Hoe begint een reis naar Afghanistan als burgervertegenwoordiger van de Nederlandse troepen daar? Voor mij met een gesprek over dromen en ambities in een cheese bar in Kampala. Na wat omzwervingen als diplomaat in het Midden-Oosten werkte ik namelijk in Uganda als plaatsvervangend ambassadeur en hoofd ontwikkelingssamenwerking toen ik hoorde over mijn aanstaande uitzending naar Uruzgan.

Het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft duidelijk grote stappen gezet bij de inzet van diplomaten in crisisgebieden. Al in maart ging ik op eerste verkenningsmissie naar Afghanistan. Ik deed dit samen met generaal Marc van Uhm, een deel van zijn stafofficieren, met mijn plaatsvervanger, Jan-Willem Beaujean en mijn eerste politiek adviseur Arjan Lucas. Eerder diende ik in conflictlanden als Libanon, Jemen, Palestijnse Gebieden en Irak maar in Afghanistan was ik nog nooit geweest.

Kamp Hilton
De reis begon in Eindhoven; een vliegtuig vol Nederlandse troepen op weg naar Uruzgan, uitgezwaaid door hun familieleden. Via het militaire vliegveld van Dubai, met de toepasselijke naam ‘Mirage’, vlogen we na bijna eindeloze vertragingen naar Kandahar in Zuid-Afghanistan. We vlogen ’s-nachts omdat de kans op beschietingen dan kleiner is. Een kleine voorbode dat ik duidelijk niet op weg was naar een zonvakantie in Portugal.

De militaire basis in Kandahar is een spektakel op zich. Het is voorzien van een zeer Amerikaans uitziende boardwalk, compleet met Starbucks, Burgerking en Tim Hortons (donuts). Ook is er een ijshockeyveld waarop Canadese en Amerikaanse militairen met groot fanatisme hun sport beoefenen. Het ijs denken zij er voor het gemak maar even bij. Vervolgens door naar Kaboel voor twee dagen gesprekken op de ambassade. Van A naar B in zwaar gepantserde auto’s met ditto ‘gepantserde’ Nederlandse bewakers erbij.

Na al dat heen en weer gevlieg kwamen we uiteindelijk aan op Kamp Holland in Uruzgan. Kamp Hilton wil ik het niet noemen maar het is wel een stuk comfortabeler dan de situatie die ik bijvoorbeeld aantrof in Irak (tijdens een eerdere missie) toen ik op spoor 3 van het treinstation in As-Samawah moest slapen. Toen in Irak zat ik bij het eerste inkomende team. Nu in Afghanistan ga ik samen met de generaal leiding geven aan Task Force Uruzgan VII.

Taalgebruik
Er zijn kortom al zes eerdere teams in Uruzgan geweest die veel goed werk hebben gedaan en ook een goed verzorgd kamp hebben opgezet. Het weerzien met collega en vriend Joep Wijnands, die ik ga opvolgen in Uruzgan, was warm. Samen bespraken wij zijn werk en de missie. We lachten over het taalgebruik van de militairen die niet over problemen spreken maar slechts over uitdagingen waar je beeld en geluid bij moet krijgen. Van Joep leerde ik ook waar ik in het voorbereidingsprogramma op moest letten.

Met een hoofd vol indrukken en ontzag voor de taak die me in Uruzgan te wachten staat ging ik terug naar Nederland. Regelmatig pendelde ik naar Kampala, waar ik mijn oude baan nog moest afmaken. In de Duitse Alpen kreeg ik op de NATO-school les over mijnen, contra-inlichtingen en geweldsinstructies. In een reeks Nederlandse kazernes werd ik samen met de andere leden van het burgerteam volgegoten met een weelde aan kennis die het militaire apparaat inmiddels heeft opgebouwd over vredesmissies. Tot in de kleine uurtjes planden wij in barakken in Ede en Havelte hoe straks in augustus de Afghaanse verkiezingen te ondersteunen en oefenden wij op de Veluwse hei de wederopbouw van het bestuur en de ontwikkeling van het verre Uruzgan. Af en toe kwamen de militairen ook bij ons op het ministerie van Buitenlandse Zaken een lesje volgen over goed bestuur en ontwikkelingssamenwerking.

Steentje
In de maanden van voorbereiding vormde zich een mooie band tussen de generaal en mij (grappend worden we al eens de siamese tweeling genoemd, de tweehoofdige leiding van TFU-VII). In officiële termen heet dat de drie-D-aanpak (defense, diplomacy, development). Uiteraard is de generaal meer van de eerste D en ik meer van de twee andere D’s. Slechts in nauwe samenwerking kan een missie zoals in Uruzgan tot een goed resultaat worden gebracht. Daar gaan we onze best voor doen.

Maar nu komt het moment van vertrek dan toch echt dichtbij. Over een paar dagen stap ik in een vliegtuig op weg naar Uruzgan, vervuld van een behoorlijke mate van ontzag voor de moeilijke taak die Nederland zich daar samen met de Afghanen gesteld heeft, in de hoop dat ik daar een steentje aan kan bijdragen. Ik zal u laten meelezen.

Michel Rentenaar is civiel leider van de Task Force Uruzgan en directeur Provinciaal Reconstructieteam in Uruzgan. Hij schrijft voor de Wereldomroep een tweewekelijkse column.