Je bent volop bezig met de voorbereidingen om naar het buitenland te verhuizen. En er komt veel bij kijken. Een geschikte woonplaats vinden, een goede school voor de kinderen regelen en nog veel meer. Maar vergeet niet om ook de juridische zaken op orde te hebben. Notaris Linda Ploeg geeft aan wat je als toekomstige expat het beste vóór vertrek kan vastleggen bij een notaris.

Sta je op het punt om voor korte of langere tijd in het buitenland te gaan wonen en werken, dan is het belangrijk om nog even het een ander in Nederland te regelen bij de notaris, zoals:

• - een algemeen vermogensrechtelijke volmacht;
• - eventueel huwelijksvoorwaarden met daarin een rechtskeuze;
• - een testament met daarin een rechtskeuze.

Vertrouwenspersoon
De algemeen vermogensrechtelijke volmacht houdt in dat je bij de notaris een volmacht tekent waarin je een vertrouwenspersoon uit je familie- of vriendenkring machtigt om voor jou, in Nederland, op te treden en al jouw belangen op het gebied van het vermogensrecht waar te nemen en uit te oefenen. Te denken valt aan alle verrichtingen bij bankinstellingen, het doen van belastingaangiften, maar ook aan het huren, verhuren, verkrijgen en eventueel verkopen van (register)goederen. Zelfs het sluiten van een hypotheek kan door de gevolmachtigde worden geregeld zonder dat je hoeft over te komen.

De volmacht kan voor bepaalde of voor onbepaalde tijd worden verleend, totdat deze wordt herroepen.

Huwelijksvoorwaarden

Indien bij een huwelijk meerdere nationaliteiten zijn betrokken, bepaalt het internationaal privaatrecht van het land waar het huwelijksvermogen verdeeld moet worden welk recht van toepassing is.

In Nederland en in een paar andere landen wordt het Haags Huwelijksvermogensverdrag toegepast. Dit verdrag geeft aan de echtgenoten de mogelijkheid om te kiezen voor een bepaald recht dat zij van toepassing willen laten zijn op hun huwelijksvermogen.
Er kan gekozen worden uit een beperkt aantal rechtsstelsels, te weten:

• - het recht van het land waarvan één van de echtgenoten de nationaliteit heeft, of:
• - het recht van de het land waar één van de echtgenoten woont, of:
• - het recht waar jullie beiden direct na het huwelijk gaan wonen.

In Nederland moet de rechtskeuze in een notariële akte worden uitgebracht. Het uitbrengen van een rechtskeuze voorkomt verrassingen ten aanzien van het van toepassing zijnde recht op jullie huwelijksvermogen.

Testament
En last but not least: maak een testamant op bij de notaris, waarbij je een rechtskeuze uitbrengt ten aanzien van het recht dat van toepassing dient te zijn op de vererving van je nalatenschap. De keuze is ook hier beperkt tot een aantal rechtsstelsels, te weten:

• - het recht van het land waarvan je de nationaliteit hebt op het moment dat het testament wordt getekend, óf:
• - het recht van het land waarvan je de nationaliteit hebt op het moment van overlijden, óf:
• - het recht van het land waar je gewone verblijfplaats is op het moment dat het testament wordt getekend, óf, ten slotte:
• - het recht van het land waar je gewone verblijfplaats is op het moment van overlijden.

Ter informatie: een gewone verblijfplaats is niet volledig gelijk aan de plaats waar je woont. De feitelijk omstandigheden, waaronder je bedoelingen, bepalen waar je gewone verblijfplaats is. Bijvoorbeeld het nieuwe adres bij een tijdelijke overplaatsing naar een andere vestiging van het bedrijf in het buitenland geldt niet als gewone verblijfplaats. Wordt echter na verloop van de tijdelijke periode een aanbod geaccepteerd om voor onbepaalde tijd te blijven werken in het buitenland, dan wordt het nieuwe adres alsnog de gewone verblijfplaats.

Tweede testament
Let op: de in Nederland uitgebrachte rechtskeuze heeft helaas niet altijd effect in andere landen. Het is belangrijk om wanneer je bezittingen, in het bijzonder registergoederen, buiten Nederland hebt, ook in het land waar de bezittingen zich bevinden een testament op te stellen. Het land waar het vermogen zich bevindt, kan namelijk op basis van haar internationaal privaatrecht tot een andere conclusie komen dan wij hier in Nederland.
Indien geen rechtskeuze is uitgebracht, bepaalt in Nederland het Haags Erfrechtverdrag 1989 welk recht in dat geval van toepassing is op de vererving van de nalatenschap.

Haags Erfrechtverdrag1989
Het verdrag kent de volgende drie hoofdregels:

• 1. Eerste hoofdregel: indien je dezelfde nationaliteit hebt als het recht van je gewone verblijfplaats dan is dat recht van toepassing, ook indien je nog andere nationaliteiten hebt.
• 2. Tweede hoofdregel: indien je een andere nationaliteit hebt dan het recht van je gewone verblijfplaats én daar langer dan vijf jaar je gewone verblijfplaats hebt, dan is het recht van de gewone verblijfplaats van toepassing. Dus: een omslagpunt bij 5 jaar!
• 3. Derde hoofdregel: indien je minder dan vijf jaar elders je gewone verblijfplaats hebt, dan geldt het recht van jouw nationaliteit ten aanzien van de vererving van jouw nalatenschap.

Uitzondering
Op de eerste hoofdregel wordt geen uitzondering gemaakt. Op de tweede hoofdregel wordt onder bijzondere omstandigheden een uitzondering gemaakt ten faveure van het recht van de nationaliteit. Op de derde hoofdregel wordt onder bijzondere omstandigheden een uitzondering gemaakt ten gunste van het recht waarmee op het moment van overlijden de nauwste band bestaat door bijvoorbeeld familie, werk, bezittingen, etc.

Rechtskeuze
Door het uitbrengen van een rechtskeuze voorkom je dat buitenlands recht plots, na vijf jaar, van toepassing wordt op de vererving van je nalatenschap. Je kunt volstaan met het uitbrengen van een rechtskeuze-sec. De wet van het land bepaalt dan vervolgens wie de erfgenamen zijn. Naar Nederlands recht zijn de erfgenamen altijd je nauwste bloedverwanten en je eventuele echtgenoot. Meestal wordt de rechtskeuze echter 'meegenomen' in een testament, waarin tevens een executeur wordt benoemd en eventueel een voogd over de kinderen en een bewind over de erfenis wordt ingesteld.