Grappen over religie, seks en geloof blijken gevoelig te liggen in Marokko. Deze week eiste de rechtbank in Casablanca celstraffen tot vijf jaar tegen de hoofdredacteur en een journaliste van het weekblad Nichane. In het decembernummer van het blad stonden moppen en cartoons die het OM te ver gingen. De openbaar aanklager wil het tijdschrift voorgoed verbieden.

Een meisje met een mini-rok komt een kantoor binnen. Een bebaarde collega van haar die islamist is, vraagt: 'Waar heb je die gekocht?' Ze antwoordt: 'in Spanje'. Hij zegt: 'Doe maar uit, dat is de kleding van de christenen.' De jongedame doet wat haar wordt gevraagd en gaat uit de de kleren. De man zegt: 'Omhels de Islam.' De vrouw omhelst de islamist en hij voegt daar aan toe: 'Nu mag je op de stok van Gods vrucht zitten!'

Van dit soort moppen kijken Marokkanen niet op als ze in de straten of de kroegen van Casablanca en Rabat worden verteld. Maar dat ze werden opgeschreven of afgebeeld, ging de Marokkaanse premier Driss Jettou te ver. Het (Marokkaans-Arabische) weekblad Nichane publiceerde vorige maand een dossier over grappen en cartoons: Moppen: hoe de Marokkanen lachen om religie, seks en politiek. Jettou legde het blad een verschijningsverbod op. Hij moest hetzelf ook ontgelden. In een van de cartoons is de premier afgebeeld terwijl hij de Marokkaanse burgers verbiedt op blote voeten te lopen. De grap is een verwijzing naar zijn schoenenimperium.

Persvrijheid
De rechtszaak die nu is aangespannen door de Marokkaanse autoriteiten is volgens deskundigen een zware tegenslag voor de media; na het aantreden van koning Mohammed VI in 1999 brak een periode van relatieve persvrijheid aan.

Relatief want het is niet de eerste keer onder het bewind van Mohammed VI dat een Marokkaanse minister-president de productie van een blad stop laat zetten. De socialistische premier Abdelrahman legde in 2003 al vier bladen een verschijningsverbod op. De directeur van twee van de tijdschriften, Ali Lemrabat, werd veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf; hij kwam vrij na een wekenlange hongerstaking. Daarna kreeg hij alsnog een schrijfverbod van tien jaar opgelegd.

Koeweit
Het verbod dat premier Jettou Nichane vorige maand oplegde, kwam totaal onverwachts voor de redactie , zegt journaliste Sanaa el-Aji die terecht moet staan. De overleden koning Hassan II verbood volgens haar nooit een mop. Hij stond bekend als een grote grappenmaker. Hij zou zelfs moppen over zichzelf verspreiden.

De in december gepubliceerde cartoons en moppen vielen ook niet in goede aarde bij het parlement van Koeweit. Dat oefende druk uit op de Marokkaanse ambassade in Koeweit-stad. Hoofdredacteur Driss Ksikes van Nichane, de tweede journalist die in Casablanca terechtstaat, zegt dat premier Jettou mogelijk door een hogere instantie onder druk is gezet om zijn besluit te nemen. Ksikes kan niet bevestigen of de autoriteiten van Koeweit ook druk op Jettou hebben uitgeoefend. Maar hij vindt het wel merkwaardig dat het besluit om het weekblad te sluiten gelijktijdig viel met een officieel bezoek van de Emir van Koeweit aan Marokko; de premier nam zijn besluit namelijk niet op de verschijningsdatum van het blad, maar tien dagen later.

Deense cartoons
Veel nationale en internationale mensenrechtenorganisaties en NGO's hebben het verschijningsverbod van Nichane veroordeeld. Het is opmerkelijk dat onder de Marokkaanse politieke partijen radiostilte heerst, vooral onder de progressieve partijen: die laten zich altijd positief uit over de vrijheid van meningsuiting. Behalve de salafistische en de arabische-nationalistische partij van de Istiqlal, die het tijdschrift in een verklaring veroordeelde.

Een imam in de stad Asfie verklaarde hoofdredacteur Driss Ksikes in een preek tot afvallige en sommige islamitische organisaties vinden de moppen en cartoons van Nichane zelfs verder gaan dan de omstreden Deense cartoons van vorig jaar over de profeet Mohammed. De Marokkaanse minister van communicatie en de woordvoerder van de regering, Nabil Benabdellah, riep op tot kalmte. Hij verklaarde dat de regering haar besluit heeft genomen uit angst om "verdere escalaties te voorkomen en om de Marokkaanse samenleving te beschermen".

De hoofdredacteur van Nichane is intussen bezig om een nieuw blad te beginnen. Hij voegde er aan toe dat de rechtszaak tegen Nichane een rechtszaak is tegen de Marokkaanse samenleving die deze moppen heeft uitgevonden.