Het Haagse Binnenhof was vrijdag het toneel van een zeldzame gebeurtenis. Koningin Beatrix heeft er de Militaire Willems-Orde uitgereikt aan kapitein Marco Kroon (38) van het Korps Commandotroepen voor zijn optreden in Uruzgan. Het is voor het eerst sinds 1955 dat een individu tot Ridder in deze orde (de oudste en hoogste Nederlandse onderscheiding voor burgers en militairen) is benoemd.

Zes van de elf nog levende Ridders woonden de plechtigheid bij, net als vertegenwoordigers van de militaire eenheden die in het verleden collectief de Militaire Willems-Orde kregen. De Prinses Irene Brigade bijvoorbeeld, en de Amerikaanse 82ste luchtlandingsdivisie die de onderscheiding kreeg voor acties tijdens de Slag om Arnhem in 1944. En uiteraard de collega-commando's waaraan Kroon leiding gaf.

Vipers
Driemaal was (toen nog luitenant) Kroon in Afghanistan. In 2005 in het uiterste zuiden van de provincie Kandahar in het kader van Operation Enduring Freedom. In 2006 brachten hij en zijn collega-Vipers (de bijnaam van de commando's en special forces van het Korps Mariniers in Uruzgan) de provincie Uruzgan in kaart om de komst van de Nederlandse ISAF-troepen voor te bereiden. En in 2007 was Marco Kroon weer in Afghanistan. Bekend is dat hij de Willems-Orde krijgt voor zes specifieke acties tijdens de missie in 2006.

Beslissingen
Een daarvan speelde zich af in de Chora-vallei, waarbij de commando's geheel omsingeld raakten door de Taliban, de munitie op dreigde te raken en er luchtsteun moest worden aangevraagd terwijl de tegenstander zich op slechts enkele tientallen meters bevond.

"Je neemt dan een beslissing die misschien wel desastreuze gevolgen kan hebben voor jou en je kerels. Maar neem je die beslissing niet, dan weet je dat het nog erger zal worden. Gelukkig heeft het goed uitgepakt." Bij een andere actie, ook een hinderlaag, ontzette Kroon met zijn collega's een eenheid van Australische special forces door niet - zoals de Australiërs vroegen - hun positie te verdedigen, maar in plaats daarvan voluit op de Taliban af te stormen.

Voor een volledig overzicht van de acties waarvoor kapitein Kroon is onderscheiden, klik hier.

Kippenvel
Toen hij eerder dit jaar hoorde van de aanstaande toekenning van de zeldzame onderscheiding was zijn eerste reactie er een van ongeloof. "In mijn optiek was de Willems-Orde strikt verbonden met de Tweede Wereldoorlog, Nederlands-Indië en Korea", zei Kroon eerder deze week tegenover de Wereldomroep. "Vervolgens kreeg ik tranen in mijn ogen en redelijk wat kippenvel". En hij voelde zich aanvankelijk ook wat ongemakkelijk. "We hebben daar immers met zijn allen een klus geklaard."

Ongemakkelijk, of liever gezegd wat zenuwachtig, voelt de doorgewinterde commando zich ook over de aanstaande plechtigheid op het Binnenhof. Afgelopen zaterdag was hij door Koningin Beatrix uitgenodigd om alvast kennis te maken. "Vlak voordat ik naar binnen ging zei ik nog dat ik liever weer de Chora-vallei in zou trekken dan daar naar binnen gaan, zo zenuwachtig was ik", aldus Kroon. "Maar die zenuwen werden gelijk van me afgenomen omdat Hare Majesteit een ontzettend warme en laagdrempelige vrouw bleek te zijn."

Angst
"Ik ben in Uruzgan zeker wel bang geweest, niet zozeer voor mijn eigen leven maar vooral omdat ik beslissingen moest nemen die eventueel het leven van mijn kerels zouden kosten. Maar op het moment dat de kogels om je oren vliegen ben je niet bezig met die angst. De kracht van een commando is juist om angst om te zetten in positieve energie, je wordt en blijft dan scherper. Maar dat gezegd hebbend: iedereen is bang, dat weet ik 100 procent zeker. Iedereen heeft een natuurlijke drang om te overleven. Als dat niet zo is dan is er iets niet goed met je."

Kamervragen
Afgelopen voorjaar stelde de SP kamervragen over een actie van de commando´s in de Baluchivallei in 2006. Er zouden onder andere gevangenen zijn terechtgesteld. Kroon daarover: "Initieel moest ik lachen. Ik dacht 'hoe komen ze daar nou aan, dat we mensen tegen de muur zouden hebben gezet en standrechtelijk geëxecuteerd.' Dat zijn praktijken die misschien honderd jaar geleden gebeurden. Dus eerst moest ik erom lachen, en daarna voelde ik me best wel beledigd. Ik en mijn mannen werden als een soort oorlogsmisdadiger neergezet. En sommige mensen zullen denken: 'waar rook is, is vuur', dus je krijgt een bepaald stempeltje mee. En dat vind ik heel erg jammer. Dan is er eens positief nieuws, met die Willems-Orde, en dan zijn er altijd weer mensen die dat positieve nieuws naar beneden proberen te trekken."