MÜNCHEN (ANP/RTR/AFP) - Een Duitse rechtbank heeft de voormalige hulpkampbewaarder John Demjanjuk (91) donderdag tot vijf jaar cel veroordeeld wegens medeplichtigheid aan de moord op circa 28.000 Joden in het vernietigingskamp van de nazi's in Sobibor. Enkele uren na de veroordeling liet de rechtbank in München weten dat Demjanjuk in vrijheid het hoger beroep in zijn zaak mag afwachten. 

,,Demjanjuk is heel oud en er bestaat geen vluchtgevaar'', motiveerde rechter Ralph Alt van de rechtbank in München het besluit om Demjanjuk vrij te laten, aldus de Bayerischer Rundfunk. Demjanjuk is statenloos. Hij kan niet naar een ander land reizen.

Volgens het Duitse persbureau DPA komt de voormalige hulpkampbewaarder vrijdag vrij. Eerder meldden juridische bronnen dat hij donderdag de gevangenis al zou verlaten.

De advocaten van Demjanjuk hadden om vrijspraak voor hun cliënt gevraagd omdat hij het slachtoffer zou zijn van een persoonsverwisseling. Zij tekenden beroep aan tegen de veroordeling.

Het Simon Wiesenthalcentrum, dat is gespecialiseerd in de opsporing van oorlogsmisdadigers uit het Duitse Derde Rijk (1933-1945), reageerde ontzet op het bericht dat Demjanjuk zou vrijkomen. ,,Hij hoort in de gevangenis'', stelde Efraim Zuroff van het Simon Wiesenthalcentrum. ,,Zijn leeftijd zou geen rol hebben mogen spelen.''

Het proces tegen Demjanjuk begon in november 2009 en heeft een jaar langer geduurd dan de bedoeling was. De openbaar aanklager had zes jaar cel geëist tegen Demjanjuk. De rechters zeiden dat ze ervan overtuigd zijn dat Demjanjuk had geholpen bij de moord op circa 28.000 Joden, onder wie veel Nederlanders, in 1943 in Sobibor.

Demjanjuk reageerde niet op de uitspraak. In de ochtend had rechter Ralph Alt hem gevraagd of hij het laatste woord wilde hebben, voorafgaand aan het uitspreken van het vonnis. Demjanjuk antwoordde kort en bondig: ,,nein''. Tijdens het proces, dat in november 2009 begon, heeft Demjanjuk nooit een verklaring afgelegd. Hij heeft exact twee jaar in voorarrest gezeten.

Voordat de rechtbank bekendmaakte dat Demjanjuk zou vrijkomen, reageerde Yad Vashem, het Israëlische herdenkingscentrum voor de Holocaust, opgetogen op de veroordeling. ,,Hoewel geen enkele rechtszaak degenen die vermoord zijn kan terugbrengen, speelt het voor de rechter brengen van de verantwoordelijken een belangrijke morele en educatieve rol in de maatschappij'', aldus voorzitter Avner Shalev van Yad Vashem.

Ook de regering van Oekraïne liet weten in haar nopjes te zijn met de veroordeling van Demjanjuk. Een presidentiële adviseur zei dat Oekraïne zich schaamt dat de 91-jarige in de voormalige Sovjetrepubliek is geboren.

Demjanjuk heeft eerder wegens andere aanklachten al ruim acht jaar in een Israëlische cel gezeten. Hij werd destijds aangezien voor Ivan de Verschrikkelijke, een kampbeul die vele Joden vermoordde in Treblinka, een ander vernietigingskamp van de nazi's. Uiteindelijk werd Demjanjuk na jarenlange beroepsprocedures vrijgesproken, na in 1988 te zijn veroordeeld tot de doodstraf.
 

proces-Demjanjuk