is ook mislukt, bleek later. Een directeur van het Olympisch Sport Comité , leek ons goedgezind. Later werd me verteld dat hij vlak voordat we begonnen met de opnames, toch naar Matiullah was geracet om toestemming te vragen. Anders durfde hij het simpelweg niet.