De tijd dat je op Wikipedia ongestoord informatie kon opleuken is voorbij. Toch moet er nodig kritisch gekeken worden naar de populaire online-encyclopedie. Dat vinden deelnemers aan een internationale conferentie in Amsterdam.

Heel Nederland sprak er schande van toen drie jaar geleden bleek dat prinses Mabel haar eigen Wikipedia-pagina censureerde. Ook de voortijdige doodverklaringen op Wikipedia van beroemdheden zoals Apple-baas Steve Jobs zijn berucht. Toch worden zulke misstappen meestal snel opgespoord.

Dat iedereen informatie bijdraagt is de sleutel tot het ongekende succes van de encyclopedie, met 68 miljoen bezoekers per maand. Maar het wil niet zeggen dat er geen toezicht is. Wikipedia kent een heel stelsel van regels en correcties. Hoofddoel is 'NPoV: een neutraal standpunt ('Neutral Point of View') gebaseerd op verifíeerbare informatie.

Sokpoppen en jassenrekken
Bij dit beleid wordt ook rekening gehouden met kwade bedoelingen. Gebruikers die onder valse naam schrijven om zichzelf bijval te geven zijn in wiki-taal 'sokpoppen'. Op het eerste gezicht onschuldige artikelen waarin iemand stiekem wordt aangevallen heten 'jassenrekken'.

"Het blijft een gevecht tussen Wikipedia en de vandalen" zegt Erik Borra, één van de sprekers op de conferentie in Amsterdam. Soms drukt iemand met succes zijn mening door. Vaker zorgen de 91.000 actieve gebruikers dat dat niet lukt. Of doen 'bots' - automatische programmaatjes - van Wikipedia dat.

Creationisme
Maar die nadruk op neutraliteit is juist het probleem, vindt communicatiedeskundige Florian Cramer van het Rotterdamse Piet Zwart Instituut. Neem Taiwan. Daarover bestaan twee onverzoenbare standpunten: het hoort bij China of niet. Typisch Wikipedia is dan om in je artikel te schrijven 'er zijn twee standpunten'.

Maar dat betekent ook dat iedereen die het over de evolutietheorie wil hebben, gelijk moet zeggen dat de creationisten vinden dat God en Adam en Eva de wereld hebben geschapen. "En dat is precies wat ze eisen. Dat ze op hetzelfde niveau worden behandeld, en als net zo relevant worden gezien, als Darwin."

Hoe neutraal is neutraal?
Objectiviteit en universele consensus zijn een mythe, vindt Cramer. Het geloof erin - en dus het beleid van Wikipedia - is bovendien erg westers en geinspireerd door de filosofe Ayn Rand. Een voorvechtster van het kapitalisme, en een voorloopster van rechtse neoliberalen zoals George Bush. Niet echt neutraal dus.

Het zou volgens Cramer beter zijn als iedereen voortaan zijn eigen Wikipedia kon maken, inclusief duidelijke standpunten. Bezoekers die vooral betrouwbaarheid willen, kiezen dan gewoon voor een versie waarin alleen de minst omstreden artikelen staan. "Net als wanneer je een radiostation of krant kiest."

Conflict analyse
Maar zoiets is totaal niet nodig, vindt Erik Borra, universitair docent Nieuwe Media in Amsterdam. Want één van de voordelen van Wikipedia is volgens hem dat naast het eindresultaat ook de hele discussie eromheen bewaard wordt. Je kan dus altijd zien hoe een artikel precies tot stand is gekomen.

"Daarbij kan ook een deel van het conflict over die meningen worden teruggevonden, dat is onze hypothese" zegt Borra. "We gaan zelfs nog iets verder, en zeggen dat de conflicten op Wikipedia een weerspiegeling zijn van wat zich in de samenleving afspeelt."

Waarheid
De kritiek dat de encyclopedie eigenlijk een westerse agenda heeft deelt hij dan ook niet. Het streven naar neutraliteit van Wikipedia betekent immers niet dat er maar ruimte is voor één standpunt. "Dat er maar één waarheid zou zijn is al lang achterhaald. Ook bij Wikipedia."