RIJSWIJK (ANP) - Het was vrijdag chaos in een met sneeuw bedekt Nederland. Een ontregelde treinenloop, met name rond Amsterdam en Utrecht, honderden kilometers file en vliegtuigen die aan de grond bleven: Nederland had het zwaar met de sneeuwval en de gevolgen daarvan.

Vrijwel het hele land raakte onder de sneeuw bedolven. Voor de provincies Friesland, Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland waarschuwde het KNMI dat het er intensief zou sneeuwen. Later gold die waarschuwing ook voor Utrecht en Flevoland. Rond 6 uur 's ochtends viel de eerste sneeuw. Daarna trok het sneeuwfront langzaam naar het zuiden. De sneeuwbuien duurden gemiddeld 3 tot 4 uur. In veel delen van het land was de sneeuwlaag ruim 5 centimeter dik.

Openbaar vervoer
Het treinverkeer ondervond flinke overlast. Van en naar Amsterdam en Utrecht reden zelfs helemaal geen treinen meer. Wissels raakten defect, doordat er sneeuw en ijs tussen was gaan zitten. Ook het lokale openbaar vervoer leed onder de sneeuwval. Zo reden er in Den Haag minder trams. In Amsterdam moesten bus- en tramreizigers rekening houden met vertragingen van 5 minuten of langer.

Op het hoogtepunt stond er in ons land 831 kilometer. Daarmee stond deze spits op de vierde plaats in de ANWB-file top 10 aller tijden. Op nummer drie staat 29 november 2010, met 871 kilometer file in de avondspits, als gevolg van de eerste sneeuw in het midden van het land en de Randstad. Op nummer 2 met 888 kilometer file ‘s ochtends, 25 maart 2008 door sneeuw de dag na Pasen, en op 1 prijkt 8 februari 1999: Toen stond er 975 kilometer file in de ochtendspits. België zag het daar heersende filerecord sneuvelen door de hevige sneeuwval. In de avondspits stond er vrijdag ruim 1100 kilometer file op de Belgische snelwegen. Het oude record stond op 948 kilometer.

Gladheid
Rijkswaterstaat waarschuwde vrijdag voor ‘gevaarlijke rijomstandigheden' en riep samen met de ANWB voorlopig niet meer de weg op te gaan en een noodzakelijke reis nog wat uren uit te stellen. Door de sneeuw en gladheid gebeurden meerdere ongevallen. In en om de grote steden werd het flink glad.
Het KNMI trok aan het eind van de middag de laatste waarschuwing voor extreem weer wegens sneeuwval in. Die waarschuwing betrof de provincie Zeeland. Eerder gold in tal van andere provincies dezelfde waarschuwing. Het KNMI waarschuwt nog wel voor gladheid in het hele land.

Op Schiphol moeten passagiers eveneens rekening houden met vertragingen. Als gevolg van de sneeuwval komen er per uur minder vliegtuigen binnen en kunnen er ook minder vertrekken, aldus een woordvoerder.

Doden
Ook elders in Europa leiden de strenge weersomstandigheden tot problemen en hebben zeker 220 mensenlevens geëist. Met name Oekraïne is zwaar getroffen met tot nog toe 101 sterfgevallen.
De meeste slachtoffers zijn op straat doodgevroren. Bijna 1600 Oekraïners hebben zich bij ziekenhuizen gemeld vanwege onderkoeling of met bevriezingsverschijnselen. De autoriteiten hebben verspreid over het land ongeveer 3000 opvangplekken opgezet. Meer dan 53.000 daklozen en andere hulpbehoevende Oekraïners hebben daar een warme plek en wat te eten gekregen. Het weer wordt de komende tijd niet beter in Oekraïne. Meteorologen voorspellen temperaturen van 25 tot 30 graden onder nul 's nachts en ongeveer min 20 overdag.

Het totale aantal doden als gevolg van de vrieskou in Polen werd vrijdag bijgesteld naar 37. In de oostelijke stad Bialystok was het 35 graden onder nul, de laagste temperatuur van deze winter. In Roemenië zijn tot op heden 24 doden gevallen, Bulgarije telt nu 16 slachtoffers. Op de grens van beide landen is de Donau, de grootste rivier van Europa, deels dichtgevroren. In de Franse Vogezen is een 82-jarige man met de ziekte van Alzheimer doodgevroren. Hij maakte een wandeling in zijn pyjama.

Ook Zuid-Europa in ban winterweer
Het winterweer heeft niet alleen het oosten en noordwesten van Europa in zijn greep, maar ook het doorgaans warmere zuiden. In vrijwel heel Spanje vriest het dit weekeinde. Aan de Costa del Sol komt de temperatuur maar net uit boven het vriespunt. In de Spaanse media wordt gerept van de koudste winterdagen in 100 jaar en een ,,Siberische koudegolf''.

Rome
In Italië moesten twee van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Rome, het Colosseum en het Forum Romanum, vrijdag worden gesloten wegens sneeuw. Het is voor het eerst deze eeuw dat er langer dan een etmaal sneeuw ligt in Rome. De 'Eeuwige Stad' is dan ook niet goed voorbereid op de winterse omstandigheden. Burgemeester Gianni Alemanno heeft de sluiting van alle scholen en overheidskantoren gelast. Daarvan uitgezonderd zijn slechts hulpdiensten zoals de politie en brandweer.