Nederland zit niet op repats en remigranten te wachten. Uit onderzoek blijkt dat deze groep het vaak moeilijk heeft met reïntegratie. Voor remigranten komt daar bovendien gezichtsverlies bij; de emigratie is mislukt. 'Foutje, bedaaankt'.

Luister naar het radioprogramma Expat On Air van 19 december over remigratie:

Van de 50.000 Nederlanders die jaarlijks vertrekken naar het buitenland, keert volgens het CBS ongeveer de helft weer terug. Dat klopt met de intenties van de leden van het Wereldpanel (expats en emigranten) die meededen aan het onderzoek: van hen is 50,6% vertrokken uit Nederland met de bedoeling om definitief weg te blijven, de emigranten dus. Toch blijkt dat ook sommige expats met hun vertrek definitief het vaderland de rug toekeren, al wisten zij dat niet op het moment van vertrek. 'Ik heb geleerd dat het beter wonen is buiten Nederland. Dus na mijn pensioen blijf ik weg'.

Haring en hagelslag
Bijna een kwart van de respondenten (980 in totaal) is van plan binnen twee jaar te vertrekken uit het huidige woonland. Een kleine meerderheid van deze groep (56%) keert terug naar Nederland. De rest gaat naar een derde land of weet nog niet wat het volgende woonland wordt. Desgevraagd denken de terugkeerders vooral het klimaat en hun ruime huis in het woonland te gaan missen.

Terugkeerders in spe verheugen zich op alledaagse zaken als de Nederlandse taal, het landschap, drop, hagelslag, haring, etc., de georganiseerde maatschappij, de relatief beperkte corruptie en de vrijheid voor de kinderen. Maar ze vinden het soms ook prettig om niet meer op te vallen of zich niet te hoeven forceren: 'ik verheug me erop weer mezelf te kunnen zijn'.

Heimwee
Belangrijkste reden van terugkeer bij expats is – uiteraard - het einde van de werkzaamheden. Bij emigranten liggen de redenen vooral op emotioneel vlak. Heimwee, het missen van familie en van de taal spelen bij hen een belangrijke rol. Beide groepen noemen de leeftijd van de kinderen en de schoolopleiding als reden om terug te gaan. 'Er zijn hier geen goede betaalbare scholen' en: 'kinderen kunnen in Nederland veel zelfstandiger zijn'.

Opmerkelijk is dat ouderdom een minder grote rol speelt dan gedacht. Op de vraag waarom anderen remigreren wordt ouderdom en ziekte veel vaker genoemd dan wanneer respondenten zelf redenen moeten aangeven voor terugkeer. Wat niet wegneemt dat het gebrek aan goede medische voorzieningen in het woonland of het overlijden van de partner sommige ouderen noopt tot vertrek.

Eén loket
Bijna 30% van de respondenten heeft eerder ervaring opgedaan met terugkeer naar Nederland, met name expats na een eerdere uitzending.

Remigranten ervaren de meeste problemen. Zij moeten alles zelf doen, van het zoeken naar werk, regelen van de AOW/kinderbijslag/verblijfsvergunning voor partner tot en met het vinden van een huis, school, enz. Dit leidt meermalen tot de verzuchting dat het buitengewoon prettig zou zijn als er één loket zou zijn waar alles in een keer geregeld zou kunnen worden, of waar op zijn minst alle informatie kan worden gevonden. Verontwaardigd schrijft een respondent: 'er is wel een regeling voor allochtone remigranten die vertrekken uit Nederland, maar niet voor ons'.
 
Familie of remigratiebureau
Remigranten hebben sowieso last van het gevoel dat Nederland hen eigenlijk niet meer terug wil. 'Ik kon niet eens een huis huren in de gemeente waar ik vandaan kom'. Zoiets doet pijn. Als dan ook nog de vrienden en kennissen de remigrant beschouwen als een mislukkeling, 'maar dat is niet zo, wij hebben een belangrijke ervaring opgedaan', wordt het gevoel van eigenwaarde er niet beter op.

Bijna 60% ziet bij remigratie een helpende rol weggelegd voor ambassades, maar 40% vindt dit niet nodig. In de praktijk blijkt vooral de familie te worden ingeschakeld. Wie nog familie in Nederland heeft, natuurlijk. Een andere mogelijkheid is het inschakelen van een remigratiebureau. Maar de meeste daarvan zijn gericht op repats, en niet iedereen weet af van het bestaan van deze bureaus, of heeft het geld om ervan gebruik te maken.

Repats
Hoewel repats het doorgaans makkelijker hebben met reïntegratie in Nederland dan remigranten, blijkt ook voor deze groep terugkeren niet altijd eenvoudig. Er bestaat grote frustratie over het feit dat de buitenlandervaring nauwelijks wordt gewaardeerd. Expats hebben tijdens hun uitzending vaak grote verantwoordelijkheden gedragen en veel moeten improviseren. In Nederland is dat niet alleen minder nodig, het is lang niet altijd de bedoeling! 67% zegt dat de in het buitenland opgedane ervaring niet wordt gewaardeerd. Er is sprake van jaloezie van collega’s en op zijn gunstigst desinteresse. 'Naar je expertise wordt niet gekeken', 'blijkbaar spreekt elke Nederlander vloeiend Engels', 'ik werd met mijn internationale ervaring als on-Nederlands gezien', om maar een paar reacties te noemen.

Toch vindt 41% dat hij of zij wel goed is ontvangen door de toenmalige werkgever. Maar ook van deze positief gestemde repats is een groot deel inmiddels aan een nieuwe baan begonnen. Op dit moment werkt nog een kleine 5% van alle respondenten bij de toenmalige werkgever, bijvoorbeeld op een nieuwe post in het buitenland.

Druk, rechts en xenofoob
Een klein deel van de respondenten vindt dat er in Nederland helemaal niets verandert, of heeft geen idee van de veranderingen, omdat men al lange tijd weg is. Een respondent schrijft dat ondanks het volgen van de media, je toch niet alle veranderingen meekrijgt.

Een kwart van de terugkeerders heeft geen enkel probleem met reïntegratie in het voormalige vaderland. Dit zijn met name repats, die meestal hulp krijgen van de werkgever.

Maar ook de repats hebben het niet allemaal even gemakkelijk. Nederland verandert. En hoe! Vrijwel alle respondenten vinden dat Nederland drukker, intoleranter, harder en rechtser is geworden. De toename van buitenlanders en Geert Wilders worden allebei als negatieve factor genoemd.

Maar er is meer. De 'schokkende' ontkerkelijking, het 'DURE PARKEREN', de invoering van de euro, de chipknip, verhoging pensioenleeftijd, meer bangmakerij, ander taalgebruik, 'nieuwe’ koningin'(!), minder koude winters, strengere regels voor het meenemen van buitenlandse partner, de ov-chipkaart, het rookverbod, kortom: alles verandert – kennelijk vooral in negatieve zin. En hoe langer je bent weggeweest, hoe sterker dat gevoel. Of, zoals iemand schrijft: 'misschien zit de grootste verandering niet in het land, maar in mijzelf. Als je in het buitenland woont groei je mee met de veranderingen in dat land, en niet in Nederland. Daarom zijn veranderingen in Nederland altijd schokkender'.

Als pleister op de wonde voor toekomstige terugkeerders en voor allen die op dit moment in Nederland wonen, citeren we hier de enige 4 positieve (!) (van de 646) reacties op de vraag wat er in Nederland is veranderd:
1) een relaxtere levenshouding
2) meer diversiteit
3) alles heeft hogere kwaliteit
4) uitstekende infrastructuur.

Wat je kunt leren van (r)emigreren:
Verzamel niet te veel spullen, Nederland rotland???, Nederland is te klein, Nederlanders zeuren, Oost West, thuis best, in elk land is wel wat, you cannot go home again, foutje bedankt, vooruitgang gaat langzaam, Nederland is ook goed, de lezers van het NOS-journaal zien er ouder uit, terugkeer was deprimerend, ik woon liever in Afrika, als je eenmaal in het buitenland hebt gewoond blijft de drang om te vertrekken, ik had veel beter weg kunnen blijven, de tijd heeft niet stilgestaan, het kost 5 jaar om helemaal te reïntegreren, het Holland dat ik achterliet bestaat niet meer, weer weggaan is ook leuk, ik kan in elk westers land leven, er zit veel administratieve rompslomp aan (r)emigratie vast, we houden onze Franse stek aan, ik ben meer beïnvloed door het Nederlandse karakter dan gedacht, Nederland gaat ook door zonder jou, niks bijzonders, relativeren, aanpassen.

Meer over Expat On Air

Meer verhalen lezen over, voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine

Foto: Flickr/FaceMePLS