In het Nederlandse parlement is een grote meerderheid voor het instellen van een no-flyzone, bij voorkeur aan de hand van een VN-resolutie. Maar een link met de drie Nederlandse militairen wil niemand maken.

Ook de defensiespecialist in de Tweede Kamer van de grootste regeringsfractie VVD, Han ten Broeke, wil niet reageren op de vraag of de onderhandelingspositie met Libië lastiger wordt als Nederland instemt of meedoet met de no-flyzone.

'Daarover ga ik niks zeggen. Het is volgens mij van belang dat we kijken naar de situatie in Libië. Dat doet de internationale gemeenschap, en Nederland is onderdeel van die internationale gemeenschap. En op het moment dat de internationale gemeenschap spreekt over een no-flyzone, dan is dat een debat dat gerechtvaardigd plaatsvindt. De Nederlandse regering is van mening dat ook voor het instellen van een no-flyzone een VN-resolutie de voorkeur geniet, daar is de Kamer het mee eens, en daar laat ik het bij.'

Griekenland deed niet mee
'De radarvliegtuigen zijn een collectief eigendom van de NAVO. Ze hebben daarom ook multinationale bemanningen. Toen de NAVO destijds bombardementen uitvoerde boven het vroegere Joegoslavië deed Griekenland niet mee terwijl het land de acties wel politiek steunde.'

Tussenoplossing
'Nederland zou als tussenoplossing een no-flyzone politiek kunnen steunen. Maar in verband met de gevangen genomen Nederlandse militairen in Libië zou Nederland geen bemanning hoeven te leveren. Als ik eerlijk ben vind ik dat een beetje zwak. Khadaffi zal de Nederlandse gevangenen dan echt niet beter behandelen. Daarvoor is Khadaffi een te onvoorspelbaar figuur.'

Dat zegt Kees Homan, generaal majoor der mariniers b.d. en verbonden aan het instituut Clingendael in het radioprogramma Nieuwslijn Supplement. De NAVO controleert sinds deze week 24 uur per dag het luchtruim van Libië met behulp van AWACS radarvliegtuigen. En ook Nederland levert normaal gesproken bemanningen voor deze toestellen.

Rusland tegen vliegverbod
Er wordt op het moment binnen de Verenigde Naties gesproken over het eventueel instellen van een vliegverbod voor Libische toestellen. Maar Rusland heeft bekend gemaakt een resolutie van die strekking in de VN-Veiligheidsraad niet te zullen steunen.

'Men wil zo’n vliegverbod baseren op een resolutie van de Veiligheidsraad maar ik sluit niet uit dat zo iets toch geschiedt zonder die toestemming', zegt Homan. 'We hebben indertijd ook gezien dat de interventie in Kosovo is gebeurd zonder dat daar een resolutie van de Veiligheidsraad aan ten grondslag lag.'

Defensie zegt niets
Het ministerie van Defensie wil niets zeggen over een eventuele Nederlandse rol bij het opleggen van een vliegverbod. 'Wij volgen alles wat er gezegd wordt op de voet. Maar rondom Libië doen we verder geen uitspraken in het kader van het diplomatieke overleg dat plaatsvindt om onze mensen vrij te krijgen,' aldus een Defensiewoordvoerder.

Duitsland
De vliegtuigen zijn gestationeerd in het Duitse Geilenkirchen. De AWACS kunnen volgens Homan haarscherp in beeld brengen waar vliegtuigen of helikopters in de lucht zijn. De toestellen wisselen elkaar af zodat de klok rond het Libische luchtruim in de gaten wordt gehouden.

Volgens Homan moet je een vliegverbod instellen op het moment dat de strijd op de grond erg ongelijk verloopt. 'Je moet wel eerst alles uitschakelen op de grond: radar, raketten, luchtafweer. Het vergt dus wel enige tijd voordat je zo’n no-flyzone kunt afdwingen.'
 

Verder in Nieuwslijn Supplement:

• Een gesprek met twee Surinaamse vrouwen over het belang van de Internationale vrouwendag.