Amerikaanse media reageren gemengd op de publicatie van de video waarop te zien is hoe een Amerikaanse helikopterbemanning schiet op een groep Iraakse burgers in Bagdad. De geheime legervideo werd maandag in de openbaarheid gebracht door de klokkenluiderssite WikiLeaks. Een Amerikaanse generaal heeft de authenticiteit van het materiaal bevestigd.
Op 12 juli 2007 schoot de bemanning van twee Apachehelikopters twaalf burgers op de grond dood. De legerfilm volgt de Amerikanen vanaf het moment dat de Amerikanen toestemming vragen en krijgen om te schieten. Zij melden een groep van twintig mensen van wie er vijf tot zes bewapend zijn met Russische machinegeweren en zelfs een raketwerper. In werkelijkheid gaat het om Iraakse burgers, onder wie twee kinderen, en twee Iraakse journalisten in dienst van Reuters.
- Bekijk de video van WikiLeaks (bevat schokkende beelden)
De opnamen vanuit de helikopter tonen ongecensureerd de schietpartij en het commentaar dat de Amerikaanse soldaten tijdens de operatie leveren. Er wordt gelachen en de soldaten geven elkaar complimentjes over de nauwkeurige schoten. Als de kinderen worden geraakt, zegt iemand 'dat je ook geen kinderen moet meenemen naar een oorlog'.
Reacties
In de Verenigde Staten zijn de reacties gemengd, vertelt internetactivist Rop Gonggrijp, die nauw betrokken was bij de voorbereidingen van de publicatie op WikiLeaks. "Een aantal media heeft zich op het verhaal gestort en doet er alles aan om meer informatie boven water te krijgen, zoals de New York Times." De wereldwijde nieuwszender CNN beperkte zich tot een fors gecensureerde video, zonder de gruwelijkste scenes. De Washington Post meldt helemaal niets. "Maar het verhaal ontwikkelt zich nog, er komen steeds nieuwe details bij."
Emotionele klus
Kort na de schietpartij onderzocht het Amerikaanse leger de actie, maar er werden geen onregelmatigheden gevonden. De schutters meenden met een groep gewapende opstandelingen te maken te hebben. Daarmee was het voorval afgedaan. Maar de film bleef geheim. Ook Reuters, dat zelfs een beroep deed op de Wet Openbaarheid van Bestuur, kreeg het materiaal niet. Drie jaar na dato lekte iemand de filmbeelden en de opgenomen gesprekken tussen de militairen naar WikiLeaks. "Blijkbaar waren mensen binnen het Amerikaanse leger ongelukkig met de gang van zaken", zegt Julian Assange van WikiLeaks.
Wat is WikiLeaks?
De website WikiLeaks is speciaal opgericht om vertrouwelijke documenten veilig in de openbaarheid te brengen, zonder de klokkenluider in gevaar te brengen. Op die manier hoeven mensen die informatie willen lekken over bedrijven of overheden niet zelf naar de pers te stappen.
Ze gebruiken WikiLeaks als doorgeefluik waarbij anonimiteit is gewaarborgd. WikiLeaks checkt de betrouwbaarheid van de klokkenluider.
Bovendien zorgt de organisatie ervoor dat het materiaal beschikbaar blijft. Als de ene server wordt geblokkeerd, neemt een andere het over.
De voorbereidingen voor de publicatie waren een emotionele klus, zegt Rop Gonggrijp. Hij had de vage beelden van de legervideo wel duizend keer bekeken, maar de mensen kregen pas veel later een gezicht. "Het werd pas echt toen ik verslagen zag van de IJslandse journalisten. De beelden van die kinderen met hun wonden en littekens. Ik probeerde tot die tijd enige afstand te bewaren - wat op basis van de video al heel moeilijk is. Er breekt iets als je de kleurenfoto's ziet."
Telelens
De publicatie van de film, een samenwerkingsverband tussen WikiLeaks en de IJslandse nationale televisie (RUV), bleek een langdurige operatie, vertelt Gonggrijp. Beeldje voor beeldje is de film bekeken. Er kwam de speciale website Collateral Murder rondom de publicatie en de groep rond WikiLeaks zorgde ervoor dat een ploeg IJslandse journalisten naar Bagdad kon om overlevenden en de nabestaanden van de slachtoffers te spreken.
Volgens het Amerikaanse leger hebben de soldaten de telelens van de cameraman vermoedelijk aangezien voor een raketwerper en openden daarom de aanval. Maar dat verklaart niet waarom ze bleven schieten toen hulpverleners een gewonde journalist in veiligheid probeerden te brengen. Hier is geen van sprake van een incident, oordeelt Gonggrijp. "De soldaten doen voor hun gevoel niets bijzonders. Voor hen is dit een gewone werkdag." Volgens hem blijkt dat ook uit het gemak waarmee de helikoptercrew toestemming krijgt de hulpverleners te beschieten.
Vuile oorlog
Het beeld van de oorlog in Irak moet veranderen, vindt Gonggrijp. "Je moet gaan twijfelen aan het bekende verhaal. We moeten de realiteit van die zogeheten 'close air support' onder ogen zien. Want dat betekent dat soldaten met Apachehelikopters op 400 meter hoogte gokken waarop ze schieten. In een vuile oorlog in stedelijk gebied. "
Gonggrijp zegt nog het meest geschrokken te zijn van de neutrale benamingen voor slachtoffers. De terminologie van het Amerikaanse leger kent alleen opstandelingen en burgerslachtoffers. Aan die laatste groep wordt zo min mogelijk ruchtbaarheid gegeven, behalve als er kinderen omkomen. Volgens die logica zijn bij de helikopteraanval in Bagdad van 2007 opstandelingen en kinderen betrokken. De videopublicatie door WikiLeaks verwijst die versie definitief naar de prullenmand.
Verder lezen:
E-mail deze pagina
Print deze pagina
Nieuwe reactie inzenden