Het moet december of januari 1963 zijn geweest. Buitenshuis was het ijs-, nee, bitterkoud. Dikke ijsbloemen op de ramen van mijn kinderkamer. De kolenhaard in de woonkamer van ons huis in Capelle aan den IJssel maakte overuren.
Ik hoor het nog steeds. Mijn vader schept kolen. Midden in de nacht. Dik gevoerde laarzen. Knerpend over de bevroren sneeuw. Op weg naar de schuur in de achtertuin van ons huis aan de Slotlaan. Schuurdeur open. Kolenkit volscheppen. Schuifelend weer terug naar de keukendeur. ‘s Morgenvroeg aankleden bij de stralende warmte van de gloeiend hete kolenhaard.
De waterleidingen onder het huis bleken elke morgen opnieuw bevroren. Dan werd er een vrachtwagen vol houtwol besteld om alle leidingen mee te omwikkelen. Eerst de houtwol. Dan kranten eromheen. Dan vliegertouw. Strak aantrekken om de geïmproviseerde isolatie op zijn plaats te houden.
Soms moesten we schepjes zout in de afvoerpijpen van de wastafels gooien. Omdat ook de sifons bevroren waren. De winter van 1963 staat met diepe krassen in mijn geheugen gegrift. De tochten met de grijskleurige Volkswagen Kever over de bevroren IJssel. Of de onnatuurlijke aanblik van een stijf bevroren Noordzee aan het strand van Scheveningen. Of de schaatstocht die mijn vader maakte van Capelle aan den IJssel naar Gouda om daar een stenen pijpje te kopen en dat weer ongebroken terug naar huis te brengen. Hij reed de tocht op houten Noren. Drie paar geitenwollen sokken over elkaar aangetrokken. Zonder schoenen, zó op het houten frame van de schaats.
Afijn. Zo schaatste mijn vader op een vroege decemberochtend in het donker met een paar makkers de bittere koude in. Van sloot tot sloot. Op weg naar Gouda om een stenen pijpje te bemachtigen. En weer terug. Van Gouda tot Capelle in het stikdonker. Het pijpje heeft het gehaald. Ongeschonden om de nek van mijn vader. In die winter van 1963. Hij was half bevroren. Vooral zijn voeten en zijn handen. Zie ook: www.youtube.com/watch
Die heroïsche schaatstocht is bijgeschreven in het sterke verhalenregister van mijn familie. Elk jaar, wanneer de vorst weer in de lucht zat, werd er weer een schepje bovenop gedaan. Dat gold ook de erwtensoep waarvan hij onderweg naar Gouda liters heeft opgeslurpt om warm te blijven. Lekkerder heeft hij nooit meer gegeten.
Het recept? Hieronder een poging in de wetenschap dat het geheugen altijd idealiseert. Wie weet komt het van pas tijdens de komende winter die - zo voorspellen sommige weerkundigen – een horrorwinter met temperaturen tot -25 graden Celsius zal worden.
Ingrediënten:
400 gram schouderkarbonade/ 100 gram dobbelsteentjes pancetta of gerookte spekblokjes/ 500 gram spliterwten/ grote winterpeen/ 3 stengels prei/0,5 knolselderij/ 1 stengel bleekselderij/ 4 takjes peterselie/2 laurierblaadjes/ 3 liter water/ 4 bouillonblokjes (rund)/ vers gemalen zwarte peper/ gemalen zeezout/ 2 slagers rookworsten.
Schouderkarbonade licht aanbraden in bakpan met olijfolie. Karbonade laten rusten in zilverpapier en in het bakvet de dobbelsteentjes spek bakken.
Spliterwten volgens gebruiksaanwijzing koken in een ruime pan water. Bouillonblokjes en laurier toevoegen. Peen, prei, knolselderij, bleekselderij in stukjes snijden en erbij. Zachtjes laten meekoken. Karbonadevlees van bot halen, in stukjes snijden en ook toevoegen. Rookworsten volgens gebruiksaanwijzing koken, snijden en eveneens toevoegen. Soep nog een uur zachtjes laten pruttelen. Gas uitzetten en de volgende dag opdienen met roggebrood en katenspek. Laurier verwijderen. Eventueel zout en vers gemalen peper toevoegen.
Varianten op de receptuur en reacties direct op de website of naar
Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine. www.wereldexpat.nl
E-mail deze pagina
Print deze pagina
Ik denk dat iedereen, als bepaalde dingen niet te krijgen zijn, zijn eigen draai aan de soep geeft. Ik kan wel prei en spliterwten krijgen, maar geen knolselderij. Ik gebruik altijd de achterpoten van het varken en laat die dan de hele nacht op de kleinste stand trekken. Het vlees valt dan later zo van de botten af. Zeef de soep dan, kook de erwten met stukjes wortel, aardappel, prei (is hier gewoon te koop), een stengel bleekselderij, wat peterselie, peper en zout en enkele boullion tabletten.
Ondertussen haal ik het vlees van het bot, als het er al niet is afgevallen en snij het fijn. Als de aardappel- en wortel stukjes beetgaar zijn voeg ik het vlees toe, laat het enkele minuten nog koken is mijn soep gereed om te overnachten. Hoe je mijn soep ook noemt mijn vriend heeft het opgenomen in zijn catering menue. En het smaakt hartstikke goed.
jammer dat er hier geen knolselderij, geen prei, geen gerookt spek maar vooral geen rookworst te krijgen is....
Hallo Rik
De Erwtensoep die je beschreef is een slap aftreksel van originele SNERT.
Hier boven zie je een belangrijk deel van Snert zo als het vroeger .....ver vóór 1963 gemaakt werd
in de armoe wijken van de diverse grote steden en met name in de Amsterdamse Jordaan.
Varkens vlees was het enige wat men kon betalen en Snert werd gemaakt als Maaltijd soep en
werd gekookt met Varkenskop en poten......Uiteraard waren er toen nog geen spliterwten en ook
een blender of staafmixer waren onbekend. Rookworst was een Luxe en die werd echt niet in de
soep gegooid niet alleen om dat men die vrijwel niet kon betalen, maar ook omdat de rooksmaak
de smaak van de Snert slecht beïnvloede.
De term erwtensoep........is ook niet van toepassing op SNERT.
Erwtensoep kan je ook in de zomer nuttigen want veel kracht zit er niet aan wel een hoop zout
uit het bouillon blokje en zeker geen of heel weinig pectine waardoor snert de volgende dag
na het afkoelen zo stijf is dat je er een houten lepel rechtop in kan zetten.
Ik heb helaas geen pan meer die groot genoeg is om een varkenskop in te koken ( minimaal een
3 tot 4 uur laten trekken samen mat de poten) en daarna de hoeveelheid soep binnen redelijke
tijd te consumeren. We zijn nog met twee en dan ook nog een keer op leeftijd dus anderhalf
bord snert per keer is het maximum, terwijl mijn Vrouw tijdens onze verkering bij mijn Moeder
thuis een wedstrijdje won van mijn jongere Broer.......Hij had 7 borden leeg gegeten en Mijn
vrouw 10 borden..........
Vriendelijke groet van een Hobby kok
Beertje
PS.... Ik gebruik dus voor een grote Belly Pan een hamschijf van een 20 cm lang en minimaal
4 poten welke ik kruislings door hak. Qua groente is de keus vrij als er maar wortel en Selderieknol
en bladselderij en peterselie bij zitten.
Beertje
Knolselderij is hier niet te krijgen, maar ik heb een lieve (ex)buurvrouw die de 2 x per jaar dat ze hier komt uit Nederland altijd knolselder meeneemt, die kook ik dan, vries ik in en als het zover is gebruik ik die. Ik doe het wel anders (familierecept) vlees (ribbetjes) met erwten koken, na een uur of zo het vlees eruit, van de botjes halen als het afgekoeld is, ondertussen de groenten erbij (ook spruitjes als die te krijgen zijn hier) vlees er weer bij en de rookworst. De eerste avond eet ik er meestal al van, maar inderdaad de volgende dag, als hij helemaal stijf is geworden en doorgetrokken (in de koelkast) is hij nog lekkerder!
In plaats van prei (is hier niet of zelden te krijgen) gebruik ik uien, gewone en soort velduien/sjalotjes.
Spliterwten kennen ze hier ook niet, dus ik gebruik gewone erwten, ooit heb ik hem zelfs gemaakt met diepvrieserwten erbij omdat er niet genoeg gedroogde erwten te krijgen waren.
Ik maak meestal 2 grote pannen, daar vries ik een groot gedeelte van in, het is soms heerlijk om in de zomer, als het buiten te warm is, binnen, met de airco aan erwtensoep te eten ;-)
Bedankt voor dit heerlijke ouderwetse recept!
Alle ingredienten zijn hier te koop dus deze soep ga ik deze week maken :)
Groetjes Ilona
Er staat dan ook: "Gas uitzetten en de volgende dag opdienen met roggebrood en katenspek" ;-)
Dit is ongeveer ook het recept dat ik zelf altijd aanhoud. Het levert erg lekkere snert op. Eén vraag blijft mij echter plagen bij de bovenstaande versie: wat gebeurt er met de blokjes rookspek nadat ze gebakken zijn? Ik zie ze niet meer in het recept terugkomen...
Gebakken blokjes rookspek gewoon aan de soep toevoegen. Dat geeft nu juist de extra smaak aan dit recept.
Vriendelijke groet,
Rik Rensen
Dat vermoedde ik al, maar ik kan soms het muggenziften niet laten ;-)
Rik,
Geen aanmerkingen op het recept, maar ERWTENSOEP wordt pas echte SNERT als hij eerst een nacht heeft overgestaan.
Dan opwarmen (langzaam) en opeten....dus een dag van te voren beginnen.
Gr
Pieter Stegeman
Beste Pieter,
In het recept staat:"Gas uitzetten en de volgende dag opdienen"dus............?
Nieuwe reactie inzenden