Vannacht werd de Antilliaanse vlag voor de laatste keer gestreken. Een nationale vlag die de eenheid tussen de vijf eilanden bewaakte. Drie decennia lang passeerden allerlei modellen zoals een Bondstaat, een Unie, een Gemenebest de revue. In de jaren ’90 was er een optie om de drie bovenwindse eilanden respectievelijk de twee benedenwindse eilanden elk onder een aparte bestuurslaag onder te brengen. Een terugblik in de volkerenrechtsgeschiedenis leert ons dat het samenvoegen van eilanden, met ieder een eigen cultuur, geschiedenis en economische belangen, iedere kans van slagen mist. Na jarenlang gekrakeel is er eindelijk de ontmanteling van de Federale staat De Nederlandse Antillen een feit.

© Quito Nicolaas

Nadat Aruba al bijna 25 jaar geleden het staatsverband van de Nederlandse Antillen verliet, begon het al op de overige eilanden te roeren. Eerst gingen de stemmen op Bonaire en vervolgens in St. Maarten, die beiden eveneens een Status aparte nastreefden. Op Curaçao, het economisch meest welvarende eiland, werd het alternatief van onafhankelijkheid vermeden. Terwijl voor Aruba de stelling opging: meer welvaart kweekt het ontstaan van een lokaal nationalisme, dat vertaald werd in politieke eisen, gold dit niet voor het grootse eiland Curaçao. De vraag die zich voordoet is of de onderlinge verdeeldheid en weinig vertrouwen in de toekomst hieraan debet is?

In cultureel opzicht hebben niet alle eilanden zich evenveel kunnen ontwikkelen en profileren. Alleen op Curaçao en St. Maarten zien we de nodige voorzieningen en een draagvlak voor deze culturele uitingen. Op literaire vlak heeft Curaçao de zg Grote Drie – Boeli van Leeuwen, Tip Marugg en Frank Marinus Arion voortgebracht. Dat is dan wat de Antilliaanse Nederlandstalige literatuur betreft. Echter het heeft weer drie decennia geduurd, voordat een nieuwe generatie schrijvers als Jules de Palm, Erich Zielinski en Myra Römer zich aandiende. Op St. Maarten zien we eveneens een bruisend literair leven ontwikkelen, met de House of Nehesi publishers als belangrijkste actor. Namen als Lasana Sekou, Fabian Badejo en Shujah Reiph zijn niet meer weg te denken. En op Bonaire wordt de SKAL (Sectie Kultuur, Kunst en Literatuur) gedreven door de dynamische Hubert Vis die maandelijks Luna Jen, een podium voor lokale dichters organiseert.

Op het vlak van de Papiamentstalige literatuur heeft men veel vorderingen gemaakt, maar die bijna onopgemerkt is gebleven. Schrijversnamen als Amador Nita, Ornelio Martina, E. de Jongh zijn in de vergetelheid geraakt. Alleen aan de in Venezuela geboren Guillermo Rosario wordt en passant aandacht besteedt. Maar dat is meer omdat hij een voorvechter was van het Papiamentu, en als zodanig een rol van betekenis in het geheel heeft gekregen, en niet zozeer om zijn werken. Opnieuw is dit een erfenis uit een koloniaal verleden, waarbij het eigene ondergewaardeerd wordt en lang niet evenveel populariteit geniet. De gevoerde taalstrijd voor de invoering van het Papiamentu, had gedurende de laatste veertig bij wijze van spreken het volk in verwarring gebracht.

De BES-eilanden (Bonaire, St. Eustatius en Saba)zullen nu rechtstreeks onder de Nederlandse regeringsverantwoordelijkheid komen te resorteren. In principe betekent dit dat zij eenzelfde aanspraak maken op de Nederlandse fondsen voor kunst en cultuur. Het toepassingsgebied van de wetgeving laat dit in principe toe. Met de nieuwe status zullen de eilanden door middel van het herwonnen vertrouwen het literair leven van een glanzende en duurzame cosmetica moeten voorzien. Opnieuw is de verwachting of evenals destijds op Aruba een explosie aan auteurs en literaire werken na 1986 viel waar te nemen, of dit ook op de andere eilanden het geval zal zijn. Ironie van dit heugelijk feit 10-10-2010, is dat alleen de Christen Unie en de PvdA nog een vertegenwoordiger in de Tweede kamer hebben. In de gemeente- en stadsdeelraden zijn de meeste vertegenwoordigers niet herkozen.

Kunnen wij die video krijgen via mail, voor een special pgrm op zaterdagvaond 10 October 2010
Met vriendelijke groeten, verblijven we.
Mvr. Gravenhorst redactrice.