De Hoge Raad doet vrijdag 9 april uitspraak in de slepende kwestie of de SGP vrouwen mag blijven weren uit vertegenwoordigende functies. Wat weegt zwaarder: het VN-Vrouwenverdrag of de grondrechten van de oudste politieke partij in Nederland?

“Ik sta achter de SGP omdat ik vind dat mannen de baas horen te zijn op alle niveaus. Ze hebben de taak om leiding te geven aan de partij, maar ook aan Nederland,” zegt de 20-jarige Gerda van Minnigen, lid van de vereniging SGP Jongeren.

Een paar honderd jonge SGP-leden zijn bij elkaar in een conferentiezaal in Barneveld. Gezamenlijk zeggen ze een gebed. Ze zingen een psalm. Straks gaan ze debatteren. Op de agenda staat van alles behalve het grootste vraagstuk waar de partij nu mee worstelt: de uitspraak van de Hoge Raad die de SGP boven het hoofd hangt.

Onaanvaardbaar
Tijdens de pauze vragen we jongerenbestuurslid Tineke Morren (24) of haar partij straks de uitspraak van de Raad zal respecteren, ook als dat een radicale koerswijziging zal betekenen. “We houden echt vast aan wat de bijbel ons zegt, wat de Here ons aangeeft. Dat is ook iets dat altijd was en altijd blijft.” Klare taal. Maar ook opmerkelijk. Haar eigen bestuurszetel heeft ze tenslotte te danken aan een uitzondering, waardoor vrouwen wel bepaalde lagere functies in de partij kunnen bekleden.

“Ik vind het onaanvaardbaar”, zegt SGP-lid Riet Grabijn-van Putten (76), die al jaren ageert voor gelijke rechten in de partij. Ze zit, omringd door haar honden, in haar flat in Den Haag. Vrouwen mogen wel lid worden, erkent ze, “maar ze kunnen geen politiek ambt vervullen. Een vrouw kan geen voorzitter zijn en vrouwen kunnen niet als afgevaardigde naar de algemene ledenvergadering worden gestuurd. Ik begrijp absoluut niet dat die jonge meiden dat kunnen accepteren.”

Doodse stilte
Grabijn-van Putten, inmiddels een bekende dissident binnen de partij, was tijdens een opwelling van tolerantie in de jaren tachtig de eerste vrouw die zich aanmeldde als lid van de SGP. Haar aanwezigheid werkte als splijtzwam binnen het mannenbolwerk. Dat bleek toen ze met vier andere vrouwen – de voorhoede van vrouwelijke SGP-leden – voor het eerst naar een algemene ledenvergadering ging:

“Stel je eens voor. Je komt met vijf vrouwen binnen, in een gezelschap van duizend mannen. En die kijken je allemaal aan. Er valt een doodse stilte. Sommigen zeiden wat, maar anderen keerden ons demonstratief de rug toe. Ze begroetten ons zelfs niet.” Mede door de afwijzende houding van veel partijgenoten is Grabijn-van Putten geradicaliseerd. Ooit begon ze als volgzame aanhanger van de SGP, maar nu is ze een luis in de pels van de conservatieve partijvleugel.

Genoeg alternatieven
“Vrouwen die zich willen kandideren – ook binnen een christelijke partij – kunnen terecht bij de Christen Unie of het CDA, of een eigen christelijke partij beginnen.”  Rechtsgeleerde Hans-Martien ten Napel vindt dat er voldoende andere opties zijn voor vrouwen als Riet Grabijn-van Putten. En bovendien, zegt hij, achter zijn bureau in Leiden: “er zijn ook vrouwen die zich bij de SGP thuis voelen en geen behoefte hebben om zich te kandideren. Dus ik zie niet wie nou eigenlijk getroffen wordt”.

Grabijn-van Putten reageert boos op zo’n uitspraak: “Je bent niet op je plek in partij X dus je kunt naar partij Y. Maar als het over mannen gaat komt die vraag nooit aan de orde. Daarom heb ik mij daar altijd heftig tegen verzet.”

Ten Napel vindt het belangrijk om de pluriformiteit in de Nederlandse politiek te koesteren. Volgens hem zouden dwangmaatregelen de SGP in het hart treffen. Uiteindelijk zal de partij uit zichzelf hervormen, denkt hij.

Rechtlijnig
Vlak voor de uitspraak van de Hoge Raad volhardt fractievoorzitter Bas van der Vlies in het partijstandpunt over vrouwen. Hij ziet het als fundamenteel recht van de SGP om de bijbel als leidraad te nemen in het formuleren van beleid. Een vrouw kan volgens hem geen leidinggevende functie vervullen. “Ineens komt er een rechtscollege die zegt: Wij zien dat toch een slag anders. Er is een VN-resolutie of er is een VN-verdrag of dit of dat. En je zult je aan moeten passen. Dat gaat vrij diep natuurlijk.”

Volgens Van der Vlies zou zo’n uitspraak in strijd zijn met drie grondwettelijke vrijheden die de partij lang heeft genoten: vrijheid van vereniging, geloofsovertuiging en meningsuiting. De Hoge Raad moet die vrijheden afwegen tegen het verbod op discriminatie dat verankerd is in Artikel 1 van de Grondwet en in het VN Vrouwenverdrag.

Aartsconservatief
Bas van der Vlies staat bekend als een fervent verdediger van de aartsconservatieve visie van de SGP. Niet alleen over de rol van vrouwen. De partij is tegen homoseksualiteit en voor zowel een landelijke vloekverbod als een strikte handhaving van de zondagsrust. Hoe impopulair zulke standpunten ook zijn, Van der Vlies staat altijd zijn mannetje. Op de vraag wat de partijleiding gaat doen als de beslissing van de Hoge Raad ongunstig uitpakt, wenst hij niet vooruit te lopen. “Als dat gebeurt, dan gaan we nadenken.”

Roepende in de woestijn
Terug naar het jongerendebat in Barneveld. De meeste jonge vrouwen gaan niet in op vragen over het vrouwenverbod. Degenen die wel commentaar willen geven zijn stuk voor stuk vóór het huidige vrouwenbeleid. Met één uitzondering. Een jonge vrouw kijkt eerst haar vriend aan, alsof ze hem toestemming vraagt om met de pers te mogen spreken. Dan noemt ze het “wel een goed idee” als vrouwen namens de SGP een zetel in de Tweede Kamer zouden krijgen. “Bijbels gezien denk ik dat vrouwen een plaats in de politiek best wel mogen bekleden.” Alle plaatsen? Net als mannen? “In de politiek denk ik wel, ja.” Haar vriend knikt instemmend. Een roepende in de woestijn.