Acht jaar geleden kocht Jaap van Bentum een kerk in het Utrechtse dorpje Amstelhoek en verbouwde deze tot woning voor zichzelf en zijn twee dochters. De enorme ruimte en de ‘magische’ sfeer vindt hij geweldig, maar de energierekening valt hem vies tegen. De kerk staat nu weer te koop.

Met beide handen klemt Van Bentum zich aan een dik touw en begint fanatiek op en neer te springen. Een zondags klokkengebeier stijgt op vanuit de toren. De zware klok is een van de weinige kerkelijke attributen die na de verhuizing bewaard zijn gebleven. Een deel van het orgel is er nog, net als de vergeelde instructies van de koster voor de dienst, een kerkbankje en een in de muur gebeitselde steen met de naam van de kerk. Maar daarmee houdt het ook wel op.

Verwacht in de Kruiskerk van Amstelhoek (gebouwd in 1926, architect B. W. Plooi, Amsterdamse School) ook geen engelenplafonds, bijbeltaferelen of tierelantijntjes. In plaats daarvan strakke witte muren, kleine gekleurde glas-in-loodraampjes en sobere matte lampen. Het moge duidelijk zijn, deze kerk was gereformeerd.

Dromen
‘Ik verslond woonbladen en droomde altijd al van een bijzondere woning, zoals een fabrieksloft of een watertoren. Een buurman vertelde me dat er in de kerk van Amstelhoek appartementen zouden worden gebouwd, maar dat plan bleek nog helemaal niet rond.  Ik woonde een paar kilometer hier vandaan, maar Amstelhoek zei me niks. Na een paar maanden ben ik toch eens gaan bellen.’

Uitgekozen
‘Op een namiddag tijdens een vakantie in Toscane kreeg ik een telefoontje van het kerkbestuur dat ik in de kerk mocht wonen. Er waren ook andere geïnteresseerden, maar het bestuur koos voor mij. Zij hadden hier veel meegemaakt - bruiloften, doopceremonies - en vonden het fijn dat ik niets aan het gebouw wilde veranderen. Na hun telefoontje dacht ik ‘shit, nu moet ik het ook echt doen’. Mijn toenmalige vriendin zag het helemaal niet zitten. Ze dacht een onbestorven weduwe te worden omdat ik zo druk bezig zou zijn met klussen. Dat bleek ook wel zo te zijn.’

Verbouwing
‘Het was heel lastig om te beslissen hoe ik deze ruimte zou verbouwen. Ik had allerlei ideeën, maar koos er uiteindelijk voor om het allemaal zoveel mogelijk intact te laten. Om de ruimte te breken – de hoogte is 9,5 meter – heb ik wel aan beide zijden een vloertje erin gezet. Op de ene entresol is mijn werkruimte  en op de andere staat een bank. Maar eigenlijk zit ik altijd beneden. De vloer liep iets op, dus die heb ik eruit moeten halen. De aannemer heeft er extra ramen ingezet, want er was te weinig licht. Zo’n kerk is eigenlijk heel introvert. Het was vroeger natuurlijk de bedoeling dat je naar de koster keek, en niet naar de eendjes buiten.’

Rijksmonument
‘Het is een rijksmonument en dat betekent dat de overheid zich ermee bemoeit. Ze snappen wel dat als iemand in een kerk gaat wonen, er het een en ander moet veranderen. Er mochten dus ook extra ramen in. Maar ze wilden niet dat ik de bestaande glas-in-lood-ramen zou doortrekken. Alleen iets in andere stijl mocht erbij zodat duidelijk werd wat oud en wat nieuw was. Zolang het aanzien hetzelfde blijft, mag je best wat verbouwen aan een rijksmonument. Ik mocht er bijvoorbeeld ook een grote scheidingswand inzetten.’

Kosten
‘Ik heb de kerk voor een leuk bedrag gekocht en daar kwam nog een bedrag bij om het bewoonbaar te maken. Alleen de stookkosten zijn 6 keer zo hoog als normaal. Als ik van tevoren had geweten dat ik in de winter zoveel moet stoken, had ik het anders aangepakt en er bijvoorbeeld een vloerverwarming ingezet. Alle warmte stijgt op dus pas als het bovenin warm is, wordt het hier beneden zo’n 14, 15 graden. Mijn twee dochters vinden het te koud en zijn vooral in het achterhuis. Alleen bij het ontbijt en het avondeten zitten we hier met z’n allen. Ik kan er wel tegen en kleed me gewoon warm aan.’

Sfeer
‘Het kraakt hier altijd en er vliegt ook wel eens een vleermuis rond, maar ik ben niet bang hoor. Door de jaren heen ben ik onder alle vloeren en in alle gaten geweest. Zie je dat stukje op het plafond? Daarboven zit nog een kruipruimte en daar ben ik door de vloer gezakt. Ik was bezig met de stroomvoorziening voor de kroonluchter, maar verstapte me en viel zo door het softboard. Gelukkig scheurde ik er niet helemaal doorheen. Sindsdien zeker ik me altijd aan een haak die ik bij de Klimhal heb gekocht. Ik heb ook geleerd om flexibel te zijn en om mijn portemonnee te trekken als er iets moet gebeuren. Als ik moet verven, koop ik ook niet één potje verf, maar wel 15 potten, ladingen kwasten en ik vraag vrienden om me te helpen.’

Voordelen
‘Het feit dat je in een oud pand zit, is magisch. In april ben ik jarig en als ik dan de vuurkorf aan heb en iedereen zit buiten aan houten tafels, dan is het hier geweldig. We hebben in de kerk ook wel eens een feest gehouden van de middelbare school van mijn dochters. Ze hadden zelf  een modeshow georganiseerd en er kwamen zo’n 150 kinderen op af, heel erg leuk.

Nadelen   
‘Soms als mijn dochters er niet zijn en ik zit hier ‘s avonds een boek te lezen, denk ik wel eens: wat moet ik met zo’n ruimte.’

Toekomst
‘Ik heb de kerk ruim twee jaar geleden te koop gezet. Door die hoge stookkosten en door dingen die de afgelopen jaren in mijn privéleven zijn gebeurd, wil ik weer ergens anders opnieuw beginnen. Wel hier in Amstelhoek. Ik heb al plannen voor een nieuwe woning hier op het terrein van de kerk. Het wordt weer iets bijzonders. Na deze kerk wil ik niet zomaar naar een rijtjeshuis.’