De onrust op de financiële markten volgt hij "niet zonder zorg". Alexander Rinnooy Kan, sinds april 2006 voorzitter van de Sociaal Economische Raad (SER), was voor die tijd bankier. Tien jaar lang maakte hij deel uit van de raad van bestuur van bankverzekeraar ING. Nu adviseert hij de politiek en staat hij wat verder af van de financiële markten.

Maar de omvang van de crisis is volgens Rinnooy Kan zeer substantieel. En hij is niet de eerste die dat zegt. Eerder waarschuwde centrale bankpresident Nout Wellink ook al voor de gevolgen van de kredietcrisis, die in de VS begon maar ook andere landen niet onberoerd laat. Wat Nederland betreft moeten we rekenen op een groeivertraging. "En laten we hopen dat het daarbij blijft", zegt de SER-voorzitter. De seinen staan op oranje.

Het is volgens de oud-bankier een zegen dat we de euro hebben. "Zonder euro was de crisis veel groter geweest (voor Europa)."

Alert
De Europese Centrale Bank reageerde alert en pompte rond de jaarwisseling vele euro's in de markt om de gevolgen van de crisis het hoofd te bieden. Banken vertrouwden elkaar niet meer zo vanwege de hypotheekperikelen en er ontstonden liquiditeitsproblemen. Omdat Europa nu één munt heeft en geen Franse franken, Nederlandse guldens en alle andere lokale valuta, ontstonden er volgens Rinnooy Kan geen wisselkoerseffecten tussen de verschillende landen zodra de centrale bank de financiële markten te hulp schoot. Bovendien kan één grote centrale bank sneller reageren, dan een scala aan centrale banken met een zetel in ieder Europees land.

Europa wordt meer op zichzelf teruggeworpen doordat de economie van de VS slecht draait. "En misschien moeten we in dankbaarheid vaststellen dat als de VS in een recessie komen - en volgens sommigen is het al zover - dat het economisch optimisme in Azië een goed tegenwicht vormt en dus een zegen is voor de wereld", zegt Rinnooy Kan.

Het economisch gewicht van Europa en vooral van Azië zal als gevolg van de crisis sneller toenemen. De economische macht van de VS wordt minder. Maar het is een wijdverbreid misverstand dat de economie van China in opkomst is. "Je moet spreken van terugkomst", stelt Rinnooy Kan. Tot het einde van de 18de eeuw vormde China lange tijd een belangrijk onderdeel van de wereldeconomie. "Ze zijn nu terug op dat niveau."

Nieuwe president
Clinton, Obama of McCain? Rinnooy Kan wil geen expliciete voorkeur uitspreken voor één van de kandidaten die meedoet aan de race naar het Witte Huis. Ook al is hij onder de indruk van de deskundigheid van Hillary Clinton. "Maar Obama heeft ook zijn kracht."

Hij hoopt in ieder geval dat het iemand zal zijn die duurzame groei nastreeft, of het nu een Democraat of een Republikein wordt. "Maar het zou een geweldige opsteker zijn als het een vrouwelijke of gekleurde president zou worden. Ik denk dat veel mensen er door geïnspireerd zouden worden."

Dus denkt hij dat een Democraat gaat winnen? "Geen idee. Je zou denken dat één van de kandidaten van de Democraten een goede kans maakt. Maar dat dachten we de vorige keer ook", zegt hij.

In 2000 kreeg de voormalige Democratische kandidaat Al Gore de meeste Amerikanen achter zich, maar door het Amerikaanse kiesstelsel met kiesmannen werd Bush toch de winnaar.

Nederlandse politiek
Als we het over de Nederlandse politiek hebben, betreurt Rinnooy Kan de bescheiden omvang van D66, de partij waar hij al vele jaren lid van is. "Het gedachtegoed van die partij, daar sta ik nog steeds achter en ik ben met vreugde lid", zegt hij. Maar de partij die eerder in de regering zat met onder meer het CDA moest de afgelopen jaren flink wat zetels inleveren in het parlement. Kiezers liepen weg. Ondanks zijn betrokkenheid met D66 ziet Rinnooy Kan het niet als zijn hoofdtaak om de partij weer op het juiste spoor te krijgen. Daar zijn anderen voor.

Hij ambieert het ook niet om nog dichter bij de politiek te opereren dan hij nu doet. "De SER is een typisch Nederlandse institutie. Ik wil mijn betrokkenheid tonen en me met de adviezen waar we aan werken vooral richten op inhoudelijkheid. Dat heeft voor mij meer te bieden dan de hectiek van vandaag en morgen waar het in de directe politiek vaak over gaat."