Welke partij wint of verliest bij de politieke crisis in Den Haag? 'Wie breekt, betaalt', luidt het gezegde. Politicoloog Tom van der Meer van de Universiteit van Amsterdam denkt dat Wilders dat wel door heeft. 'Hij was tamelijk mild afgelopen zaterdag en gaf ook toe dat hij de stekker eruit had getrokken.'

Maar CDA en VVD waren verre van mild in hun oordeel en spaarden de PVV niet. 'Het is een beetje alsof je met iemand mens-erger-je-niet speelt en aan het eind als hij dreigt te verliezen, gooit-ie zijn hele bord om', merkte CDA-fractievoorzitter Buma op.

'Ik kan niet anders dan concluderen dan dat het in die partij aan politiek wil ontbrak. Daarom staan we hier met lege handen', zei VDD-premier Rutte zaterdag direct na het mislukken van zeven werken bezuinigingsoverleg.

Huishoudboekjes
De PVV heeft zich niet populair gemaakt als partner om mee te onderhandelen', zegt Van der Meer. 'De partij komt steeds verder in een isolement en heeft geen kans om mee te regeren. De kans die ze heeft gehad, heeft ze bewust laten vallen.' De politicoloog twijfelt zelfs of de PVV wel blijft bestaan.
Maar ook het CDA heeft het moeilijk, omdat de partij geen politieke leider heeft. Toch ziet Van der Meer daar wél kansen. Het naar voren schuiven van een nieuwe leider kan verrassend goed uitvallen. In 2002 werd het Balkenende, een onbekende politicus zonder profiel.

'Het werkte uitstekend. Ook in deze situatie kan het CDA één van haar traditionele imago’s opvijzelen, namelijk dat het een betrouwbare bestuurderspartij is.' De partij heeft namelijk laten blijken hard in te willen grijpen in de Nederlandse huishoudboekjes.

Versnipperd
Voor de PvdA kan de crisis betekenen dat Samson definitief lijsttrekker wordt. Vanuit Amsterdam laat wethouder Asscher weten niet langer voor de functie te voelen. Sinds zijn komst heeft Samson de PvdA tien zetels winst in de peilingen gebracht. 'Hij doet het goed', zegt Van der Meer.

Bij de komende verkiezingen heeft de kiezer veel mogelijkheden, vindt de Amsterdamse politicoloog. Linksom of rechtsom ligt de noodzaak op tafel om zo'n vijftien miljard euro te bezuinigen. Politieke partijen verschillen scherp van inzicht hoe dat moet, zoals de aanpak van de hypotheekrenteaftrek, de WW of de AOW-leeftijd.

'Die verschillen zijn tamelijk groot, dus ik zie eigenlijk juist wel heel veel mogelijkheden om te kiezen. Ik denk alleen dat het Nederlandse versnipperende partijlandschap niet minder versnippend raakt.'

Na de verkiezingen een nieuwe coalitie vormen blijft moeilijk. 'Het enige voordeel is eigenlijk dat het aantal alternatieven kleiner is geworden, omdat de PVV geen alternatief is voor de meeste coalities.'