Een historisch akkoord, zo wordt het besluit van de G8 genoemd om de armste landen hun schuld kwijt te schelden. Want deze landen kunnen met het geld dat nu vrijkomt, eindelijk investeren in onderwijs en gezondheidszorg. Maar wie controleert of dat geld ook echt aan dit soort zaken wordt besteed?

Na jaren van discussie hebben de ministers van Financiën van de G8, de zeven rijkste industrielanden en Rusland, zaterdag eindelijk een overeenkomst bereikt over schuldensanering voor de Derde Wereld. Ze halen een streep door de miljarden dollars aan schulden die de achttien armste landen hadden uitstaan bij de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds. Voor het plan wordt 40 miljard dollar (33,9 miljard euro) uitgetrokken. Twintig andere landen komen later ook in aanmerking voor schuldenkwijtschelding, maar dan moeten ze wel aantonen dat ze in staat zijn de corruptie te bestrijden.

Handel
Het akkoord is voornamelijk in zuidelijk Afrika, dat het meeste profiteert van de schuldenkwijtschelding, met enthousiasme ontvangen. Ook minister Van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking) is blij dat er nu eindelijk overeenstemming is. Ze wijst er wel op dat schuldensanering alleen niet genoeg is. "Je helpt landen eigenlijk niet voor 100 procent als je alsmaar blijft lenen of schulden kwijtscheldt, hoe belangrijk ook. Je moet ze ook eigen inkomsten geven en dat kan als wij onze markten openen. Dat doen we op dit moment niet met ons landbouw- en subsidiebeleid. Daarom heb ik gezegd laten we dan als we een deal over de schulden sluiten, ook een deal over de handel sluiten."

Nu de arme landen geen schulden meer hoeven af te betalen, hebben ze eindelijk financiële ruimte om het hongerprobleem en het onderwijs aan te pakken. Maar het is de vraag of dat ook zal lukken; in veel van de profiterende landen heerst grote corruptie en regeringsleiders steken steun nogal eens steun in eigen zak. Het is daarom de bedoeling dat deze landen goed zullen worden gevolgd, zegt Van Ardenne. "We zullen ervoor moeten zorgen dat ze niet opnieuw weer gaan lenen, zodat we over een paar jaar weer zo'n ronde moeten houden.Ook is afgesproken dat het geld moet worden besteed aan armoedebestrijding in eigen land."

Kritiek
Er klinkt ook kritiek op het akkoord van de G8. Volgens Brian Lashley, woordvoerder van een Zuid-Afrikaanse actiegroep die zich bezig houdt met schuldenverlichting, komt het Westen vooral op voor zijn eigen economische belangen in Afrika door strenge voorwaarden te verbinden aan de steun. "Westerse landen ijveren ervoor dat hun eigen ondernemingen makkelijker zaken kunnen doen in Afrika. In het communiqué van de G8 staat dat alle belemmeringen voor binnen- en buitenlandse private investeringen, moeten worden opgeheven."

Lashley vindt ook dat niet het Westen maar de arme landen zelf moeten beslissen wat ze met het vrijgekomen geld doen. "De bevolking krijgt zo beter de gelegenheid om druk te zetten op hun regering om het geld op verantwoordelijke manier uit te geven."

Maar het lijkt er niet op dat het Westen daarmee instemt. De G8 heeft de Wereldbank en het IMF gevraagd om maatregelen waarmee zichtbaar wordt dat het geld ook echt aan armoedebestrijding wordt besteed.