De aanslag op een Amerikaanse congreslid maakt nog eens duidelijk hoezeer het politieke debat in de VS is verhard. Een vergelijking met Nederland is snel gemaakt.
Het is vooralsnog onduidelijk of de dader van de aanslag een politiek motief had, maar in veel commentaren wordt nu gewezen op het harde taalgebruik, waar politici zich van bedienen om anderen te bekritiseren.
Columnist van NRC Handelsblad Jan Kuitenbrouwer heeft zich in tal van publicaties bezig gehouden met verharding van het debat en van de gebezigde taal. In het radioprogramma Nieuwslijn Supplement zegt hij dat er eenvoudig parallellen zijn te trekken tussen de VS en Nederland.
Wapens in VS, WOII in Nederland
Er zijn ook verschillen: ‘In Amerika heeft de retoriek veel met vuurwapens te maken, in Nederland halen we de Tweede Wereldoorlog er bij. Na de moord op Fortuyn was dat een tijdje taboe, nu is er ter linkerzijde de woede en de haat jegens Wilders en bedient men zich weer van beeldspraken over bijvoorbeeld het Derde Rijk.
Wilders zelf is een groot liefhebber van krijgsmetaforen en een meester in de overdrijving en de herhaling.’ Tot nu toe was hij monopolist, maar de rest van de politiek neemt het nu over, constateert Kuitenbrouwer.
Framing
Politici maken hierbij gebruik van het zogeheten framing, een manier om het debat naar je hand te zetten met eigen woordgebruik en eigen beelden. Jan Kuitenbrouwer noemt als voorbeeld dat bij het aantreden van George W. Bush het Witte Huis belastingverlaging aanduidde met de term ‘relief’ in plaats van met ‘cut’ of ‘reduction’. Alsof het dus zou gaan om een aandoening waarvoor verlichting moet worden aangeboden.
Demonisering
‘Dat Fortuyn zei dat hij gedemoniseerd werd, terwijl het ging om een fel debat, was eigenlijk ook framing. Want als je het ontkent bevestig je eigenlijk dat het toch een onderwerp van gesprek is.' Kuitenbrouwer verbaast zich erover dat Amerikaanse politici elkaar het ergste toewensen waar het bijvoorbeeld gaat om hervorming van de gezondheidszorg.
‘In Nederland gaat het nog over gevoelige vraagstukken als integratie en etnische gelijkheid. Dat roept dan associaties op met de Tweede Wereldoorlog.’ Internet is bepalend, zegt Kuitenbrouwer. ‘Publiek lokken lukt alleen maar met grof geschut. Dit aanjagend effect kun je niet zomaar verhelpen.’
Ook in Nieuwslijn Supplement:
Nederland kent al twee gebouwen met een draagconstructie van karton. Het lijkt de waanzin ten top, maar bouwen met karton is milieuvriendelijk en veilig. Een reportage.
