Toscaanse straatjes in Houten, de hoge muren van een Noord-Afrikaanse Kasbah in Rotterdam, Little India in Den Haag. Themawijken zijn een fenomeen in de Nederlandse stedenbouw dat steeds populairder wordt. Sabine Meier onderzocht wat al die mensen nu trekt naar zo'n 'sprookjeswereld'. In Nieuwslijn Magazine een bezoek aan twee beroemde Nederlandse themawijken.

Door de hoge rode toegangspoort in mozaïek van Le Medi komen we letterlijk in een andere wereld. Buiten de rommelige ruigheid van achterstandswijk Rotterdam Bospolder-Tussendijken. Binnen rust, stilte, eenheid en overzicht. Architectonisch overgoten met een dikke Mediterrane saus. Hoge gevels in oker. Klein beetje vakantiegevoel. Hier zal het leven wel goed zijn.

Wonen waar de zon altijd schijnt
Dat moeten de lezers van de brochure van de wijk in aanbouw destijds ook hebben gedacht. Sociologe Meier schreef er samen met collega Arnold Reijndorp in hun boek een prachtige anekdote over. Een van de huidige bewoonsters raakte bevangen door de kleurige computerprenten van het 'Oaseplein', de woningen in zandkleur en de slogan 'wonen waar de zon altijd schijnt'.

Ze vertelde Meier met enige gene dat ze de folder dag en nacht binnen handbereik had. Dat ze altijd maar wegdroomde van een bestaan in dat hemelse oord. Ze moest en zou. En jawel, ze kocht. De kracht van de belevingseconomie, noemt Meier dat. Routinezaken als vakanties, beleggen en wonen krijgen een thema opgeplakt. Zelfs gewone dagelijkse beslommeringen moeten een 'belevenis' worden.

Nooit meer saai, alles bijzonder. Met stijl, eigenzinnigheid en klasse. Huizen in mediterrane stijl. Of gebouwd als Middeleeuws kasteel. Ook ijzersterk in commercieel opzicht: alles wat riekt naar de 'Toen was geluk nog heel gewoon'-jaren. De tijd die we nog wel hebben meegemaakt, maar die al lang is vervlogen. Van vóór internet, gsm en tweeverdieners. Toen het leven nog niet zo snel en ingewikkeld was.

Volmaakte wereld
In de Amsterdamse Noorderhof is het thema minder pregnant. Maar wie goed kijkt ziet kantelen, ringmuren en woontorens. Kortom: ridders en kastelen. Volgens Meier hebben Le Medi en Noorderhof één belangrijke factor gemeen: de bezoeker moet door een poort. Die is weliswaar open, maar geeft toch een mild gevoel van privé-terrein.

Geen 'gated community', maar toch bijna. Kinderen kunnen ombekommerd spelen en meters maken. En dat trekt gezinnen, betoogt Meier. Ook zij dromen van hun volmaakte wereld 'binnen'. In die perfectie schuilt het gevaar, vindt de sociologe. Ieder hoekje en muurtje is zo nauwkeurig bedacht op de tekentafel dat afwijkend gedrag eigenlijk bij voorbaat eigenlijk al niet getolereerd wordt.

Ongeschreven code
Er zouden sterke ongeschreven morele codes zijn. In de themawijk woont een ander slag dan in de omwonende volksbuurt, laat dat duidelijk zijn. Geen overdaad aan tatouages, bankstellen op straat en openlijke bierkratten. Toegegeven: een themawijk bouwen lijkt de beste manier te zijn om de midden en hogere inkomens naar een achterstandsbuurt te trekken.

Aangetrokken door onze eigenzinnige stedenbouw verruilde Meier haar Duitsland voor Nederland. De themawijken vormen daarin de overtreffende trap. Geen land zo fanatiek in het verzinnen van woonwerelden als wij. Toch ziet ze zichzelf liever in een klassieke jaren-30 'rommelbuurt' dan in pakweg een herrezen boerendorp midden in Helmond. Maar, geeft ze toe, in een andere levensfase zou die keuze wel eens anders kunnen uitvallen.

Verder in NL-Magazine:

• Een hommage aan de overleden wielrenverslaggever Jean Nelissen
• Wereldomroep zet expatdossiers online
• Hollands ondernemerschap: Brabander maakt bonbons van kamelenmelk