Serie vrijheidsstrijders

Wie is verantwoordelijk voor het vrije imago van Amsterdam?
Alle Nederlandse vrijheden dragen de geur van kruit en traangas met zich mee. Pas na een succesvolle strijd wordt vrijheid een recht. Tot het zover is klinkt slechts een prille roep om bevrijding, ergens in de straten van Amsterdam: een rafelig spandoek, een lippenstifttekst op een blote buik, een zonderling op een zeepkist, een opstootje met de autoriteiten.

Waar begint vrijheid?
Vaak worden de vrijheidsstrijders hoofdschuddend gadegeslagen, als een lastig plukje oproerkraaiers dat hinderlijk morrelt aan de slaperige gang van zaken. Maar soms buigen we vol respect, heffen wij de vrijheidsstrijder op onze schouders en wordt de oproerkraaier een held.

Wat ontstak hun vrijheidsstrijd en hoe gingen zij te werk?
Het Amsterdams 4 en 5 mei comité en de Wereldomroep portretteren vijf hedendaagse Hollandse vrijheidsstrijders: majoor Mostafa Hilali, rabbijn Rafael Evers, abortusarts Rebecca Gomperts, kraker Maik ter Veer en digitale burgerrechten activist Ot van Daalen.

Tot 5 mei publiceert de Wereldomroep een aantal portretten van vrijheidsstrijders. De portretten zijn vanaf 5 mei ook te zien op de Liberty City tentoonstelling op het Amsterdamse Centraal Station.

Portret 1: Vrijheidsstrijder majoor Mostafa Hilali

Portret 2: Vrijheidsstrijder rabbijn Rafael Evers

Portret 3: Vrijheidsstrijder kraker Maik

Portret 4: Vrijheidsstrijder abortusarts Rebecca Gomperts

Portret 5: Vrijheidsstrijder digitale burgerrechten activist Ot van Daalen

Vrijheid van meningsuiting, persvrijheid, democratie en onderwijs zijn volgens Nederlanders in het buitenland de belangrijkste vrijheden. Amsterdam zien ze als de meest vrije stad ter wereld en euthanasie wordt door de leden van het Wereldpanel node gemist.

Maar liefst 95% van de bijna 1.100 leden van het Wereldpanel die aan het onderzoek meededen, vindt vrijheid van meningsuiting het grootste goed. Persvrijheid, democratie en onderwijs staan ook hoog genoteerd. Aan vrij wapenbezit hecht het Wereldpanel weinig waarde, evenals aan de mogelijkheid om - gedoogd - huizen te kraken.

Arm en dom
Gevraagd naar persoonlijke vrijheden die belangrijk worden gevonden, komt het Wereldpanel met zeer diverse antwoorden. Een kleine opsomming: een dubbele nationaliteit mogen bezitten, kunnen stemmen, werkloos mogen zijn, veilig over straat kunnen, vrijheid van reizen/bewegen, van opvoeden, van woonplaats, maar ook van vestiging in Nederland met je buitenlandse partner 'ook al ben je arm en dom'.  
Vrijheden die wel opgeheven mogen worden zijn de mogelijkheid tot wapenbezit en kraken. Vrijheid van religie wordt wel op prijs gesteld, maar opmerkelijk vaak melden respondenten expliciet dat daar niet het opzichtig dragen van religieuze symbolen bijhoort, 'zoals het dragen van een burka'.

Nederlandse vrijheden die gemist worden, zijn naast euthanasie, de mogelijkheid tot abortus, homohuwelijk, alcohol en softdrugs. (Snel) internet wordt opvallend vaak genoemd. Een enkeling mist vrijheid van kleding, helemaal niets of geeft zelfs een waarschuwing: 'Nederland is niet zo vrij als jullie denken.'

Vrije stad
Amsterdam staat met stip op de eerste plaats als het gaat om de kwalificatie 'meest vrije stad ter wereld'. Al maakt een enkeling daar een kanttekening bij: 'maar niet voor lang meer' en: 'al permitteert de lokale politiek zich discriminatie van de Nederlandse cultuur'. New York en San Francisco komen wat betreft de leden van het Wereldpanel op de tweede en derde plaats, zij het op een behoorlijke afstand van Amsterdam.

Overigens wonen de Wereldpanelleden zelf niet altijd in een vrije omgeving. Ruim 10% zegt in een onvrij land te wonen, meestal vanwege werk of partner. Bij deze vraag komt regelmatig de opmerking voor dat buitenlanders door die onvrijheid niet geraakt worden. Onvrije landen/dictaturen hebben soms als voordeel dat het er op straat opvallend veilig is. En een Nederlander in Iran merkt op dat het voordeel van daar wonen is dat de kinderen veel beter onderwijs krijgen ...

Vrij woonland
Bijna 70% van de leden van het Wereldpanel beschouwt het huidige woonland als een (heel) vrij land. De meeste respondenten die aan het onderzoek meededen wonen dan ook in een westers land: de VS, Groot Brittannië, Australië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Zwitserland en Spanje.

In de woonlanden van de Werelpanelleden bestaan ook talloze vrijheden die in Nederland gemist worden: weinig overheidsbemoeienis, weinig regels, vrijheid, ruimte, mooi weer, respect voor elkaar en voor de burger. Een Wereldpanellid licht toe: 'In Nederland ben je vrij in wat je wilt en wat je doet, maar mensen zetten elkaar in hokjes, en daardoor voel ik mij onvrij.'

Vondelpark op een mooie zomerdag
Voor de Wereldpanelleden wordt vrijheid door zeer verschillende zaken gesymboliseerd. De Nederlandse vlag scoort hoger dan het volkslied, maar ook de (vredes)duif en andere vogels worden genoemd, evenals Amnesty International en koningin Beatrix. Maar ook: lang haar, naturisme, het Vondelpark op een mooie zomerdag, Bevrijdingsdag, een vrije horizon, Nederlanders die met elkaar zingen, seksuele vrijheid, een vliegende condor, het vrijheidsbeeld in New York, de Turkse/Griekse/Amerikaanse vlag, Hugenoten, Nelson Mandela, het V-teken, fietsen, democratie en andere bovengenoemde vrijheden. Opvallend vaak wordt het Nederlands paspoort als hét symbool van vrijheid genoemd.

Met medewerking van Eveline Fortuin en Martijn van Tol

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine