Een gigantisch zoetwatermeer in de Arctische Oceaan kan binnen enkele tientallen jaren de weersystemen in Europa beïnvloeden. Nederlandse wetenschappers voorspellen fors lagere temperaturen nu blijkt dat het zoetwaterbassin meer dan twee keer zo groot is als het Afrikaanse Lake Victoria. 'Wie weet hebben we over 20 jaar een Elfstedentocht in het voorjaar.'

Europa heeft nu nog een gematigd klimaat, dankzij de warme golfstroom, zegt Carlo Heip van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) op Texel. 'Wij leven in Nederland op dezelfde hoogte als Labrador in Canada. Wij zouden normaal ’s winters onder tien meter sneeuw moeten liggen als het ware. Het warme water van de tropen is waar wij ons warme weer aan te danken hebben.'

Andere route
Maar dat kan veranderen, nu blijkt dat er zich een enorm zoetwaterbassin vormt in de Arctische Oceaan. De waterbel van zo’n 7500 kubieke kilometer, is afkomstig van de grote rivieren uit onder andere Siberië en Canada, en inmiddels ook van het smeltende poolijs.

Nu houdt de wind het meer nog op zijn plaats. Gevaarlijk wordt het wanneer het zoetwaterbassin zó groot wordt, dat het ijskoude water zich gaat mengen met de zeestromen in de Atlantische Oceaan. Die dreigen dan van route te veranderen, met een koudere zeestroom en een kouder klimaat tot gevolg.

Veldonderzoek
Nederlandse onderzoekers hebben in samenwerking met de Verenigde Staten, Canada en verschillende landen uit de Europese Unie uitgebreid onderzoek gedaan in het poolgebied. Computermodellen van het zoetwatermeer en de mogelijke beïnvloeding van zeestromen worden nu ondersteund door feitelijke observaties.

Maar het is te vroeg om de noodklok te luiden, zegt onderzoeker Laura de Steur. Ze zegt dat er veel meer zoet water nodig is om de zeecirculatie van de wijs te brengen. 'We weten niet precies hoeveel van dit water nodig is om die zeestroming te verstoren, want we hebben daar vandaag de dag gewoon nog niet de juiste data voor. Wat wij wel gebruiken zijn computermodellen, en die geven aan dat de hoeveelheden zoet water veel groter moeten zijn dan we vandaag de dag in het Arctische gebied aantreffen.'

Geen verrassing
Steur krijgt steun van de Amerikaanse onderzoeker James McWilliams, die in het tijdschrift ScienceNews  zegt er veel meer zoet water nodig is voor de klimaatomslag dan nu is gemeten in de Arctische Oceaan. 'Ik heb geen idee of er over twintig jaar een Elfstedentocht gereden kan worden.'

Of de schaatsen over twintig jaar permanent uit het vet gehaald kunnen worden, valt dus nog te bezien.