Toen wij begin 2009 verhuisden van Amsterdam naar Hongkong spraken onze kinderen van zes en acht binnen enkele maanden meer Engels dan Nederlands.
Omdat wij niet van plan zijn de rest van ons leven in Engelssprekende landen te wonen, vinden we het belangrijk dat onze kinderen goed Nederlands blijven spreken, lezen en schrijven.
Ik was nieuwsgierig hoe andere ouders het Nederlands van hun kinderen op peil houden en stuurde een email rond aan iedereen die ik kende in het buitenland en aan vrienden-met-vrienden-in-het-buitenland. De vraag die ik had was simpel: ‘Wat doe jij om het Nederlands van je kinderen op peil te houden?’ Daarnaast plaatste ik op verschillende internetfora dezelfde vraag. Het eerste wat opviel was de grote hoeveelheid reacties die ik ontving. Blijkbaar is het iets wat ouders na aan het hart ligt. Hier volgen de belangrijkste onderwerpen die daarin aan de orde komen.
Nederlands blijven spreken en lezen
Het belangrijkste advies dat ik kreeg is dat we thuis vooral Nederlands moeten blijven spreken. Op deze website stond hier onlangs ook al een interessant artikel van de Stichting NOB: Thuis Nederlands spreken belangrijk voor kinderen.
Naast spreken, is het ook van groot belang (samen) te blijven lezen in het Nederlands, schreef een inhoudelijke deskundige me. ‘Omdat Nederlands en Engels heel anders in elkaar zitten, is het belangrijk dat kinderen Nederlandse woorden blijven zien. Door ze te zien, zullen ze de woorden onthouden en uiteindelijk ook weten hoe ze de woorden moeten schrijven.’ De spelling van Nederlandse woorden kan echter niet alléén door inprenten worden aangeleerd, met name voor de beruchte Nederlandse werkwoordspelling is het belangrijk dat kinderen regels leren. Anders weten ze nooit wanneer ze ‘word’ of ‘wordt’, en ‘verhuisd’ of ‘verhuist’ moeten schrijven.
Zelf vind ik het blijven spreken van Nederlands geen lastige opgave. Verder probeer ik mijn kinderen bij te brengen dat ze Nederlands moeten spreken, wanneer dat kan. Dat klinkt eenvoudiger dan het is, want al na twee maanden school gingen ze bijna van de ene op de andere dag onderling Engels spreken en blijkbaar zijn ze daarin niet uniek. Een van de mensen die reageerde: ‘Mijn zoon is nu vijf en net begonnen met primary school. Hij weigert om Nederlands te spreken. In eerste instantie weigerde ik te antwoorden als hij het niet in het Nederlands vroeg. Nu herhaal ik wat hij zegt in het Nederlands en ineens herhaalt hij het zelf ook.’
Het lezen van Nederlandse boeken is voor ons een grotere opgave. Ten eerste omdat de internationale school verlangt dat er dagelijks (!) in het Engels wordt gelezen met de kinderen en ten tweede omdat mijn kinderen lezen geen leuke bezigheid vinden. Iemand die dit probleem ook had schreef: ‘Ik laat mijn kinderen geschikte niet-Engelstalige films kijken met Nederlandse ondertiteling. Het lezen van ondertitels is immers ook een vorm van lezen’.
De Nederlandse school
Daarnaast gaat een groot deel van de kinderen van de mensen die reageerden naar de Nederlandse School in hun woonplaats. Dit geldt vooral voor de kinderen die in stedelijke gebieden wonen. In dunbevolkte gebieden vind je meestal geen Nederlandse school. De ouders met kinderen op de Nederlandse school zijn blij dat die school er is. ‘Het is fijn dat vakkundige mensen zorgen dat mijn kinderen bijblijven met Nederlands’, schreef iemand. Voor veel mensen heeft de Nederlandse school ook een sociale kant: ‘Ik vind het sociale aspect minstens zo leuk als de inhoud. Mijn kinderen vinden het heerlijk om een paar uur in de week met Nederlandse kinderen, Nederlandse les te krijgen.’ Lees hierover ook Op de NTC-school in Boedapest draait alles om Nederlands.
Naast de overwegend positieve geluiden over de Nederlandse school, zijn er ook kritische geluiden. Het bijwonen van de lessen en het maken van huiswerk kost veel tijd en energie en omdat dit bovenop de normale school komt, is de belasting voor sommige ouders en/of kinderen gewoonweg te zwaar. ‘Wij werken allebei, ik zou niet weten hoe ik onze drie kinderen op woensdagmiddag van hun verschillende scholen moet halen om ze vervolgens naar de Nederlandse school te brengen.’ Of: ‘School is voor door de week, ik vind het te veel gevraagd voor mijn kinderen om ze ook nog op zaterdag naar de Nederlandse school te laten gaan. Zaterdag is voor sporten en spelen.’
Een andere ouder zegt: ‘Mijn kinderen gaan niet meer naar de Nederlandse school. Ik vind het zonde dat hij een flink deel van de tijd op school met dingen bezig is die hij al beheerst. Mijn zoon is bijvoorbeeld goed in begrijpend lezen, maar minder in spelling. Het zou fijn zijn als er meer maatwerk zou worden geleverd. Zeker ook omdat de Nederlandse school niet om de hoek is. Ik heb besloten het Nederlandse onderwijs zelf te gaan verzorgen, met hulp van software van Juffrouw Blom: www.nederlandslereninhetbuitenland.nl.
Afstandsonderwijs
En dan is er nog een flinke groep ouders, die woont in een gebied waar geen Nederlandse school is. ‘Ik zou willen dat hier een Nederlandse school was, want ik maak mij grote zorgen over de Nederlandse taal van mijn kind. Het lijkt na twee jaar al nergens meer op.’
Sommige van deze ouders kiezen voor het afstandsonderwijs van de Wereldschool of Edufax: ‘Ik ben blij dat deze instanties er zijn. Ik ben zelf geen onderwijzer en zou niet weten waar ik zou moeten beginnen.’ Naast veel positieve, zijn er over deze vorm van onderwijs echter ook negatieve geluiden te horen: ‘Wat ik jammer vind, is dat er veel begeleiding van de kant van de ouders nodig is en die tijd heb ik met drie kinderen en een baan eigenlijk niet.’ Een andere veelgehoorde klacht is dat het te lang duurt voordat er feedback komt. ‘Tegen de tijd dat je kind de resultaten te zien krijgt, weet hij al niet meer dat hij de oefeningen heeft gedaan.’ Een ander bezwaar is de prijs van de Edufax en Wereldschoolprogramma’s. Iemand schreef: ‘Wij moeten het zelf betalen, en eigenlijk is het voor ons te duur.’
Niks doen
En dan nog een laatste groep. Dat waren niet de mensen die spontaan reageerden op mijn e-mails en posts op internetfora, maar mensen die ik her en der tegenkwam. Het zijn de ouders die het Nederlands voorlopig laten voor wat het is. ‘Ik ben te druk’ was het argument, of: ‘…te zware belasting voor de kinderen, ze hebben al zoveel huiswerk.’ Ze vertrouwen er op dat de kinderen, eenmaal terug in Nederland, weer net zo snel Nederlands leren als dat ze het Engels hebben opgepakt.
Wat is wijsheid?
Niets aan het Nederlands doen is voor mij geen optie. Leren kinderen op latere leeftijd met het zelfde gemak spelenderwijs een taal (opnieuw) aan? Ik denk het niet. Voor onze eigen kinderen heb ik, mede op basis van de reacties, besloten om ze naar de Nederlandse School hier in Hongkong te laten gaan. Daarnaast laat ik ze een uurtje per week oefenen met Nederlands op de computer en gaan we deze zomer zo lang als mogelijk naar Nederland. Onder het mom van taalonderwijs ontvluchten we de snikhete zomer van HK. Tot groot plezier van de oma’s.
Meer verhalen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine
E-mail deze pagina
Print deze pagina
Wat wij verder nog doen om het nederlands te onderhouden, is elk jaar naar belgie gaan buiten de schoolvakantie en dan gaat de oudste 3-4 weken naar school in belgie. Reken maar dat hij heel wat nieuwe woorden heeft geleerd na die weken.
Ik woon vanaf mijn 11de jaar in Zuid-Afrika en ben met een Nederlands emigrantenkind getrouwd die eveneens op zijn 11de met zijn ouders hierheen kwam. Wij spraken en spreken Nederlands met elkaar en ook met onze kinderen die hier geboren zijn. Zij gingen naar een Engelstalige school en met allebei heb ik hetzelfde meegemaakt : na een paar maanden op school spraken ze Engels met ons bij thuiskomst. Ik heb toen steeds gezegd "ik versta je niet" en dan sloegen ze over naar Nederlands. 'sAvonds las ik altijd voor - soms Engelse boekjes maar ook Nederlands en dan vooral de Annie MG Schmidt verhalen. ("Tante Patent" was een grote favoriet). Gevolg is dat de kinderen perfect Nederlands en Engels spreken. En gelukkig maar, want ze zijn beide naar Nederland verhuisd waar hun uitstekend Engels goed van pas komt. Ik denk dat het altijd een bate is als een kind zoveel mogelijk talen beheerst.
even kort mijn reactie. Ik had een opdracht van mijn moeder toen ik in verwachting was van mijn eerste kind. Ze zei: en leer dat kleinkind van mij nederlands, want met mijn schoonzoon praten kan ik bijna niet en met mijn kleinkinderen wil ik dat wel kunnen! Braaf beloofde ikdat en was het er zelf helemaal mee eens. Ik zou mijn best doen. Het viel op dat mijn dochtertje heel lang brabbelde en laat ging praten. Ze hield hele redevoeringen vol emotie,maar niemand die er iets van snapte, en ineens ging ze praten. eerst de twee talen door elkaar. Russisch en nederlands. Later leerde ze zelf de talen te onderscheiden en maakte de grappigste "vergissingen" Maar oma is tevreden en wat enorm helpt is dat ze per jaar een paar maanden bij oma logeert en daar de nederlandse taal leert. Omschakelen gaat heel gemakkelijk. Ze vertaalt zelfs nu tussen haar Oekrainse oma en de hollandse oma en kan daar een heel bijdehand, volwassen gezicht bij trekken! Wat enorm helpt is het voorlezen in het nederlands en luisterboeken en de nederlandstalige DVD's ( in het begin heel simpel met nijntje enzo). Nog steeds kijkt ze liefst nederlandstalige dvd's. Toen ze 6 was ging ze naar de oekrainse school daar kwam de derde taal er serieus bij kijken. Maar gelukkig redt ze het heel goed. Engels pakt ze ook heel makkelijk op door familieleden en gasten die we vaak in huis hebben. Dus beheerst ze nu 4 talen. En ze wordt bijna 8. Van de zomer nog een keertje naar nederland en dan hoop ik dat we er genoeg taal "ïngestopt" hebben, want het blijkt echt waar te zijn dat kinderen tot 8 jaar het makkelijkst talen leren en opnemen in hun geheugen. En dan hebben we de volgende, een zoontje van een jaar oud, die ook al hevig onverstaanbaar brabbelt..... Allen die te maken hebben met de opvoeding in de nederlandse taal, veel succes! want het vereist energie en consequent zijn, dat hollands blijven praten in een omgeving waar niemand anders het doet en jezelf ook al makkelijker praat inde taal van het land. De andere leuke kant is dat ik samen met mijn dochter een geheimtaaltje hebben wat niemand om ons heen snapt....
Met kinders van 8, 5 en 3 zijn we 9 jaar geleden naar Canada geëmigreerd.
In het begin hebben we thuis Nederlands gesproken maar daarmee zijn we (tijdelijk) gestopt omdat onze oudste na een halfjaar of zo zich nog steeds niet goed (spontaan) in het Engels kon uitdrukken (v.w.b. het sociaal communiceren). Toen onze zoon vaak andere kinderen op het schoolplein ging duwen, zou je in eerste instantie denken: “Wat een vervelend rotjoch” maar zijn wijze onderwijzeres dook in de ‘emigrantenliteratuur’ en ontdekte dat veel emigrantenkinderen in het begin zulk gedrag vertonen. De conclusie was, met klasgenoten rap van tong tijdens een onenigheid van bijv. voetbal ‘in’ of ‘out’, hij niet goed/snel uit zijn woorden kon komen en daarom eigenlijk uit frustratie andere kinderen ging duwen.
Aldus een tijd Engels gesproken thuis en dat was wel goed want zo werd ik ('stay-at-home-mom') de spreektaal ook meer machtig met mijn kroost als lachend-strenge ‘onderwijzers’.
Na een poos zijn we thuis weer Nederlands gaan babbelen, behalve met huiswerk want Engelse woorden in het Nederlands spellen is erg onhandig.
Na jaren van thuis Nederlands spreken zijn we onlangs weer overgegaan naar het Engels omdat bij mijn oudste (inmiddels 17) is ontdekt dat hij nog steeds en constant in zijn hoofd aan het vertalen is. Hij denkt dus nog steeds in het Nederlands! Dat merkte zijn lerares Engels omdat zijn (geschreven) Engelse zinnen vaak een haar onbekende (dus Nederlandse) zinsopbouw hebben.
Het strenge vasthouden aan het Nederlands thuis, is dus niet altijd de beste manier.
Ook merkten we dat onze jongste gewoon niet meer sprak omdat ze het niet (meer) in het Nederlands wist te zeggen. Vandaar dat we nu stukken soepeler zijn: in eerste instantie in het Nederlands, en als je het niet weet, in het Engels.
Om het jaar naar Nederland op vakantie, geeft hun Nederlandse taal wel weer een enorme opkikker en ze vinden het heerlijk dat ze met opa’s en oma’s, die de Engelse taal al helemaal niet machtig zijn, nog steeds lekker kunnen kletsen.
Afgelopen zomer zijn wij terugverhuist naar Nederland na 8 jaar buitenland (Israel). De kinderen zijn consequent tweetalig opgevoed. Er is een half jaar geweest waarin mijn oudste dochter ineens geen Nederlands meer sprak, maar na 3 weken Nederland veranderde dat gelukkig. Gewoon negeren en Nederlands blijven praten. De Nederlandse school in Israel zorgde voor een blijvende connectie met de Nederlandse letters en met de cultuur. Voor ons was dit een onmisbare schakel! Op niveau zaten ze niet in vergelijking met Nederland, maar dat hebben ze vrij snel ingehaald. Mijn oudste zat qua lezen op AVI-3 nivo in augustus en zit nu (groep 7) al op haar niveau!
Sinds de kinderen zijn geboren (tweeling van 11 jaar en zoon van 8 jaar) heb ik alleeen maar Nederlands met ze sproken. We hebben een Nederlandse au-pair en de kinderen praten Nederlands met haar en mij. Ze gaan in de zomer maanden naar opa en oma in Nederland en kunnen zich heel goed redden met de taal. Onderling spreken ze Engels en met mijn man spreken ze Italiaans. We doen geen formeel Nederlands lezen en schrijven aangezien dat een te zware belasting zou zijn.
Wij wonen niet op een plek waar een Nederlandse school in de buurt is en hebben, vanwege kosten en kleinschaligheids overwegingen, gekozen om het Nederlands bij te houden met Koeienletters (www.koeienletters.com). Dat bevalt erg goed en is goed te combineren met de gewone school en mijn eigen werk.
Nieuwe reactie inzenden