Buitenlandse Wortels - Nederlandse Bodem

In deze serie komen mensen aan het woord die op een andere plek wonen dan waar ze zijn geboren. Nederlanders die om wat voor reden ook naar het buitenland zijn vertrokken of buitenlanders die juist in Nederland zijn komen wonen. Lukt het ze om te aarden in hun nieuwe omgeving of blijven ze vasthouden aan hun wortels? Maar vooral in hoeverre draagt de combinatie bij aan wie ze zijn. Draagt het bij aan hun succes.

In deel 1: Hendrik Jan Bennink. Hij vertrok in zijn jonge jaren naar Australië.

In deel 2: David Colmer. Een Australiër die besloot in Nederland te gaan wonen. 

In deel 3: Jeroen Joosten. Een Nederlander die vanwege de liefde naar de VS vertrok.

In deel 4: Fiona Passantino. Een Amerikaanse die naar Nederland kwam en hier wil blijven.

In deel 5: Luciënne Ruland vertelt over haar besluit om in Tunesië te gaan wonen en te blijven.

In deel 6: Najoua Dhaouadi zegt dat ze zich thuis voelt in Nederland én in Tunesië.

In deel 7: Judith Mok vond in Ierland weinig aansluiting maar wel - via een omweg - haar wortels.

In deel 8: Maurice Deuss ging voor zijn werk naar Hongarije, werd verliefd, en bleef.

In deel 9: Agnes Szabo studeert in Nederland en wil blijven. Maar alleen als ze werk vindt.

In deel 10: Charles Hoedt voelt zich thuis in Rusland, maar wil oud worden in Nederland

Ze is overal en nergens thuis. Fiona Passantino is geboren in Washington DC. Haar moeder is van oorsprong Duits, maar vertrok op haar 20ste naar de Verenigde Staten om te studeren. Haar vader heeft een Italiaanse achtergrond, maar is toch vooral Amerikaan. En Fiona woont na wat omzwervingen nu een jaar of 7 in Nederland.

Terugkeren naar de VS is geen optie. In Amerika is het gezin Passantino-Van Driel vele malen duurder uit als het gaat om verzekeringen en de begeleiding van hun zevenjarige, autistische zoon. 'Het complete pakket dat wij hier in Nederland krijgen, krijgen we nergens anders.'

Paspoort
De moeder van Fiona sprak thuis ook wel Duits. En om de 5 jaar gingen ze vanuit Amerika op vakantie naar Duitsland om familie te bezoeken. Fiona was zich daardoor al jong bewust van het internationale karakter van de wereld.

Voor veel Amerikanen gaat het uitzicht op de wereld niet verder dan Californië aan de ene kant en New York aan de andere kant. 'Slechts 20 procent van de Amerikanen heeft een paspoort', vertelt Fiona.

Uitwisseling
Na haar studie vertrok ze in het kader van een soort uitwisselingsjaar naar Italië. Een logische stap, zegt ze: Italië sprak haar erg aan. In die periode ontmoette ze in Oostenrijk haar Nederlandse man. Ze woonden een tijdje in Wenen, vervolgens in Hongarije, Londen en ook even in Amsterdam.

Het eerste wat haar opviel toen ze in Nederland ging wonen, is dat Nederlanders op straat oogcontact vermijden. Volgens Fiona omdat het overal zo druk is. Er is weinig ruimte. 'Je bent omringd door mensen die je niet aankijken. Voor een buitenlander is dat moeilijk en kan het heel eenzaam zijn. Ze houden je op afstand.'

Thuis voelen
In 2003 keerde Fiona terug naar de Verenigde Staten. 'Oorspronkelijk was het heel mooi om terug te zijn', zegt ze hierover. De ruimte en de vriendelijke mensen maakten dat ze zich weer helemaal thuis voelde. 'Tot we ons realiseerden dat het cultureel en financieel niet goed was om daar te blijven.'

Het gezin Passantino-Van Driel verloor veel geld tijdens hun tweejarig verblijf in de VS. 'We zijn in de maling genomen. Dingen kunnen heel erg fout gaan in de VS.'

Minder fortuinlijk
De Verenigde Staten is dan ook niet een land waar je oud wil worden, meent Fiona. 'Het is een land waar je als je jong en dynamisch bent ver kan komen door hard te werken. Voor ouderen en mensen die minder fortuinlijk zijn in hun werk is het een minder mooie plek.'

In 2005 bleek dat hun zoon veel meer hulp nodig had dan ze zich in de VS konden veroorloven. 'Het verzekeringspakket in Amerika was te pover.' Fiona en haar gezin gingen in Den Haag wonen. 'Hier is een bijzondere school voor kinderen die anderstalig zijn. Onze zoon is autistisch én Engelstalig.'

Ideaal voor kinderen
De speciale school in Den Haag is de enige in Europa die zich richt op autistische kinderen met als basistaal Engels. 'Het is een fantastische school. Tilo is gelukkig, heeft een sterke band met de leerkracht en heeft vrienden. Ik wil dat hij gelukkig is op school.'

Fiona noemt Nederland een ideale plek voor kinderen, voor het opvoeden van kinderen. 'Hier in Nederland zijn kinderen het gelukkigst. Dat heeft onderzoek uitgewezen. Er is hier een structuur voor kinderen: er is veel te doen, overal activiteiten. Buitenschoolse opvang, vakantieopvang, zwemlessen. Niet alles wordt verwacht van de ouders.'

Buitenstaander
Fiona en haar familie hebben hun draai gevonden in Nederland, ook al voelt ze zich nog steeds niet helemaal geaccepteerd. Ze blijft toch een buitenstaander.

'In de Verenigde Staten hebben ze een andere blik op buitenlanders dan in Nederland. Dat land is gebouwd door buitenlanders. Wij werken al 200 jaar met buitenlanders en immigratie. Nederlanders hebben nog 150 jaar om te komen waar wij zijn om buitenlanders te waarderen.'

Harde werkers
Buitenlanders werken heel hard voor weinig, volgens Fiona. 'Maar wat ik zie is dat er veel negatieve gedachten zijn. De mensen zien dat hun land snel verandert. Dat de taal verandert. Ze voelen dat ze niet meer zoveel controle hebben over hun eigen land. Dat is angstaanjagend en dat snap ik wel.'

Waardering voor Nederland heeft ze ook. Ze prijst het hoge opleidingsniveau. De snelle aanpak van wapenbezit (dit in tegenstelling tot in de VS). Het feit dat je rustig atheïst kunt zijn. 'In Amerika is dat bijna een schande. En ik waardeer heel erg hoe ze in Nederland omgaan met mensen met beperkingen. Dat is geweldig.'

Wereldburger
Fiona Passantino voelt zich meer wereldburger dan Amerikaan. Als ze op vakantie gaat naar de VS dan heeft ze meteen het gevoel dat ze daar niet meer hoort. De bovenmatige consumptie in haar geboorteland vindt ze choquerend. De overdaad aan geweld en het feit dat geweld daar gewaardeerd wordt staat haar tegen. Maar ook: 'In de VS is het every man for himself.'