Elk jaar gaan een paar honderd jonge boeren weg uit Nederland om elders vrijheid en ruimte te zoeken. Die getallen staan in geen verhouding tot eerdere emigratiegolven, net na de oorlog en in de jaren zestig. Het jaar 1952 was een recordjaar als het gaat om emigratie: bijna 49.000 mensen verlieten toen ons land, op zoek naar een betere toekomst in Canada, de Verenigde Staten, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika. De meesten van hen waren boerenzonen die op de boerderij van hun ouders geen boer konden worden, of boerenknechten die het niet breed hadden.

Oud-journalist én boerenzoon Hylke Speerstra is ‘emigratiedeskundige’ geworden door al zijn gesprekken met emigranten wereldwijd, opgetekend in, vaak schrijnende, verhalen in het boek ‘Het wrede paradijs’. Hij noemt een mix van redenen om te emigreren: ‘Net na de oorlog stond Nederland er economisch slecht voor, men was bang voor het communisme en de koude oorlog, de mechanisatie kwam op in de landbouw waardoor er veel minder werkgelegenheid was en er waren de brieven van al geëmigreerde familieleden die enthousiaste verhalen vertelden over het nieuwe land.’

Drang
Maar bovenal was er de onstuitbare drang om boer te worden, zegt Hylke Speerstra: ‘Die drang om zelf een bedrijf te stichten, ook voor de kinderen, dat was heel belangrijk en dat was in Nederland onmogelijk; bovendien hadden ze ook het zelfvertrouwen dat ze het overal konden redden. Want de Nederlandse boer in het algemeen, en de Friese boeren zeker, waren goede boeren.’

Dat laatste geldt ook voor de jonge boeren die hun heil in het buitenland zoeken, ze zijn bovendien goed opgeleid en nemen ook nog eens veel geld mee. Begrijpt Speerstra waarom zij weg willen uit het rijke en vrije Nederland? ‘Ze zoeken vrijheid in de zin van bewegingsruimte om ambities waar te maken, die ambities zijn voor een groot deel al waargemaakt in dit aangeharkte land, maar ondernemers zoeken ruimte’.

Europa
Die ruimte zoeken de jonge boeren tegenwoordig veel dichterbij dan de oude emigranten, ze hebben vooral interesse in melkveebedrijven in goed bereisbare landen in Europa. Daarbij valt te denken aan landen als Duitsland en Denemarken. Ook hebben Nederlandse akkerbouwers interesse in Duitse grond.

Maar hoe klein de afstand tot Nederland ook is, en hoe modern anno 2011 de communicatiemiddelen ook zijn, het is nog net zo moeilijk om huis en haard te verlaten, zegt Speerstra:’ Het verschijnsel met je hele hebben en houden, met hart, maar ook met je ziel en met je taal naar een andere cultuur gaan blijft tot in lengte van jaren ontberen. De omstandigheden worden wel veel beter, maar emigreren blijft ontberen.’

Veroveren
Gelukkig weet hij ook wat de belangrijkste eigenschap is om te slagen als emigrant. Dat is, zegt Speerstra, doorzettingsvermogen: ‘Ja is ja en nee is nee, en als je ja hebt gezegd moet je doorzetten. Je moet kunnen loslaten, kunnen veroveren, niet in materialistische zin, maar je moet je plaats veroveren in de maatschappij, je moet assimileren en meegaan met het volk waar je je tussen nestelt.’ En dat is, getuige de verhalen in Het wrede paradijs, nog precies hetzelfde als toen.

Weten hoe het de jonge boeren in het buitenland vergaat? Ze schrijven er zélf over op www.boerderij.nl!