Sahar Jahish (25) was vijf toen ze naar Nederland vluchtte. Voor het eerst keert ze terug naar  haar vaderland, Afghanistan. Deze maand zijn er verkiezingen. Voor de Wereldomroep doet ze een persoonlijk verslag.

Ik ben nu al een week in Kabul en ik begin aan de stad te wennen. Ik kijk er niet meer van op om buitenshuis ook Afghaans te praten. In Nederland is het voor mij een automatisme geworden om thuis Dari te spreken en buiten Nederlands.

Twintig jaar lang heb ik op straat een andere taal gehoord dan de mijne. Daarnaast wen ik aan het weer, de stof en het verkeer. De temperatuur ligt hier rond de 35 graden. Het heeft hier lang niet geregend waardoor er een grote stofwolk boven de stad hangt. Elke avond waait er een koel briesje. Aan de ene kant is dit heerlijk, maar aan de andere kant zitten je ogen, mond en oren vol stof. Het verkeer doet er een schepje bovenop.

Vol vooroordelen
Opvallend is de wetteloosheid van de stad. Het verkeer heeft geen regels, het afval wordt overal gegooid en de politie is niet te vertrouwen. De dagen passeren hier snel. In de korte tijd die ik hier ben, heb ik veel gedaan. Zo ben ik naar een dorpje in de provincie Kapisa gegaan. Daar heb ik genoten van het plattelandsleven. De mensen bij wie ik verbleef waren erg aardig en gastvrij. Ze verschilden enorm van de mensen in Kabul. Die heb ik meer als gesloten en terughoudend ervaren.

Mijn gastvrouwen (bij aankomst werd ik meteen naar het vrouwenvertrek gebonjourd) waren, ondanks hun vriendelijkheid, vol vooroordelen over mij. Ze dachten dat ik geen Dari zou praten, kapsones zou hebben en helemaal verwesterd zou zijn. Ik zag de verbazing in hun gezicht naarmate ze mij beter leerden kennen. Het leek alsof ze het niet wilden accepteren dat ik toch ook behoorlijk Afghaans ben. Zo heb ik samen met ze met de hand gegeten (in de dorpen wordt vaker met de hand gegeten dan met bestek), meegeholpen met het opruimen na het eten. In Afghanistan doet een gast dat nooit!

Diep gekwetst
Toch hebben ze dingen tegen mij gezegd waardoor ze mij diep gekwetst hebben. Elke keer als ik zei dat Afghanistan ook mijn land is, ontkenden ze dat. “Het land waar je woont is je watan (vaderland).” En ik antwoordde daarop: “Het land waar je hart ligt is je watan.” Ik voelde een brok in mijn keel en ik wilde daar weg. Gelukkig draaiden ze sneller bij dan ik dacht. Later op de avond begonnen ze grappen te maken met me.

Desalniettemin was er een kloof tussen ons. Daar waar ik van de kleine dingen van Afghanistan geniet, zagen zij dit als iets heel normaal. Hun leven bestaat voornamelijk uit het baren van kinderen, zorgen voor de man en drie keer koken op een dag. Het leven van mijn nichtjes, bij wie ik verblijf, is net zo. Op hun vijftiende worden ze verloofd en binnen de kortste keren gaan ze trouwen.

Toch hoop
Mijn nichtje Samia waar ik het meest contact mee heb, praat nergens anders over dan welke gerechten ze wel niet kan maken. Vol trots komt ze mij vertellen dat ze vaak spijbelt. Dan hangt ze niet op straat rond. Nee, ze staat voor de familie te koken in de keuken. Als ik haar een analfabeet noem, wordt ze boos.
Toen ik de hoop opgegeven had over de ontwikkeling van de Afghaanse vrouw, kwam ik Spozjmai Wardak tegen, een medewerkster van Cordaid in Kabul. In haar zag ik de Afghaanse vrouw waar ik naar opzoek was. Ze is hoogopgeleid, 26 jaar en niet getrouwd. Met haar hoefde ik het gelukkig niet over koken te hebben. 

Geur van kebab en poep
Deze week ben ik van de ene verbazing in de andere vervallen. Zo verschillend als de vrouwen in Afghanistan zijn, zo verschillend is de stad Kabul. Er is een groot verschil tussen arm en rijk. In één straat zie je kolossale villa’s voorzien van alle luxe, maar ook lemen huizen met slechts een gat in de grond als wc.

Ook ben ik naar een vluchtelingenkamp van Cordaid geweest. Het is daar verschrikkelijk. De inwoners komen voornamelijk uit de provincies Helmand, Jalalabad, Uruzgan en Kandahar. Ze hebben letterlijk niets. Vijftig meter van de kamp vandaan, kom je winkeltjes tegen waar ze gala jurken verkopen. Sommige gedeeltes van de stad ruiken naar de lekkerste kebabs. Vijftig meter verderop ruik je pis en poep. Ik heb Kabul een stad van contrasten genoemd.