'Dat die school op een bepaald moment zou uitsterven, dat wist je natuurlijk in je hart, maar je wilde niet dat het waar zou worden'. De vrolijke Limburgse tongval en het dialect van Lenie Haarbosch, voorzitter van de dorpsraad,  verhullen niet dat het hier om een serieuze zaak gaat. Het verdwijnen van de basisschool ‘Bei de Ling’ uit haar dorp Rimburg, een dorpje met zo’n 800 inwoners in de Zuid-Limburgse gemeente Landgraaf. De oorzaak: een vergrijzende bevolking en te weinig nieuwe aanwas.

Bevolkingsdaling
Een derde van alle Nederlandse gemeenten krijgt de komende decennia te maken met een daling van het aantal inwoners, zo'n tien procent met een afname van het aantal huishoudens en in vrijwel alle gemeenten wordt de potentiële beroepsbevolking (personen tussen de 20 en 64 jaar) kleiner. Alarmerende cijfers uit het deze maand verschenen rapport 'Van bestrijden naar begeleiden, demografische krimp in Nederland' van het Planbureau voor de Leefomgeving.

Accepteren
De titel van het rapport geeft al aan dat het geen zin heeft om te proberen de krimp te keren. Het devies is dan ook accepteren en tijdig maatregelen nemen zodat bevolkingsdaling niet leidt tot leegstand, verpaupering en het verloren gaan van de leefbaarheid.  Daarbij moet volgens het Planbureau vooral lering worden getrokken uit de ervaringen van bestaande krimpregio’s als Noord Oost Groningen en Zuid Limburg.

Vergrijzing
Landgraaf is een van de acht gemeenten van het samenwerkingsverband Parkstad Limburg. Die samenwerking is hard nodig want de Parkstad krimpt. Daarom moeten er bijvoorbeeld de komende jaren 5500 woningen verdwijnen, de meeste door sloop. Veel van de woningen die blijven staan moeten geschikt gemaakt worden voor oudere bewoners. Want de bevolking van de Parkstad wordt niet alleen kleiner in aantal, maar ook steeds ouder en grijzer.

Dorpsraad
‘Natuurlijk accepteerden mensen dat toen niet’, verzucht Lenie Haarbosch als ze vertelt over 2003. In dat jaar kwamen de eerste signalen van een dreigende sluiting van de school. Als reactie is de dorpsraad opgericht. Volgens Haarbosch een signaal dat de inwoners van Rimburg wakker waren geschud en zich realiseerden dat ze zelf de handen uit de mouwen moesten steken om de leefbaarheid in hun niet meer groeiend en vergrijzend dorp overeind te houden.

Ontmoetingsplaats
‘Het valt zwaar tegen‘ zegt Jan Spierts, vader van drie zoons, waarvan er twee naar de basisschool gaan. Nu die in Rimburg gesloten is, gaan ze vier kilometer verderop in Landgraaf naar school. En wat er tegenvalt is niet hoe zijn kinderen het vinden op de nieuwe school. Wat Spierts vooral mist is het sociale contact op het schoolplein, waar je als ouders van schoolkinderen uit het eigen dorp elkaar ontmoette en sprak. Een gemis dat ook de dorpsraad zag en een extra reden om een nieuwe ‘dorpsontmoetingsplaats’ te creëren.

Bakhuisje
‘Dit was het oude honden uitlaatplaatsje’ zegt Lenie Haarbosch. Trots toont ze het terrein aan de rand van het dorp dat door vrijwilligers is omgetoverd tot een kleine speeltuin met terras en een jeu de boule baan. Een klein gebouwtje aan de rand is prachtig verbouwd tot een zogenaamd bakhuis, compleet met steenoven. ‘Een gebouwtje waar je met z’n allen de vlaaien van het hele dorp kunt inzetten of pizza’s kunt bakken en leuke feestjes houden’. Een ontmoetingsplek voor alle inwoners van het dorp, jong en oud.

Ouderen
Op de vraag of Rimburg haar vergrijzende bevolking wel voldoende te bieden heef zegt Lenie Haarbosch: ‘Er zijn nog geen echte voorzieningen voor ouderen in het dorp. Het punt is dat het er toch relatief weinig zijn’.  Weer zo’n nadeel van een klein en krimpend dorp. Maar Haarbosch ontkent ten stelligste dat dit betekent dat straks ook de ouderen het dorp wegen gebrek aan voorzieningen moeten verlaten. De dorpsbewoners zelf zullen volgens haar de handen uit de mouwen steken zodat ‘mensen die nog zelfstandig kunnen wonen dat ook in Rimburg kunnen doen’. En waarom al die moeite? ‘Je woont niet voor niets in een dorp waar geen voorzieningen meer zijn. Er moet iets zijn wat je trekt en dat moet je koesteren’.

Links
http://www.pbl.nl/nl/publicaties/2010/Van-bestrijden-naar-begeleiden-dem...

Verder in Nieuwslijn Magazine:
Wonen op een - bijna - onbewoond eiland. In het overvolle Nederland is het niet zo raar als je daar soms van droomt. Maar Aart Lastdrager voegde begin dit jaar de daad bij het woord. Met zijn Schotse vriendin begon hij een restaurant op het eiland Canna. een reportage van Perro de Jong.