HAARLEM (ANP) - Diverse lokale overheden die tegoeden hadden bij de failliet verklaarde IJslandse bank Landsbanki, krijgen deze of volgende week hun eerste geld terug. Dat zei de Amstelveense wethouder Herbert Raat (Financiën, VVD) woensdag na afloop van een bijeenkomst in Haarlem waarop de overheden werden bijgepraat door hun advocaten.

Circa 10 gemeenten en de provincie Noord-Holland hadden een vordering van in totaal 170 miljoen euro uitstaan bij Landsbanki. Alphen aan den Rijn en Dordrecht hadden daarover in overleg met andere betrokkenen een proefproces aangespannen. Eerder dit jaar oordeelden IJslandse rechters dat zij recht hadden op een voorkeursbehandeling bij het terugvorderen van hun geld. De IJslandse wetgever was die mening al toegedaan.

'Eerst op de rekening'
Amstelveen had 15 miljoen euro staan bij de IJslandse bank. Noord-Holland wilde circa 80 miljoen euro van de bank zien. De provincie is verheugd over het nieuws, maar het is volgens een zegsman 'wel afwachten tot het geld op de rekening staat'.

De Noord-Hollandse gedeputeerde Elisabeth Post (Financiën, VVD) zei dat de IJslandse rechter deze week nog een laatste oordeel moet vellen voordat de getroffen overheden hun geld echt gestort krijgen. Volgens hun raadslieden was dat een formaliteit.

Noord-Hollandgroep
De lagere overheden die zijn betrokken bij de juridische procedure zijn volgens de woordvoerder van Noord-Holland: Asten, Amstelveen, Alphen aan den Rijn, Dordrecht, Goes, Graafstroom, Naarden, Opmeer, Pijnacker-Nootdorp, Texel, Veere en Zundert, het waterschap Roer en Overmaas, de gemeenschappelijke regeling Drechtsteden en Samenwerking Belasting en Waarderen. Zij zijn verenigd in de zogenoemde Noord-Hollandgroep.

Landsbanki was de moederbank van de later failliet gegane internetbank Icesave.

'Onacceptabel'
Het onderwerp kwam ook tere sprake bij de parlementaire enquetecommissie die onderzoek doet naar de financiële crisis. Daar zei oud-directeur toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB) Arnold Schilder woensdag dat ‘het optreden van de centrale bank van IJsland rond de toestand van de banken in het land in 2008 ‘volstrekt onacceptabel' was.

Schilder schetste hoe de IJslandse autoriteiten de Nederlanders in 2008 ‘voorgelogen' hebben over de situatie bij bijvoorbeeld de bank Landsbanki. ‘Het is volstrekt onacceptabel dat achteraf blijkt dat men ons zo voor de gek heeft gehouden', zei Schilder.

Hij stelde dat het IJslandse stelsel voor garanties op spaarrekeningen voldeed aan alle Europese eisen en zelfs - anders dan in Nederland - wat geld in kas had.

'Felle gesprekken'
De gesprekken met de IJslandse centrale bank over Landsbanki en Icesave waren ‘zeer indringend en zeer fel', aldus Schilder. De IJslanders deden desondanks niet wat ze beloofden, zoals het afremmen van de Nederlandse spaartegoeden bij Icesave.