Bestaat ze nog? De traditionele expatvrouw die tennist en borrelt met andere expatvrouwen? Het lijkt erop dat het stereotype beeld aan het kantelen is. Het merendeel van de expatvrouwen wil de eigen carrière in het buitenland voortzetten.

Maar dat is niet altijd eenvoudig. Slechts een enkeling stort zich nog in het sociale cocktailcircuit of ziet de zorg voor de kinderen als dagtaak.

'Ik ging mee met Matthijs en werd de vrouw - van.' Dit schrijft Wieneke Vullings op haar weblog, waar ze vertelt over haar expatbestaan in Sao Paulo. Ze is 29 jaar oud, heeft geen kinderen en is afgestudeerd cultuurwetenschapper. De vraag die Vullings oppert, is: hoe kun je als expatvrouw vorm geven aan je identiteit als je je baan in Nederland opgeeft en meeverhuist naar het buitenland voor het werk van je man?

Zeeën van tijd
Wieneke maakt korte metten met de fabels over het expatleven. "De stereotype expatvrouw - die te vinden is bij het zwembad, de tennisbaan en die lekker koffiedrinkt - bestaat nog wel. Maar de meeste meiden die ik ken, solliciteren zich rot voor betaald of onbetaald werk en leggen keer op keer uit waar ze voor staan", redeneert Vullings. Ook zelf barst ze van de ambities en wil ze haar tijd in het nieuwe land nuttig besteden.

Anne van Riel correspondeert per e-mail met Vullings en deelt hetzelfde gevoel. 'Zo veel mensen zijn jaloers op je, omdat je zeeën van tijd hebt om boeken te lezen, musea te bezoeken en elke dag de krant uit te pluizen', schrijft Van Riel. Zelf besteedt ze haar tijd in het buitenland liever anders en wil ze de handen uit de mouwen steken.

Sabattical
Barbara Hulshof is net terug in Nederland met haar gezin. Drie jaar lang woonde ze in Abu Dhabi, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten. Ze zegt: "Ik heb leuke dingen gedaan. De ochtend was voor mezelf, dan ging ik golfen of zwemmen. En 's middags fungeerde ik als taxichauffeur voor mijn kinderen die ik naar huiswerkbegeleiding of sportclubs bracht. In een islamitisch land is het lastig als vrouw parttime te werken. Fulltime banen zijn er wel, maar daar kies je minder snel voor als je kinderen hebt. Ik had negentien jaar voor dezelfde baas gewerkt in het bankwezen en was dringend toe aan wat anders. Toen mijn man een IT-functie kreeg aangeboden in Abu Dhabi riep ik meteen: 'Leuk, doen!' Ik heb mijn werk geen moment gemist en genoten van een sabattical."

Profiteur
Soms kreeg Barbara daar wel opmerkingen over. "Een mannelijke expat zei een keer tegen me dat hij in een tweede leven naar de aarde wilde terugkeren als expatvrouw in Abu Dhabi. Je hebt altijd mensen die zeggen dat je profiteert van je man. Zo heb ik het nooit ervaren.

De Nederlandse expats klitten wel samen. Ik ging met Nederlandse vriendinnen golfen. En met Duitse en Amerikaanse moeders organiseerde ik een ontbijt op de school van onze kinderen. Ik had destijds jonge kinderen van vier en zeven jaar oud. Ik wilde ze in een vreemd land niet naar de kinderopvang sturen."

'Vrouw van'
Annelies Overkamp, vriendin van Barbara Hulfhof,  was het kuierende expatleven na een jaar zat. De cursus zeekajakken, Engels en aquajoggen gaven haar niet genoeg voldoening. In Nederland had ze wiskunde en tekenles gegeven op een school voor moeilijk opvoedbare kinderen. Het ging kriebelen. Ze richtte een Nederlandse school op die aan de officiële eisen van de onderwijsinspectie voldoet. "Het ligt niet in mijn aard om 'de vrouw van' te zijn", geeft ze als verklaring.

Wieneke Vullings wilde ook graag aan de slag. Ze had het geluk dat ze van haar Nederlandse werkgever Technopolis Group een nul-uren contract kreeg aangeboden om de innovatiemarkt in Brazilië te verkennen. Ze sleepte een opdracht voor Unesco binnen. Daarnaast volgt ze nu een cursus Portugees en studeert ze politicologie.

Jongleren
Jacqueline van Haaften, directeur van Global Connection - een organisatie die expats en hun partners informeert om de uitzending tot een succes te maken - bevestigt de trend. Sinds de jaren negentig kiezen steeds minder vrouwen voor een vrijblijvend expatleven als ze zich met hun partner in het buitenland vestigen. Met een flitsende carrière en goede opleiding achter de rug willen ze hun tijd zinvol invullen.

Van Haaften kan erover meepraten: haar man werd in 1990 uitgezonden naar Singapore, terwijl zij in Nederland als manager bij Randstad net nieuwe vestigingen toegewezen had gekregen. Haar man reisde vooruit, terwijl Van Haaften de opdracht afrondde. In dat halfjaar sloeg de twijfel toe. "Ik heb zitten jongleren met mijn ontslagbrief en met de brief aan mijn echtgenoot. Ik wist niet welke ik weg moest sturen. Uiteindelijk heb ik de gok gewaagd", vertelt Van Haaften.

Chinees adviesbureau
Haar schrikbeeld van de expatvrouw die met een sherry aan de rand van het zwembad zit, is geen realiteit geworden. Ze zegt: "Daar heb ik hard voor geknokt. Ik ben aanvankelijk vrijwilligerswerk gaan doen voor de Verenigde Naties, in een kamp voor Vietnamese bootvluchtelingen. Uiteindelijk is het me gelukt om een werkvergunning te krijgen en kon ik voor een Chinees adviesbureau aan de slag."
 

De 26-jarige Maud Fontein is ook in Singapore beland, ze woont er net vier maanden. "Ik stond te popelen om met mijn vriendje mee te gaan toen hij ging werken voor een advocatenkantoor. In Nederland had ik net mijn baan als trainee opgezegd bij Nestlé en was begonnen met een fotografie-opleiding. Nu heb ik mij als freelance fotograaf in Singapore gevestigd en doe ik wat ik echt leuk vind", zegt Maud tevreden.

Huilen of lachen
Van Haaften adviseert partners van expats na te denken wat ze willen. Willen ze werken? En zo ja, waarom? Om geld te verdienen, om kennis te delen of om zich te ontwikkelen?

Volgens de directeur van Global Connection vinden bedrijven het belangrijk dat de partner van de expat gelukkig is, omdat de expat dan beter functioneert.

Anne van Riel reageert op alle goedbedoelde adviezen op haar weblog. 'Er zijn boeken vol geschreven hoe het is om expatpartner te zijn, maar helpt het ons, de generatie X? Bij het lezen ervan weet ik soms niet of ik moet lachen of huilen.' Na een actieve zoektocht vond Anne uiteindelijk de betaalde baan die zij wenste.

Werkvergunning
Jacqueline van Haaften beseft dat het niet altijd eenvoudig is voor expatvrouwen om een werkvergunning te krijgen. Parttime werken is ook niet zo gangbaar in het buitenland en erg Nederlands. Toch zijn er volgens Van Haaften tal van mogelijkheden om als expatvrouw nieuwe talenten aan te boren door een nieuwe hobby te vinden, een eigen bedrijf te starten of vrijwilligerswerk te doen. "Het hangt er ook vanaf waar je zit hoe je je tijd indeelt. In Derde Wereldlanden ben je bijvoorbeeld veel tijd kwijt om boodschappen te doen, omdat sommige producten niet makkelijk te krijgen zijn. Ook wordt het gewaardeerd als je tijd steekt in gasten van het Nederlandse bedrijf die naar jouw land komen", zegt Van Haaften.

"In Singapore mag je wel werken als je getrouwd bent, maar geven veel werkgevers de voorkeur aan lokale arbeidskrachten. Ik ken vrouwen die daar gefrustreerd van raken, maar ze zijn ook ondernemend. Zo is er een vrouw die nu kleding importeert en op beurzen verkoopt. Een ander geeft rondleidingen in musea voor de organisatie Friends for museums", zegt zelfstandig fotograaf Maud Fontein.

Kampioen 'personal branding'
Haar moeder is ook expatvrouw, op Curacao. "Die golft wel", grapt Maud. Zelf is ze minder gecharmeerd van expatvrouwen die overdag lunchen in korte jurkjes met een glas wijn in de hand. Ze zegt: "Ik ontmoet vrouwen die klagen over hun huishoudelijke hulp die permanent bij hen inwoont. Of die met hun auto met chauffeur achter de schoolbus aanrijden, zodat hun kinderen niet in de bus hoeven te zitten. Ik voel me niet thuis in dat wereldje."

Er zijn vrouwen die niet anders meer willen, die willen in luxe leven en weigeren terug te keren naar de flat drie hoog achter in Oegstgeest, benadrukt Wieneke Vullings. Ze pleit voor een nieuw beeld van de expatvrouw, de kampioen personal branding.

Expat On Air 
Luister ook naar de radio-uitzending Expat On Air   over het leven van partners van expats. Mannen en vrouwen van expats vertellen daarin hun verhaal. Expat On Air behandelt wekelijks onderwerpen die nauw aansluiten bij de belevingswereld van expats en emigranten: paspoortkwesties, gezondheidszorg in het buitenland, verzekeringen of problemen bij terugkeer naar Nederland.

Expat On Air is op zaterdag tussen 09.00 en 10.00 uur in heel Europa te beluisteren en wordt om 05.00 uur herhaald op satelliet. Het is ook beschikbaar als podcast en terug te luisteren via internet. De redactie van Expat On Air wisselt per week en thema, en leunt stevig op de expat-deskundigen van de webredactie.

Meer verhalen lezen over Nederlanders in het buitenland? Abonneer je gratis op het WereldExpat Magazine