Concertgebouw Amsterdam

De bouw van het Concertgebouw begon in 1883 in een lege polder die destijds buiten de stadsgrenzen van Amsterdam lag aan de rand van het latere IJsclubterrein, het huidige Museumplein. De zaal werd geopend op 11 april 1888 met een concert waaraan 120 musici en een koor van 500 personen deelnamen.
De architect van het gebouw was Adolf Leonard van Gendt, voor wie het twee jaar eerder gebouwde Gewandhaus in Leipzig diende als inspiratiebron. Dit Gewandhaus was de opvolger van een concertzaal op de tweede verdieping van de lakenhal (in het Duits: Gewandhaus), waar Felix Mendelssohn in 1846 de eerste uitvoering van Schumanns Tweede symfonie dirigeerde.

De Tsjechische componist Bohuslav Martinu bracht de oorlogsjaren in ballingschap door in de VS. Na de oorlog kon hij niet terugkeren naar het communistische Tsjecho-Slowakije en leefde hij in Zwitserland en Zuid-Frankrijk.

Daar, in Nice, kreeg hij van een vriend een boek over de renaissanceschilder Piero della Francesca. Gefascineerd door de oude meesterschilder bezocht Martinu de kerk in Arezzo, Italië, om de fresco’s met eigen ogen te aanschouwen. Dit bezoek resulteerde in drie orkestwerken, de Fresques de Piero della Francesca.
 
Handig
Joseph Haydn was een slimme zakenman: voor zijn symfonieën 90-92 kreeg hij twee keer betaald. Graaf d’Ogny had Haydn de opdracht verstrekt om ze te schrijven, maar Haydn gaf een Zuid-Duitse prins de indruk ze speciaal voor hem te hebben gecomponeerd. De Franse graaf kwam er al snel achter en als kleine tegemoetkoming stopte Haydn, op weg naar Londen, even aan het hof van d’Ogny. Hij zou er de hofkapel gedirigeerd hebben.
John Eliot Gardiner dirigeert in dit programma symfonie nr. 90. Haydn haalt in het laatste deel een muzikale grap uit, waar ook het publiek in de grote zaal van het Concertgebouw intuinde.

 
Invloeden
Geïnspireerd door Schuberts laatste symfonie in C groot schreef Schumann binnen enkele weken zelf een nieuwe symfonie, zijn tweede. Onderzoekers menen er een verborgen programma in te zien: de ontwikkeling van een donkere winter naar een nieuwe uitbarsting van creativiteit, sporen van Bach en Schubert en zelfs de liefde voor zijn jonge vrouw, Clara.

Koninklijk Concertgebouworkest / John Eliot Gardiner

Bohuslav Martinu: Les Fresques de Piero della Francesca
Joseph Haydn: Symfonie nr. 90 in C groot
Robert Schumann: Symfonie nr. 2 in C groot op. 61

Aanvulling op het programma:
 
Johannes Brahms: Tragische ouverture op. 81 (KCO/Nikolaus Harnoncourt )
Antonin Dvorak: Ouverture Carnaval op.92 (Orkest van het Oosten//Gerd Albrecht)

Luister hier naar het programma:
 
deel 1

Een reis door de kunst en het land van Piero Della Francesca: