Hoge waterstanden zorgen ook vrijdag weer voor problemen in het noorden van Nederland. Donderdag dreigde een dijk bij het Groningse Tolbert te bezwijken. Nu gaat het ook om de dijken in het Eemskanaal. Uit drie Groningse dorpen zijn intussen 800 inwoners geëvacueerd.

Tientallen inwoners en militairen hebben zandzakken gelegd op zwakke plekken rond de kanaaldijken in de Eems. In het gebied is een noodverordening van kracht: niemand mag er meer naartoe. De mobiele eenheid patrouilleert en er zijn helikopters ingezet. De politie heeft de toegangswegen afgesloten.

Rond Tolbert is de situatie ondertussen nog altijd kritiek. Het Waterschap Noorderzijlvest vroeg de inwoners donderdag om te vertrekken. 'We zagen het water snel stijgen en de toestand van de dijk is niet bepaald goed te noemen', legt directeur-secretaris Arike Tomson van het Waterschap uit.

Commandocentrum
Tomson beantwoordt vragen vanuit het geïmproviseerde commandocentrum van het Waterschap: een omgebouwde brandweertruck. Buiten hebben groepjes jongeren de stormwind getrotseerd om zich te vergapen aan de toegestroomde politie, brandweer, ambulances en journalisten.

'De polder bij Tolbert raakt snel overstroomd', zegt Tomson. 'Dan kan er wel een meter water komen te staan. Omdat we de veiligheid in het gebied niet meer konden garanderen, hebben we de inwoners gevraagd te vertrekken.' Overigens heeft niet iedereen aan die oproep gehoor gegeven.

Helikopters
Het waterpeil in Groningen stijgt veel sneller dan verwacht. Door de overvloedige regen is de waterstand in de grote rivieren binnen een paar weken veranderd van extreem laag naar zeer hoog. De autoriteiten laten nu op een aantal vooraf aangewezen plaatsen het water weglopen op het land, om de dijken te ontzien.

Normaal gesproken gaan de sluizen open en voeren andere kanalen het water af naar de Waddenzee, legt Tomson uit. Maar de stormwind uit het noorden maakt dat onmogelijk. Helikopters houden nu het waterpeil en de toestand van de dijken bij. Op basis daarvan wordt besloten om stukken land onder te laten lopen.

Burgemeester
Formeel verantwoordelijk voor de operaties in het getroffen gebied is de burgemeester van de stad Groningen, Peter Rehwinkel. Net als de reddingwerkers heeft hij er een doorwaakte nacht op zitten als hij een persconferentie geeft om de verzamelde journalisten bij te praten.

Rehwinkel is vol lof over de manier waarop de mensen in het gebied - boeren, zakenlui en gewone burgers - de slachtoffers hebben opgevangen. 'Hier in Groningen', zegt hij, 'vinden we goede buren belangrijk.' Al zijn zelfredzaamheid en koppigheid net zo goed Groningse tradities te noemen.

Achterblijvers
Als we onder begeleiding van de politie het getroffen gebied bij Tolbert bezoeken, zien we in één van de huizen een lunchende familie zitten. Ze kijken ons nieuwsgierig aan. Verderop, over een klein bruggetje, staat een boer met het water letterlijk aan zijn voeten. Ook hij wil niet weg, zelfs niet voor een paar dagen.

Arike Tomson van het Waterschap heeft begrip voor die koppige houding. Ook de achterblijvers hebben recht op hulp, zegt ze. En die hulp wordt uit het hele land aangeboden. 'Mensen bellen en zeggen: als je me nodig hebt ben ik er.  Van dit soort tijden gaat ons hart sneller kloppen.'

Zuidelijk Nederland
Ondertussen zijn er ook problemen in het zuiden van Nederland. In Dordrecht liepen donderdag de kades onder. Tientallen woningen hebben waterschade opgelopen. En in Limburg wordt met spanning gekeken naar het waterpeil in de Maas.

De komende dagen wordt in de Belgische Ardennen veel regen verwacht. Het water daarvan komt vervolgens met vertraging via de Maas Nederland binnen. In Limburg worden vooralsnog geen problemen verwacht zoals in Groningen, maar Rijkswaterstaat houdt de situatie in de Ardennen nauwgezet bij.

Met bijdragen van Abel Borghuis