Het tweede deel van het drieluik over succesvolle ondernemingen in Friesland is gewijd aan het bedrijf Koninklijke Tichelaar in het schilderachtige Friese stadje Makkum. Velen kennen Tichelaar van de tegels en de borden, maar tegenwoordig richt de producent zich ook op modern design.

Sinds mensenheugenis leidt Jan Tichelaar het familiebedrijf. Mensenheugenis beslaat in zijn geval dertien generaties. Een pentekening uit 1572 van het schilderachtige plaatsje Makkum toont de plek van de bicaria, de steenbakkerij, die sinds de zestiende eeuw uitgroeide tot de Koninklijke Tichelaar.

Nederlandse betrokkenheid zeldzaam
'Wij zijn een ambachtsbedrijf,' zegt Jan Tichelaar tegen verslaggever Marcel Decraene, 'terwijl wij inmiddels een sterk merk zijn in de hedendaagse architectuur- en designwereld. Dan is het belangrijk dat het personeel daar deel van wil uitmaken. Opvallend is dat wij Spaanse en Tsjechische medewerkers hebben die daar beter in slagen dan de Nederlanders die bij ons solliciteren. Dat proef je meteen.'

Verre van oubollig
In de fabriekswinkel staan produkten uitgestald die niet allemaal in Makkum zijn gemaakt, maar die Tichelaar heeft ingekocht omdat ze een nieuw beeld van kunstnijverheid geven. 'In Nederland heeft kunstnijverheid de naam oubollig te zijn, met veel macramé en 'Creatief met Kurk' en het blijven reproduceren van iets was honderd jaar geleden is ontworpen, wij hebben onze voorhoedepositie in Dutch design verworven door het ambacht aan te bieden aan hedendaagse vormgevers.'

Keramisch kenniscentrum
De vraag is wat je nog kunt vernieuwen aan keramiek. Dat begon volghens Tichelaar met het namaken van tegels zoals architecten als Berlage die toepaste. Een voorbeeld: toen het Haags Gemeentemuseum een jaar of acht geleden werd gerestaureerd is ons gevraagd ontbrekende tegels bij te maken. Dan gaat het niet alleen om de kleur; er zit een bepaald effect in, het glanst op een bepaalde manier en het schift een beetje. Daar bestaat geen recept voor, what you see is NOT what you get want het komt de oven heel anders uit dan het erin is gegaan. Daar hebben we zoveel kennis mee opgedaan dat we die kunnen aanbieden aan architecten. Die kunnen zo co-creator zijn van nieuwe ontwerpen die wij kunnen maken.'