De Wereldomroep laat prominente Nederlanders aan het woord over hun vakgebied, Nederland en de actualiteit. In het twaalfde deel van de serie centrale bankpresident Nout Wellink over de kredietcrisis. 'We zijn eigenlijk allemaal schuldig.'  

Het zijn drukke tijden voor centrale bankpresident Nout Wellink. Hij was nauw betrokken bij de reddingsoperatie rond bankverzekeraar Fortis en werkte samen met Minister Bos van Financiën aan een steunfonds voor banken en verzekeraars die zijn getroffen door de kredietcrisis. En dat bleek geen overbodige luxe: inmiddels hebben ING, Aegon en SNS Reaal een kapitaalinjectie ontvangen. Of hij er slechter door heeft geslapen? "Nee, wel minder. Want de werkdagen zijn langer."

Nout Wellink (1943) werkt sinds 1982 bij De Nederlandsche Bank (DNB) en volgde in 1997 Wim Duisenberg op om president te worden bij deze toezichthouder van de financiële sector. Dit is zonder twijfel zijn meest hectische periode. De 65-jarige Wellink wil echter nog niet van ophouden weten. "Ik zit hier nog wel even. Mijn termijn loopt in ieder geval tot 2011."

De crisis doet wereldwijd veel pijn, zegt Wellink. We voelen het in onze portemonnee als het minder gaat. En alom wordt gerekend op een wereldwijde recessie. Ook Nederland ontkomt daar volgend jaar niet aan. Maar als het dan toch crisis is dan wil Wellink er bij zijn om te zien wat er gebeurt. "Dan wil ik meedenken en meepraten en mee handelen om de crisis tot een oplossing te brengen. Als ie er toch is dan ben ik er graag bij."

Kritiek
Toezichthouders - en dus ook centrale bankpresident Wellink - hebben een forse lading kritiek over zich heen gekregen, omdat ze te laat zouden hebben ingegrepen toen de kredietcrisis steeds meer om zich heen begon te grijpen. Inmiddels zijn de gevolgen dus wereldwijd voelbaar. Over zijn rol zegt hij: "Als eenling ben je niet bij machte om het tij te keren." Maar hij schuift de kritiek niet van tafel. "De toezichthouders hadden misschien wel harder moeten ingrijpen. Ook naar financiële instellingen toe."

Banken zijn de afgelopen jaren naast de gewone spaarrekening en hypothecaire lening steeds meer ingewikkelde producten gaan aanbieden. "Als we hadden gezegd daar moet je (als bank) twee of drie keer zoveel kapitaal voor aanhouden dan voor een gewone lening of hypotheek, dan hadden ze zich wel 23 keer achter de oren gekrabbeld", volgens Wellink. Banken en andere financiële instellingen zijn dus steeds grotere risico's aangegaan en de constructies werden steeds ondoorzichtiger. "We wisten dat er verkeerde impulsen in het systeem zaten, maar we (de toezichthouders) moesten door zo'n lang internationaal onderhandelingsproces om de regels aan te scherpen - dat heeft gewoon te lang geduurd."

Heimwee
Wellink vertelt dat er momenten zijn dat hij heimwee heeft naar de periode dat de financiële sector minder gecompliceerd in elkaar zat. Volgens de centrale bankpresident moet je nu als toezichthouder vele stappen naar links en naar rechts doen en vooruit denken. "Want alle dingen die je doet hebben consequenties. Alles is met elkaar verbonden in de financiële sector. Alle markten hangen met elkaar samen. Dat maakt het heel gecompliceerd. Vandaar dat ik een beetje heimwee heb naar iets meer eenvoud."

Het heeft volgens Wellink geen zin om een specifieke groep de schuld te geven van de kredietcrisis. "We moeten allemaal lessen trekken uit wat er gebeurd is." Hij hoopt dat de samenleving voorzichtiger wordt als het gaat om het nemen van risico's, financiële risico's. De sky was immers de limit de afgelopen jaren. "Je kon overal geld verdienen - zo was het gevoel - op de beurzen, met het kopen van huizen. Maar men realiseerde zich niet dat naarmate die winstmogelijkheden groter werden, ook de risico's groter werden. Men komt nu met beide benen op de grond te staan."