In tijden van economische voorspoed trekt het fenomeen diplomafraude weinig aandacht. Maar bij tegenspoed duikt het altijd weer op: mensen verliezen hun baan en solliciteren bij een andere werkgever. Met een cv die de waarheid soms geweld aandoet. DUO, de Dienst Uitvoering Onderwijs, besteedt al een paar jaar aandacht aan diplomafraude.

Mensen zoeken een nieuwe baan. Of willen worden toegelaten tot een opleiding. Zodra aan dergelijke arbeidsmarkt- of scholingsmobiliteit een internationale component zit, komt soms ook de vraag naar een verblijfsvergunning om de hoek kijken.

DUO is niet betrokken bij de aanstelling van mensen, of bij de verlening van verblijfsvergunningen, maar ziet wel veelvuldig binnenlandse en buitenlandse diploma’s. We houden ons professioneel bezig met alle aspecten van documentbeveiliging en documentonderzoek en geven adviezen voor het voorkomen van diplomafraude tijdens het wervings- en selectieproces.

Wat is diplomafraude
Diplomafraude houdt in dat een persoon zich toegang wil verschaffen tot een opleiding, of een werkplek, onder verwijzing naar of overlegging van documenten die de persoon in kwestie niet rechtens toekomen.

Diploma van Cambridge
Daarbinnen valt nog onderscheid te maken naar vervalste documenten – denk bijvoorbeeld aan een op zich authentieke cijferlijst waarop de resultaten zijn gewijzigd – en valse documenten. Valse documenten kunnen zijn: imitaties van authentieke documenten – ze lijken op een echt diploma, bijvoorbeeld van Cambridge of Oxford, maar zijn niet door één van die instellingen afgegeven – of documenten van fantasie-instellingen.

500.000 valse Chinezen
Om een indruk te geven hoe vaak dit soort fraude voor komt: van China is bekend dat daar een paar jaar geleden werd bericht over 500.000 overheidsambtenaren die volgens interne Chinese gegevens valse opleidingsdocumenten claimden.

En 200.000 valse Russen
De Russische media berichtten enkele jaren terug over 200.000 personen in publieke functies (ambtenaren, ingenieurs, notarissen etc.) waarvan bekend was dat hun opleidingsdocumenten valselijk waren verkregen.

Afbreukrisico’s
Statistisch bezien kan men zoiets verwaarloosbaar noemen (500.000 op een bevolking van ruim 1 miljard is een half promille) maar bij dit soort aantallen zou iedere overheid zich zorgen moeten maken over afbreukrisico’s. Zowel Rusland als China hebben inderdaad ook actie ondernomen en in China zijn diplomagegevens tegenwoordig online verifieerbaar. In Rusland kan ieder diploma worden geverifieerd door het voor te leggen bij een federale overheidsdienst van het Russische ministerie van onderwijs.

Voor zowel werkgevers als werknemers kunnen diplomavervalsingen een groot probleem zijn. In deze bijdrage ga ik in op wat u als werkgever kunt doen om fraude te voorkomen. In een volgend verhaal behandel ik dan maatregelen voor werknemers.

Werkgever: vraag origineel diploma
Bouw in uw wervings- en selectieprocedure standaard in dat u altijd het originele diploma te zien krijgt. Laat sollicitanten u machtigen om hun diploma’s op echtheid te onderzoeken en te verifiëren op rechtsgeldigheid bij de instelling die het diploma heeft afgegeven.

Een maatregel kan zijn om in uw wervingscampagne al aan te geven dat sollicitanten hun originele diploma’s moeten laten legaliseren door de bevoegde autoriteiten uit het land van opleiding; dat kan een ander land zijn dan het land van herkomst. Voor meer informatie: http://www.minbuza.nl/nl/Producten_en_Diensten/Burgerzaken/Legalisatie_v...

Diploma Mill
Zodra u deze machtigingen binnen heeft trekt u eerst na of de diploma’s van uw sollicitant niet toevallig afkomstig zijn van een Diploma Mill; dat zijn bedrijven die nep-diploma’s verkopen op naam van niet bestaande instellingen.

Werkgevers die zijn gevestigd in één van de lidstaten van het ENIC-NARIC netwerk – dat zijn alle lidstaten van de Europese Unie plus de landen die zijn aangesloten bij de Raad van Europa (zie http://www.enic-naric.net/) kunnen desgewenst diploma’s van hun sollicitanten ter advisering voorleggen bij de nationale ENIC of NARIC om uit te sluiten dat het om een Diploma Mill gaat.

Voor Nederland geeft het Coördinatiepunt Informatievoorziening Diploma Mills (CIDM) uitsluitsel, werkgevers kunnen het CIDM vragen of een diploma al dan niet van zo’n Diploma Mill afkomstig is via de website www.diplomamills.nl

Buitenlandse diploma’s
Wanneer u heeft uitgesloten dat u met een nep-diploma te maken heeft kunt u het overlegde diploma vervolgens ter verificatie voorleggen bij de voor afgifte verantwoordelijke instelling. De afdeling Diploma-erkenning & Legalisatie van DUO verifieert zelf ook op jaarbasis honderden diploma’s bij buitenlandse instanties; in de praktijk blijkt het overgrote deel van buitenlandse universiteiten en hogescholen hierop te reageren, al kan de responstijd nogal variëren.

Mocht u het verificatieproces niet zelf willen doen, dan kunt u terecht bij bureaus voor bedrijfsrecherche, ook wel bekend als pre-employment screeners. Maar neemt u vooral ook de moeite om zelf de overlegde documenten te bestuderen. Soms kan alleen al een pasfoto vragen oproepen. Vaak sluit de preeg (blindstempel) naast de pasfoto duidelijk niet aan op de preeg op de pasfoto.

'Actualiseren'
Dat betekent dus dat de pasfoto die nu op het paspoort zit, niet aanwezig was ten tijde van de afgifte en preging door de instelling. Ik had een keer zo'n geval en bij navraag bleek dat de houder wel degelijk de gerechtigde eigenaar was, maar kennelijk had hij de vrijheid genomen om zijn pasfoto te “actualiseren”.

Bovenstaande stappen kunnen natuurlijk niet de plaats innemen van een sollicitatiegesprek. Maar het is wel prettig voor u, als werkgever, wanneer onder de kandidaten die worden uitgenodigd voor een vervolggesprek alleen oprechte kandidaten zitten. Dat scheelt u, als werkgever, ook de hoge kosten van een nieuw wervings- en selectietraject wanneer blijkt dat u iemand ten onrechte heeft aangesteld en die persoon moet alsnog worden ontslagen.

Meer expertverhalen lezen? Abonneer je op het gratis WereldExpat Magazine