De pogingen om een centrum-rechts minderheidskabinet te vormen kunnen verdergaan nu de crisis binnen het CDA is bezworen. Nederland lijkt daarmee langs de rand te scheren van chaos in de formatie. In België lijkt die chaos een feit nu de formatie daar muurvast is komen te zitten. In NL-Magazine een gesprek met de Belgische politiek commentator Yves Desmet.

Of de ternauwernood gesloten CDA-gelederen voldoende zijn om ook echt een minderheidskabinet te vormen van VVD en CDA met gedoogdsteun van de PVV, moet nog maar blijken. Erg veel vertrouwen in een stabiele regering geeft het in ieder geval niet.

Ook bij onze zuiderburen lijkt een nieuwe regering niet aanstaande. Preformateur Elio di Rupo waarschuwde eerder deze week dat in België bestuurlijke chaos dreigt. Beiden landen zijn inmiddels meer dan tachtig dagen bezig met de verkenningen voor nieuwe kabinetten.

Maar daar stoppen de parallelen, zegt politiek commentator Yves Desmet. ‘In Nederland gaat het vooral om een ideologisch conflict. Hoe rijm je de christen-democratische normen en waarden met de toch vrij extreme standpunten van Wilders. In België zijn de ideologische verschillen al overwonnen. Het blokkeert hier nu omdat men het niet eens kan worden over de timing en procedures waarin akkoorden moeten worden uitgevoerd.’

Jojo-democratie
In België wordt met belangstelling gekeken naar de formatie in Nederland. ‘Het is net als bij ons schipperen met de effecten van de jojo-democratie. In tegenstelling tot vroeger zie je nu bij iedere verkiezing gigantische stemverschuivingen. Vroeger verloren partijen door impopulaire maatregelen wel een paar stemmen, maar ach. Tegenwoordig verliezen politici meteen een kwart of een derde van hun electoraat.’

Het gevolg daarvan is een versnippering van het politiek landschap. En dat leidt tot de paradoxale situatie dat de duidelijke stem van de kiezer bij de stembusgang, verloren gaat in onmogelijke kabinetsformaties. ‘Hoe meer versnipperd het wordt en hoe extremer men stemt, hoe moeilijker het wordt om daarna beleid te voeren.’

Bedreiging voor democratisch stelsel
Desmet denkt dat het in de toekomst steeds lastiger zal worden om politiek te bedrijven. ‘De drie klassieke politieke formaties die het altijd voor het zeggen hadden, boeten in aan belang. Liberalen, christen- en sociaal-democraten slagen er niet meer in om meer dan de helft van de kiezers te overtuigen. Dat geeft ruimte aan politieke vrijbuiters die regeren en het vormen van regeringen steeds moeilijker maken. Op termijn zou dat wel eens een bedreiging kunnen zijn voor ons democratische stelsel.’ 

Verder in NL Magazine

• Een reportage over het spellingsniveau op de basisschool dat volgens het maandblad Onze Taal veel hoger ligt dan het ministerie van Onderwijs denkt.
• Het verhaal van Hannie van Arkel, de Nederlandse lerares die bij toeval een bijzonder vlek in een sterrenstelsel ontdekte, is vanaf vrijdag in (Amerikaanse) stripvorm gegoten.
• Amerikanen leren fietsen in Rotterdam.